ΤΟ «LEGALLY BLONDE» είναι εμβληματική ταινία επειδή πρόβαλε ως θετικό παράδειγμα μια νεαρή γυναίκα που ντύνεται κοριτσίστικα και ασχολείται με κοριτσίστικα ενδιαφέροντα, ενώ παράλληλα πετυχαίνει τους «σοβαρούς» στόχους της. Τα ροζ ρούχα έχασαν την παραδοσιακή τους νοηματοδότηση, δεν σήμαιναν ότι η πρωταγωνίστρια είναι ηλίθια, κωμική ή μόνο το ερωτικό ενδιαφέρον κάποιου. Η ταινία έγινε σύντομα σημείο αναφοράς επειδή είπε, ενδεχομένως για πρώτη φορά τόσο εύληπτα, ότι τα ρούχα δεν κάνουν τη γυναίκα και ότι μια γυναίκα δεν είναι αυτό που νομίζει κανείς από τα ρούχα της.
Πάνε δεκαετίες που μιλάμε για την ανάγκη να αναγνωριστεί στις γυναίκες η δυνατότητα να φοράνε τα ρούχα που επιθυμούν χωρίς πάσης φύσεως αστυνόμευση. Η ανάγκη αυτή είναι πολυδιάστατη: δεν πρόκειται μόνο για το «ακόμη κι αν φοράω τη φούστα μου καπέλο, όταν λέω “όχι” σημαίνει πως δεν θέλω» ή το ροζ ταγέρ ως αποδεκτή ενδυματολογική επιλογή για το Ευρωκοινοβούλιο. Πρόκειται επίσης για τη δυνατότητα μιας αθλήτριας να βάλει σορτς κι όχι μαγιό, για τη δυνατότητα μιας μητέρας να φορέσει μίνι χωρίς να αντιμετωπίσει το περιφρονητικά υψωμένο φρύδι της κοινωνίας και, φυσικά, μιας που είναι και επίκαιρο, για τη δυνατότητα μιας γυναίκας να βάλει ένα μαγιό και να μη γίνει θέμα συζήτησης σε κάθε γωνιά του διαδικτύου.
Το τι φοράνε, πώς το φοράνε, γιατί το φοράνε οι γυναίκες είναι είδηση, σχόλιο, κουτσομπολιό και, κυρίως, πεδίο έκφρασης πολιτικής πεποίθησης. Τα ρούχα δεν είναι ρούχα. Είναι αρετή, σεξουαλική διαθεσιμότητα, αφορμή γελοιοποίησης, δήλωση στάτους, υποταγή σε όποια κοινωνική αφήγηση.
Όταν διάβασα τους τίτλους για τον «σάλο» με τη φωτογραφία της Ματίνας Παγώνη, άνοιγα τα κείμενα, έβλεπα μια σέλφι και νόμιζα ότι δεν πρόλαβαν να βγάλουν screenshot επειδή η γυναίκα την κατέβασε. Πέρασε κάποια ώρα μέχρι να καταλάβω ότι όχι, το σκάνδαλο προκλήθηκε από μια ασώματη σέλφι με πρόσωπο και μπούστο. Το θέμα δεν είναι καν το «τι περιμένεις να φοράει κάποια όταν πάει στην παραλία», αλλά το «τι ζωή έχεις ζήσει και τι παραστάσεις έχεις για να νιώθεις πως μια τέτοια εικόνα ξεπερνάει κάποιο κοινωνικό όριο». Φυσικά και δεν έχει να κάνει με το μπούστο per se. Έχει να κάνει με το πώς τόλμησε να βάλει μαγιό «μια γυναίκα στην ηλικία της».
Την ίδια μέρα που διάβασα γι’ αυτό το τόσο σημαντικό σκάνδαλο της ελληνικής κοινωνίας, είδα και τα εξής: ένα ποστ στο Instagram με ένα κοριτσάκι 9 ή 10 χρονών που έκανε ενόργανη με μπουστάκι και σορτς ακολουθούμενο από το σχόλιο «γιατί τη σεξουαλικοποιείτε τόσο μικρή», ένα άρθρο για τις στυλιστικές επιλογές της πρωταθλήτριας του στίβου Sha’Carri Richardson, που επιμένει στην έκφραση της θηλυκότητάς της, και ένα thread για το απαράδεκτο των ενδυματολογικών επιλογών της ιδιοφυούς πιανίστας Yuja Wang. Το τι φοράνε, πώς το φοράνε, γιατί το φοράνε οι γυναίκες είναι είδηση, σχόλιο, κουτσομπολιό και, κυρίως, πεδίο έκφρασης πολιτικής πεποίθησης. Τα ρούχα δεν είναι ρούχα. Είναι αρετή, σεξουαλική διαθεσιμότητα, αφορμή γελοιοποίησης, δήλωση στάτους, υποταγή σε όποια κοινωνική αφήγηση. Και αυτές τις μέρες θυμηθήκαμε ότι μια γυναίκα που έχει περάσει τα 45, τα 50, τα 55 –τα πόσα, αλήθεια;− οφείλει, αν φοράει μαγιό, να φοράει κάτι μονοκόμματο και καλυπτικό γιατί θα τιμωρηθεί με χλευασμό αν δεν κρύψει το σώμα της.
Το ζήτημα με το τι φοράνε οι γυναίκες, και δη οι γυναίκες που είναι «μεγάλες», μην ξεγελαστείτε και το θεωρήσετε θέμα αισθητικής. Είναι πρωτίστως θέμα υπακοής. Το πλάσμα που θεωρείται «μεγάλη γυναίκα» πρέπει να κάνει στην άκρη. Η θέση της είναι πίσω απ’ την κουρτίνα. Πρέπει να θαμπώσει. Δεν έχει προτιμήσεις, δεν έχει προσωπικό στυλ και σίγουρα δεν πρέπει να «δείχνεται». Το να μην αρέσει μια εικόνα σε οποιονδήποτε δεν γεννά ανάγκη επίθεσης. Η επίθεση έρχεται ως έκφραση της οργής που προκαλεί η κοινωνική ανυπακοή.
Όταν βλέπω αυτού του είδους τη χυδαιότητα με τόσο ασήμαντες αφορμές, επιστρέφω πάντα στη σημασία του περιεχομένου που εκφράζει την αντίθετη πλευρά. Το ντοκιμαντέρ «Advanced Style», που παρακολουθεί το στυλ και την έκφραση έξι ηλικιωμένων γυναικών, είναι ένα αριστούργημα το οποίο γεμίζει θάρρος κάθε νεαρή γυναίκα που θέλει να μην έχει ημερομηνία λήξης και κάθε ηλικιωμένη γυναίκα που χρειάζεται ένα αληθινό παράδειγμα για να νιώσει ότι έχει παρέα στην επιθυμία της να μην εγκαταλείψει την εικόνα της.
Advanced Style - trailer
