Η ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ και των θανάτων από τον κορωνοϊό που καταγράφεται τις τελευταίες μέρες στην Ελλάδα και στην Ευρώπη επισκιάζει σχεδόν τα πάντα. Ακόμα και την αγωνία για το περιβάλλον, όσων προσδοκούσαν κάτι παραπάνω από το φτωχό αποτέλεσμα που τελικά προέκυψε στη Διάσκεψη της Γλασκώβης για το κλίμα. Δεκαεννιά μήνες μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος στην Ελλάδα, ο ιός παραμένει απειλητικός και η αναχαίτισή του εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα.
«Όχι στο lockdown»
Παρότι η κατάσταση είναι δραματική και πάλι σε όλη σχεδόν την Ευρώπη, οι βαλκανικές χώρες και οι χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ είναι σε χειρότερη επιδημιολογικά θέση από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές, με την Ελλάδα να βρίσκεται, ως συνήθως, μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου καταγράφηκαν 928 θάνατοι, ενώ η κάλυψη στις ΜΕΘ ανέρχεται πλέον στο 90% (σε κάποια νοσοκομεία της περιφέρειας ακόμα και στο 100%).
Στην κυβέρνηση, ωστόσο, εξακολουθούν να δηλώνουν ότι αποκλείουν το lockdown και τα οριζόντια περιοριστικά μέτρα, καθώς ούτε την οικονομία θέλουν να κλείσουν ούτε να περιορίσουν τους πολίτες που εμβολιάστηκαν και «έκαναν το καθήκον τους», όπως λένε. Ο πρωθυπουργός δηλώνει κατηγορηματικά ότι δεν θα ακολουθήσει την τακτική της Αυστρίας, «επιβάλλοντας ένα πλήρες lockdown στους ανεμβολίαστους».
Κυβερνητικό στέλεχος ανέφερε πρόσφατα ότι από τη στιγμή που εδώ και έντεκα μήνες υπάρχει το εμβόλιο και προσφέρεται δωρεάν σε κάθε πολίτη για να προστατευτεί, η κυβέρνηση δεν μπορεί να επιβάλει lockdown και να περιορίσει, εκτός από τους ανεμβολίαστους, την πλειονότητα των πολιτών, δηλαδή τα 6,5 εκατομμύρια που έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό τους ως τώρα.
Η πρόεδρος της επιτροπής Μαρία Θεοδωρίδου, ωστόσο, μας ενημέρωσε και επισήμως στην αρχή της εβδομάδας πως, παρά τις ελπίδες που υπήρχαν ότι με το εμβόλιο ο Sars-CoV-2 θα εξαφανιζόταν, ήρθε η μετάλλαξη Δέλτα και άλλαξε τα δεδομένα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο εμβολιασμός δεν έχει αξία και δεν σώζει ζωές αλλά ότι ο νέος κορωνοϊός μάλλον θα παραμείνει, όπως ο ιός της γρίπης.
Σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμού, αυτές τις μέρες, μετά από μεγάλο διάστημα κατά το οποίο οι εμβολιασμοί είχαν «κολλήσει», κλείστηκαν άλλα 200.000 ραντεβού πρώτης δόσης. Η πρόεδρος της επιτροπής Μαρία Θεοδωρίδου, ωστόσο, μας ενημέρωσε και επισήμως στην αρχή της εβδομάδας πως, παρά τις ελπίδες που υπήρχαν ότι με το εμβόλιο ο Sars-CoV-2 θα εξαφανιζόταν, ήρθε η μετάλλαξη Δέλτα και άλλαξε τα δεδομένα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο εμβολιασμός δεν έχει αξία και δεν σώζει ζωές αλλά ότι ο νέος κορωνοϊός μάλλον θα παραμείνει, όπως ο ιός της γρίπης. «... Θα είναι δηλαδή άλλος ένας ενδημικός ιός του αναπνευστικού», εξήγησε η κ. Θεοδωρίδου, αναφέροντας ότι «τα εμβόλια ανταποκρίθηκαν πλήρως στην πρόληψη της εργαστηριακά διαπιστωμένης λοίμωξης».
Τα ξεχασμένα γλυπτά του Παρθενώνα
Κατά την επίσκεψή του στο Λονδίνο την Τρίτη ο πρωθυπουργός ανέδειξε ένα θέμα που ήταν ξεχασμένο τα χρόνια της οικονομικής κρίσης, αυτό της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα και την επιστροφή του τμήματος που λείπει στην Ελλάδα. Ίσως επειδή φέτος συμπληρώνονται 200 χρόνια από την έναρξη του αγώνα για την ανεξαρτησία της Ελλάδας και, όπως είπε, «δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη στιγμή».
