— Οι υψηλές θερμοκρασίες προμηνύουν και ένα ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι;
Όχι, δεν συνδέεται και δεν υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση για μια τέτοιου είδους πρόβλεψη. Αρχικά, να σας πω ότι πράγματι αυτές τις μέρες παρατηρείται μια ακραία συμπεριφορά της θερμοκρασίας. Μάλιστα, ο περασμένος Μάρτιος ήταν ο πιο θερμός που έχει καταγραφεί τα τελευταία 15 χρόνια στην κεντρική και νότια Ελλάδα. Σύμφωνα με το δίκτυο 53 μετεωρολογικών σταθμών του meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) που λειτουργούν ανελλιπώς από το 2010 μέχρι σήμερα, τον φετινό Μάρτιο η μέση τιμή των μέγιστων ημερήσιων θερμοκρασιών κυμάνθηκε σε πολύ υψηλά επίπεδα σχεδόν στο σύνολο της χώρας, σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2010-2019. Το πρώτο δεκαήμερο του μήνα σημειώθηκαν υψηλές θετικές αποκλίσεις θερμοκρασίας, της τάξης των 4-5°C πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα, κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα και τη Θεσσαλία. Η θερμοκρασία παρέμεινε σε υψηλά για την εποχή επίπεδα και το δεύτερο δεκαήμερο, και μόνο μεταξύ 20-26 Μαρτίου παρατηρήθηκαν τιμές θερμοκρασίας ελαφρώς χαμηλότερες από τη μέση τιμή της περιόδου 2010-2019. Το τελευταίο πενθήμερο καταγράφηκαν οι υψηλότερες θετικές αποκλίσεις με τιμές-ρεκόρ, με έως +12°C πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα. Η τάση μέχρι τις 10 Απριλίου είναι ότι θα εξακολουθήσουν οι θερμοκρασίες να παραμένουν σε υψηλά για την εποχή επίπεδα. Και κυρίως να πούμε ότι δεν θα έχουμε βροχοπτώσεις, κάτι που επίσης δεν είναι συνηθισμένο γι’ αυτήν την περίοδο του χρόνου.
Πέρυσι βιώσαμε τον μακροβιότερο καύσωνα στη χώρα μας, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να βρίσκονται σε θερμικό στρες όλο το 24ωρο, αφού η θερμοκρασία δεν έπεσε κάτω από 30°C. Κι αυτό είναι άκρως επιβαρυντικό για την υγεία των κατοίκων.
— Είναι παρακινδυνευμένες οι προβλέψεις ότι θα έχουμε πιο πολλούς καύσωνες το καλοκαίρι;
Αναμφίβολα, το γεγονός ότι τώρα έχουμε υψηλές θερμοκρασίες δεν συνεπάγεται και περισσότερους καύσωνες. Ούτε στατιστικά συνδέεται αυτό. Δεν υπάρχουν επιστημονικά εργαλεία που να αποδεικνύουν ότι επειδή είχαμε έναν ήπιο χειμώνα θα έχουμε ζεστό καλοκαίρι. Να σημειώσουμε πάντως ότι πράγματι βιώσαμε τον πιο ζεστό χειμώνα στη χώρα μας από τότε που υπάρχουν επίσημες καταγραφές. Ωστόσο, δεν υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στον χειμώνα και το καλοκαίρι. Οι μόνες προβολές που γίνονται από τα κέντρα του εξωτερικού αφορούν το πώς θα κινηθούν οι θερμοκρασίες σε σχέση με τα κανονικά για την εποχή επίπεδα, ως μέσος όρος του μήνα.
— Αυτές τις μέρες είδαμε και μια πρωτοφανή διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ πόλεων εντός Ελλάδας. Πώς το εξηγείτε;
Ναι, είναι αλήθεια ότι υπήρξε μέρα που τελείωσε με 19 βαθμούς στο Ρέθυμνο και με -3 βαθμούς στη Φλώρινα. Αυτό συνέβη κατά τις πρώτες μέρες που μας επισκέφθηκε το κύμα ζέστης. Οφείλεται στους νότιους ανέμους που δρουν ως καταβάτες και ανεβάζουν κατά πολύ τη θερμοκρασία. Πλέον, αυτό έχει εξισωθεί για όλες τις πόλεις και αυτήν τη στιγμή είναι ζεστή όλη η Ελλάδα. Αναλογιστείτε ότι η Φλώρινα είχε δώδεκα βαθμούς πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα θερμοκρασίας. Ως τάση το μόνο βέβαιο είναι ότι οδεύουμε προς άνοδο της θερμοκρασίας σε υψηλότερες τιμές.
— Τι προκαλεί τους καύσωνες;
Αρχικά, ένα ατμοσφαιρικό φαινόμενο που συνδέεται με θερμές αέριες μάζες από την Αφρική προς τη Μεσόγειο, οι οποίες παρουσιάζονται για παρατεταμένο χρονικό διάστημα πάνω από μια περιοχή. Επίσης, οι αντικυκλωνικές συνθήκες παίζουν σημαντικό ρόλο, πιέζοντας τον αέρα κοντά στο έδαφος και θερμαίνοντάς τον. Τέλος, επηρεάζει η γειτνίαση με τη θάλασσα καθώς και οι άνεμοι.
— Οι αστικές περιοχές επηρεάζονται σημαντικά από τους καύσωνες. Υπάρχουν λύσεις προκειμένου η ζωή να γίνει πιο υποφερτή;
Η κλιματική κρίση έχει κάνει τους καύσωνες πιο συχνούς και πιο βίαιους. Και είναι αλήθεια ότι οι μεγαλύτερες επιπτώσεις από τους καύσωνες αναμένονται στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου η θερμοκρασία παραμένει υψηλή ακόμα και τη νύχτα. Επομένως κρίνεται απαραίτητο να μελετήσουμε και να εφαρμόσουμε πολιτικές μετριασμού των επιπτώσεων των υψηλών θερμοκρασιών στις μεγάλες πόλεις. Κι αυτό διότι η αύξηση αυτή επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής μέσα σε μια μεγάλη πόλη, σε συνδυασμό με την επέκταση των οικιστικών περιοχών και τη μείωση των χώρων πρασίνου. Πέρυσι, για παράδειγμα, βιώσαμε τον μακροβιότερο καύσωνα στη χώρα μας, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να βρίσκονται σε θερμικό στρες όλο το 24ωρο, αφού η θερμοκρασία δεν έπεσε κάτω από 30°C. Κι αυτό είναι άκρως επιβαρυντικό για την υγεία των κατοίκων. Συνεπώς, ας μην υποτιμάμε τους κινδύνους που δημιουργεί το μείγμα της υγρής ζέστης διότι αναμένεται να αυξηθεί δραματικά στο προσεχές μέλλον. Είναι και κοινωνικό θέμα, γιατί αυτοί που πλήττονται είναι οι οικονομικά ασθενέστεροι.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
