ΠΡΩΤΑΠΡΙΛΙΑ ΗΤΑΝ, ΒΡΑΔΥ αργά, όταν μια νέα γυναίκα δολοφονήθηκε σχεδόν μπροστά στην είσοδο αστυνομικού τμήματος, χωρίς να προλάβει να αντιδράσει ο ένοπλος στη βάρδια της εισόδου σκοπός. Έκανε τον γύρο όχι μόνο της δικής μας χώρας αλλά και άλλων χωρών η είδηση ως καταγγελία της ανικανότητας πρόληψης του εγκλήματος εκ μέρους της αστυνομίας καθώς και της αδιαφορίας απέναντι στην προφανή σεξιστική και επικίνδυνη για το θύμα βία, τη γυναικοκτονία.
Στο εντυπωσιακά μικρό χρονικό διάστημα των 24 ωρών το τραγικό συμβάν έγινε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης στη Βουλή, με κατηγορίες κατά των αρμοδίων σχετικά με την ασφάλεια των πολιτών. Διατάχτηκε διενέργεια ένορκης διοικητικής εξέτασης για το ενδεχόμενο να υπάρχουν ευθύνες αστυνομικών. Σχεδόν αμέσως στη συνέχεια πιθανοί υπεύθυνοι και η όλη υπόθεση βρέθηκαν στο δικαστήριο για ενδεχόμενα λάθη ή παραλήψεις μελών της αστυνομίας. Κινητοποιήθηκε, τέλος, ο «λαός», με έντονες αντιδράσεις είτε στην είσοδο του δικαστικού μεγάρου είτε στη Βουλή.
Όλα αυτά είναι γνωστά, τα ΜΜΕ πρόβαλλαν πλήθος λεπτομέρειες κάθε είδους, π.χ. για τη ζωή του θύματος και του δράστη της δολοφονίας, για την ιστορία της σχέσης τους. Μπορεί κανείς να διαβάσει στο διαδίκτυο τις ιστορίες αυτές όπως καταγράφηκαν σε επιστολές του δράστη προς το θύμα αλλά και από μαρτυρίες του θύματος.
Η βία είναι ανδρική. Το σύνολο των ανθρωποκτονιών είναι σε ποσοστό πάνω από 97% έργο ανδρών – το ποσοστό των γυναικών που σκοτώνουν είναι ελάχιστο.
Οι επιστολές του δράστη για τα αισθήματα πάθους που αποτέλεσαν το κίνητρο των πράξεών του αλλά και η επίκληση αμνησίας κατά την απολογία του, όπου αρνήθηκε ότι θυμάται να μαχαιρώνει το θύμα, είναι αποκαλυπτικά του τι συνέβη. Η πλουσιότατη βιβλιογραφία όσον αφορά τη βία, την ανθρωποκτονία και τα φύλα αποκαλύπτει γιατί συνέβη ό,τι συνέβη.
Τι εννοώ, μιλώντας για ένα τέτοιου μεγέθους τραγικό γεγονός;
Ας πάρουμε μερικά στοιχεία από τη διεθνή βιβλιογραφία για την ανθρωποκτονία. Η βία είναι ανδρική. Το σύνολο των ανθρωποκτονιών είναι σε ποσοστό πάνω από 97% έργο ανδρών – το ποσοστό των γυναικών που σκοτώνουν είναι ελάχιστο. Διεθνής μελέτη του ΟΗΕ διαπίστωσε το 2000 ότι άνδρες είναι επίσης στη συντριπτική τους πλειονότητα τα θύματα ανθρωποκτονιών, δηλαδή οι άνδρες είναι εκείνοι που σκοτώνουν, αλλά άνδρες είναι σε υψηλότατα ποσοστά και όσοι πεθαίνουν από βίαιο θάνατο (ΟΗΕ, Γραφείο Ναρκωτικών Ουσιών και Εγκλήματος¹). Άρα ποιοι διαπράττουν ανθρωποκτονίες; Άνδρες που σκοτώνουν άλλους άνδρες.
Σκοτώνουν και οι γυναίκες. Τα θύματά τους όμως είναι νήπια ή βρέφη (τα οποία σε ποσοστό 98% είναι έως ενός έτους²). Ναι, σκοτώνουν και οι γυναίκες, αλλά να μην ξεχνάμε ότι το ποσοστό της δικής τους βίας είναι ελάχιστο στο σύνολο των ανθρωποκτονιών.
Άνδρες κάνουν χρήση βίας, άνδρες σκοτώνουν «τη γυναίκα που αγαπούν, επειδή την αγαπούν», άνδρες συχνά αρνούνται την ευθύνη της ανθρωποκτονίας, επικαλούνται αμνησία ή ψυχική διαταραχή, άνδρες είναι αποκλειστικά οι δράστες περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης και βιασμού. Άνδρες είναι τα κατεξοχήν θύματα ανθρωποκτονιών. Δίπλα σε αυτά είναι αποκαλυπτικό το δεδομένο ότι οι γυναίκες είναι που σκοτώνονται από χέρι συζύγου ή ερωτικού συντρόφου εντός οικογένειας.
Με άλλα λόγια, αυτό που συνέβη ερμηνεύεται από τη μακρά επιβίωση του σεξισμού. Παραμένει ισχυρή η επίδρασή του στη συνείδηση του συνόλου των πολιτών, επίδραση που οι μεγάλες αλλαγές δεν έχουν καν μειώσει, ότι οι άνδρες εξαιτίας του φύλου τους έχουν δικαιώματα αναφαίρετα πάνω σε όλα, στους ομοίους, στην κοινωνία, στις γυναίκες, στα σώματα των γυναικών.
[i] Το αναφέρει ο J. Gibbons σε πρόλογο άλλης μελέτης του United Nations Office on Drugs and Crime του 2013 στη Βιέννη.
[ii] Άρθρο, J.Fox, Gender and Homicide, «Gender, Crime and Justice», Αύγ. 2019.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