Σε συνέντευξή του στη βρετανική εφημερίδα «The Telegraph» δήλωσε ότι «τα γλυπτά κλάπηκαν τον δέκατο ένατο αιώνα, ανήκουν στο Μουσείο της Ακρόπολης και πρέπει να συζητήσουμε αυτό το ζήτημα σοβαρά και με ειλικρίνεια». Όταν το έθεσε στον Μπόρις Τζόνσον, του είπε ότι πλέον έχει έρθει η ώρα για την ικανοποίηση του δίκαιου ελληνικού αιτήματος και την αποκατάσταση του μνημείου στην ολότητά του στο Μουσείο της Ακρόπολης.
Το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης, όμως, με τον Βρετανό πρωθυπουργό ήταν για τον αποσταθεροποιητικό ρόλο της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο και ιδιαίτερα για τις πρόσφατες παράνομες ενέργειες στα Βαρώσια και τις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου, οι οποίες, όπως ζήτησε ο πρωθυπουργός στον Μπόρις Τζόνσον, πρέπει να ακυρωθούν.
Μεταναστευτικό και pushbacks
Σε συνέντευξη που παραχώρησε ο πρωθυπουργός σε βρετανική τηλεοπτική εκπομπή, ρωτήθηκε άλλη μια φορά για το μεταναστευτικό. «Σε καθημερινή βάση σώζουμε δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες ανθρώπους στη θάλασσα, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούμε να εξαρθρώσουμε τα παράνομα δίκτυα διακινητών», δήλωσε.
Στην ερώτηση «αν γυρίζουν πίσω τις βάρκες», απάντησε ότι οι ελληνικές αρχές «δεν επιτρέπουν στα σκάφη που έρχονται από την Τουρκία να εισέλθουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα» και υποστήριξε ότι πάντοτε προσπαθούν να σώσουν τις ζωές που βρίσκονται σε κίνδυνο, αλλά καλούν και την τουρκική Ακτοφυλακή να κάνει τη δουλειά της, να τηρήσει τη συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας και να εμποδίζει τα σκάφη των διακινητών να φτάνουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα.
Ο πρωθυπουργός έθεσε και το θέμα που δεν θέλει να συζητά η Ε.Ε., αλλά αφορά την ουσία του προβλήματος, αναφέροντας ότι χρειάζονται τρόποι νόμιμης εισόδου στην Ευρώπη, κάτι που κάποιες ισχυρές χώρες δεν φαίνεται να θέλουν.
Γνωστοποίησε επίσης ότι η Ελλάδα υποδέχτηκε 700 ευάλωτους Αφγανούς ‒γυναίκες βουλευτές, δικαστές, ανθρώπους του πνεύματος με τις οικογένειές τους, των οποίων η ζωή βρισκόταν σε κίνδυνο‒ και έχει χορηγήσει άσυλο σε περισσότερους από 50.000 ανθρώπους τα τελευταία δύο χρόνια. «Επομένως, είναι πολύ δύσκολο να κατηγορήσει κανείς την Ελλάδα ότι δεν επιδεικνύει ανθρωπιστική στάση στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος» ανέφερε, δηλώνοντας ότι την ίδια στιγμή έχει υποχρέωση να προστατεύσει τα σύνορά της Ελλάδας.
Αλληλεγγύη και κυρώσεις
Το μεταναστευτικό ήταν από τα θέματα που κυριάρχησαν στην επικαιρότητα την περασμένη εβδομάδα, κυρίως λόγω όσων συμβαίνουν στα σύνορα Πολωνίας - Λευκορωσίας. Αυτήν τη φορά στην Ε.Ε. κατήγγειλαν τον Αλεξάντερ Λουκασένκο για εργαλειοποίηση των μεταναστών ακόμα και πρόσωπα που δεν ήταν πρόθυμα να το κάνουν και το απέφυγαν όταν πριν από δύο χρόνια ο Ταγίπ Ερντογάν έκανε το ίδιο στον Έβρο.
Με άρθρο του στη γαλλική εφημερίδα «Le Figaro» ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η εργαλειοποίηση των μεταναστών θα χρησιμοποιηθεί ξανά και ξανά εις βάρος της Ευρώπης, όσο οι χώρες της Ε.Ε. δεν λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για μια πολιτική πάταξης του φαινομένου «της διακίνησης ανθρώπων υπό την καθοδήγηση είτε εγκληματιών είτε κυβερνήσεων τρίτων χωρών».
Οι χώρες που βρίσκονται στα σύνορα της Ε.Ε. δεν μπορεί να αφεθούν μόνες τους να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, έγραψε. Χρειάζεται αλληλεγγύη και μια πιο ισχυρή απάντηση σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, «που θα περιλαμβάνει και την επιβολή κυρώσεων κατά των χωρών που χρησιμοποιούν ανθρώπους για υβριδικές επιθέσεις».
