«ΑΠΟΚΤΗΣΤΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΑΣ ΝΩΡΙΣ, ταυτόχρονα με την καριέρα σας, και μην αναβάλλετε τη μητρότητα» έλεγε το ακυρωμένο συνέδριο υπογονιμότητας, στο οποίο παπάδες και γιατροί, σφιχταγκαλιασμένοι, θα ενημέρωναν πατρικά τα άτακτα κορίτσια πως η γονιμότητα μειώνεται μετά τα 40.
Μετά την καθιέρωση της ημέρας «του αγέννητου παιδιού» από την Ιερά Σύνοδο (Ιούλιος 2019), τις αφίσες στο μετρό κατά των εκτρώσεων, όπου τα έμβρυα φώναζαν σπαρακτικά «Αφήστε με να ζήσω» (Ιανουάριος 2020), φτάσαμε πλέον και στο ακυρωμένο «συνέδριο γονιμότητας» για να καταλάβουμε το προφανές: πως ξαναμπαίνουμε με το ζόρι σε έναν διάλογο για την αυτοδιάθεση και το δικαίωμα ή όχι στην έκτρωση.
Απ’ όλα τα απίθανα επιχειρήματα που διάβασα, το αγαπημένο μου ήταν αυτό του δημογραφικού, πως δηλαδή η χώρα αφανίζεται λόγω των προβλημάτων υπογονιμότητας και των γυναικών που κάνουν εκτρώσεις, τις νοιάζει μόνο η καριέρα τους και δεν γεννάνε σφριγηλά Ελληνόπουλα.
Ουσιαστικά, για να κάνεις παιδιά στην Ελλάδα θέλεις ή πολλά χρήματα ή πολλή βοήθεια ‒ αν έχεις και από τα δύο, είσαι σίγουρα μια χαρά. Όλα τα υπόλοιπα περί υπογονιμότητας και γυναικών που αναβάλλουν τη μητρότητα «γιατί τις νοιάζει μόνο η καριέρα» είναι πολύ βολικά, αλλά δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με την πραγματικότητα.
Μπορώ να σκεφτώ άπειρους λόγους για τους οποίους κάνουν οι γυναίκες παιδιά, αλλά ομολογώ ότι το ευφάνταστο αυτό επιχείρημα μου θύμισε το (φρικαλέο ‒συγγνώμη, Χαρούλα, σε λατρεύω‒, αλλά ΟΧΙ) τραγούδι «Έλα να κάνουμε έναν Έλληνα ακόμα».
Κανείς δεν αμφισβητεί πως μακροπρόθεσμα το δημογραφικό πρόβλημα είναι σοβαρό, κυρίως για οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους. Παρ’ όλα αυτά, δεν μιλάμε για ένα αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Όταν μια κοινωνία φτάνει σε υψηλό επίπεδο διαβίωσης, οι οικογένειες απλώς παύουν να κάνουν παιδιά. Επίσης, το δημογραφικό πρόβλημα δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τις εκτρώσεις ‒ κάθε έκτρωση δεν είναι και μια χαμένη ευκαιρία για παιδί, ούτε και μπορούμε να ζητάμε από τις γυναίκες να γεννούν παιδιά που δεν θέλουν, για να λυθεί το δημογραφικό. Ναι, η υπογονιμότητα είναι ένας σοβαρός παράγοντας, αλλά το βασικό ζήτημα είναι πως δεν υπάρχουν κίνητρα για να κάνεις οικογένεια στην Ελλάδα.
Τα στοιχεία είναι απλά. Η Ελλάδα, μετά από δέκα χρόνια κρίσης και με σημαντικό brain drain, έχει το χαμηλότερο ποσοστό απασχολούμενων γυναικών στην Ε.Ε. και έναν κατώτατο μισθό που έχει μειωθεί, αντί να αυξηθεί, τα τελευταία δέκα χρόνια. Την ίδια ώρα το κόστος ζωής όλο και αυξάνεται (να μιλήσουμε για τις τιμές των ενοικίων στα αστικά κέντρα ή για τις σχεδόν ανύπαρκτες πιθανότητες στεγαστικού δανείου για νέους γονείς;).
Ας μιλήσουμε και για την άδεια μητρότητας. Εκτός κι αν είσαι δημόσια υπάλληλος, η άδεια μητρότητας των τεσσάρων μηνών στον ιδιωτικό τομέα είναι ελάχιστη (ναι, υπάρχει η δυνατότητα να την επεκτείνεις, παίρνοντας την άδεια του ΟΑΕΔ, αλλά αυτό προϋποθέτει μια σχετική οικονομική ασφάλεια). Το χειρότερο, δε, είναι να είσαι ελεύθερη επαγγελματίας με μπλοκάκι, καθώς στα χαρτιά δεν δικαιούσαι καν άδεια λοχείας. («Από ποιον θα πάρεις άδεια, κούκλα μου;» είπε ο λογιστής σε μια φίλη μου μηχανικό. «Από τον εαυτό σου;»). Δεν χρειάζεται να ανησυχείς, βέβαια, καθώς δικαιούσαι το ιλιγγιώδες ποσό των 600 ευρώ (ή και 800, ανάλογα με την ειδικότητα), που σίγουρα είναι ένα εξαιρετικό κίνητρο για να μείνεις χωρίς εισόδημα για τουλάχιστον τέσσερις μήνες.
Άπαξ και γυρίσεις στη δουλειά, θα πρέπει, ως διά μαγείας, να βρεις και κάποιον να σου φυλάει το παιδί. Οι επιλογές είναι ελάχιστες. Εάν είσαι από τους άτυχους που δεν έχουν παππού και γιαγιά να ξεχάσουν τη ζωή που ήξεραν και να κάθονται εννιά και δέκα ώρες την ημέρα με ένα μωρό, καλή σου τύχη! Ήρθε η ώρα να βρεις «μια γυναίκα» (ας μην αναλύσουμε καν αυτόν τον όρο). Έχεις να διαθέσεις τουλάχιστον 500 με 600 ευρώ τον μήνα; Αν όχι, ήρθε η ώρα να αφήσεις τη δουλειά σου και να κάτσεις με το μωρό στο σπίτι, μην τα θέλουμε και όλα δικά μας. Τι γκρινιάζεις τώρα; Παιδί δεν ήθελες;
Ουσιαστικά, για να κάνεις παιδιά στην Ελλάδα θέλεις ή πολλά χρήματα ή πολλή βοήθεια ‒ αν έχεις και από τα δύο, είσαι σίγουρα μια χαρά. Όλα τα υπόλοιπα περί υπογονιμότητας και γυναικών που αναβάλλουν τη μητρότητα «γιατί τις νοιάζει μόνο η καριέρα» είναι πολύ βολικά, αλλά δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με την πραγματικότητα.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