Ο πρωθυπουργός τόνισε αυτό που λέει και στους Ευρωπαίους ηγέτες όταν τους συναντά, όπως στην Άνγκελα Μέρκελ στην τελευταία επίσκεψή της, ότι «η προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε., με όλα τα διαθέσιμα μέσα, δεν είναι ευθύνη μόνο των εθνικών αρχών αλλά μια κοινή ευρωπαϊκή υποχρέωση η οποία βρίσκεται στη βάση της κοινής μας ασφάλειας».
Αυτοί που αντιτίθενται στα μέτρα προστασίας των συνόρων μας, είπε, θα έπρεπε, έστω για ένα δευτερόλεπτο, να σκεφτούν ότι «ενδεχομένως παίζουν το παιχνίδι εκείνων που νοιάζονται πολύ λιγότερο για τις ανθρώπινες ζωές και πολύ περισσότερο για την πολιτική ισχύ», ενώ υποστήριξε ότι η Ευρώπη θα πρέπει σύντομα να βρει μια απάντηση σε αυτήν «τη νέα υβριδική απειλή» για να προστατεύσει τις κοινωνίες της αλλά και τα ανθρώπινα θύματα τέτοιων μεθοδεύσεων.
Απογοήτευση από τη Διάσκεψη COP26
Η πολυσυζητημένη 26η Διάσκεψη για το Κλίμα COP26 στη Γλασκώβη με σκοπό την αντιστροφή της κλιματικής αλλαγής κατέληξε τελικά σε μια συμφωνία που υπέγραψαν 197 χώρες, αλλά θεωρήθηκε από πολλούς κατώτερη των περιστάσεων λόγω και της αντικατάστασης της «σταδιακής εξάλειψης» (phase-out) από τον όρο «σταδιακή μείωση» (phase-down) όσον αφορά τον άνθρακα. Μια αλλαγή που απαίτησαν κυρίως η Κίνα και η Ινδία που υποστήριξαν ότι δεν μπορούν να εξαλείψουν άμεσα τον άνθρακα γιατί πρέπει να αντιμετωπίσουν τη φτώχεια.
Τελικά δεν υπήρξε ούτε δέσμευση για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από τα επίπεδα της προβιομηχανικής εποχής, όπως ήταν η αρχική προσδοκία. Υπήρξε, ωστόσο, μια πρώτη δέσμευση για μείωση του άνθρακα και αύξηση της οικονομικής βοήθειας των αναπτυγμένων κρατών προς τις αναπτυσσόμενες χώρες ‒ πολύ μικρότερη κι αυτή από το αναμενόμενο.
Υπήρξαν χώρες, όπως η Τουρκία, που, παρά την πολυπληθή αποστολής της, δεν παρουσίασε κανένα συγκεκριμένο σχέδιο, όπως είχε υποχρέωση να κάνει. Η ανατολική Μεσόγειος είναι μία από τις περιοχές που η κλιματική αλλαγή ήδη πλήττει και στο μέλλον εκτιμάται ότι θα πλήξει περισσότερο. Η Ελλάδα έχει πει ότι θα απομακρυνθεί από τον άνθρακα το ταχύτερο δυνατό, αν και ασκείται κριτική από επιχειρηματίες της ενέργειας ότι δεν έχει προηγηθεί η κατάλληλη προετοιμασία.
Ο πρωθυπουργός έχει ανακοινώσει ότι θα κλείσουν όλες οι λιγνιτικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής έως το 2023 (με μία εξαίρεση) και έως το 2028 θα έχουμε απαλλαγεί από τον λιγνίτη. Αυτός είναι ένας από τους πιο φιλόδοξους στόχους, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι η κυβέρνηση θα τον πιάσει. Ο πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην παρουσία του στη Διάσκεψη, καθώς επιδιώκει να εμφανίζει τη χώρα στην πρώτη γραμμή της πράσινης μετάβασης, παρουσιάζοντας το υπεραισιόδοξο ελληνικό σχέδιο που έχει εκπονηθεί για να καταστεί η χώρα κλιματικά ουδέτερη ως το 2050.
Πάντως, η περίφημη Διάσκεψη COP26 στη Γλασκώβη για το κλίμα ήταν σε μεγάλο βαθμό και ένα εμπορικό πανηγύρι με πολύ λόμπινγκ, δημόσιες σχέσεις και σπόνσορες, στο οποίο συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, τράπεζες, πολυεθνικές εταιρείες, ενεργειακοί κολοσσοί, ακόμα και το λόμπι των ορυκτών καυσίμων, που, όπως γράφτηκε σε αρκετά διεθνή ΜΜΕ, εμφανίστηκαν ως πρωτοπόροι της πράσινης ενέργειας, ενώ είναι οι μεγαλύτεροι ρυπαντές του πλανήτη.
