ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ειρωνείες της εξέγερσης που συντελείται στο Ιράν και του γεωπολιτικού συναγερμού που έχει προκαλέσει είναι η αντιπαράθεση του θεοκρατικού καθεστώτος της χώρας με τις σημερινές ΗΠΑ. Ισλαμικός φασισμός εναντίον αυτής της «τραμπικής» συγχώνευσης χριστιανικού φονταμενταλισμού και ακροδεξιού λαϊκισμού που σκορπά το σκοτάδι στις ΗΠΑ, όπου η θρησκεία (ο χριστιανισμός) λειτουργεί συχνά ως ταυτότητα, ως branding, ως βιτρίνα, ως κάλυψη και ως ξέπλυμα πολιτικών ηγετών οι οποίοι παραβιάζουν κατάφωρα όχι μόνο το σύνταγμα και τους νόμους, αλλά και τις πιο θεμελιώδεις χριστιανικές αρχές. Επίσης, όπως είναι γνωστό, όπου επιβάλλονται σκληρά αμερικανικά εμπάργκο ή πραγματοποιείται αμερικανική επέμβαση, συνήθως το χάος μπαίνει από τη πόρτα και τα ανθρώπινα δικαιώματα μαζί με την οικονομία, φεύγουν από το παράθυρο.
Είναι να σε πιάνει απελπισία με τον κόσμο που ζούμε, αλλά οι ζωές των ανθρώπων (στο Ιράν και οπουδήποτε) δεν είναι πιόνια, δεν είναι αλεύρι στο μύλο του γεωπολιτικού οπαδισμού μας.
Και τα δύο αυτά όμως φαίνονται να βρίσκονται στα τελευταία τους στο Ιράν, σύμφωνα με κάθε αξιόπιστη πηγή, κάτι που δεν είναι βέβαιο ότι ισχύει για το καθεστώς της χώρας. Μακάρι να ισχύει, κι ας διστάζουν κάποιοι «προοδευτικοί» σχολιαστές να στηρίξουν τις κινητοποιήσεις που ήδη μετράνε εκατοντάδες νεκρούς, επειδή το αντίπαλο δέος της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι οι μπαμπούλες των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Είναι να σε πιάνει απελπισία με τον κόσμο που ζούμε, αλλά οι ζωές των ανθρώπων (στο Ιράν και οπουδήποτε) δεν είναι πιόνια, δεν είναι αλεύρι στο μύλο του γεωπολιτικού οπαδισμού μας. Δεν έχει σημασία ποιος είναι φίλος ή εχθρός, σύμμαχος ή αντίπαλος του καταπιεστή. Σημασία έχουν μόνο οι καταπιεσμένοι. Και στο Ιράν η καταπίεση είναι σκληρή και αφόρητη, και παρά τις απαγορεύσεις και το μαύρο που έχει πέσει στο ίντερνετ, μπορεί κανείς να βρει τις εικόνες που το αποδεικνύουν. Ανάμεσά τους δεν είναι η viral εικόνα της κοπέλας που καίει με το τσιγάρο της την φωτογραφία του Αγιατολλάχ Αλί Χαμενεΐ, η οποία απεδείχθη τελικά ότι τραβήχτηκε δέκα χιλιάδες χιλιόμετρα από την Τεχεράνη, στο Τορόντο, όπου ζει μόνιμα η εικονιζόμενη.
Αυτό δεν σημαίνει φυσικά ότι δεν έχει αξία η άποψη ή η στάση των απόδημων Ιρανών για τη νέα, μεγάλη δοκιμασία που βιώνουν τα εκατομμύρια των συμπατριωτών τους πίσω στο Ιράν. Ίσα-ίσα, μπορεί συχνά να είναι η πιο έγκυρη πηγή για αυτά που συμβαίνουν εκεί. «Πρόκειται για την εξέγερση ενός πληθυσμού που αντιμετωπίζει πλέον ζήτημα επιβίωσης. Η κοινωνία δεν μπορεί να επιβιώσει όταν παύει να υπάρχει η στοιχειώδης διαχείριση του κόστους ζωής», ξεκαθάριζε προχθές στο New Yorker, η Φατμέ Σαμς, φεμινίστρια, ακτιβίστρια, αυτοεξόριστη από το 2009, και νυν αναπληρώτρια καθηγήτρια Περσικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια.
Πολύ πιο κοντά σ’ εμάς, ο Siavash Shahabi, εξόριστος Ιρανός δημοσιογράφος και ακτιβιστής ο οποίος ζει στην Αθήνα και αρθρογραφεί στο site «αυτολεξεί» και στον προσωπικό του ιστότοπο (firenexttime.net) έγραφε προχθές, με παράπονο μάλλον εύλογο, στη σελίδα του στο Facebook:
Ζω στην Ελλάδα εδώ και μερικά χρόνια. Δεν ήρθα μόνο για να «μείνω» κάπου αλλού· ήρθα με μια ανάγκη να συνεχίσω να γράφω, να μιλάω για όσα συμβαίνουν στο Ιράν, και να βρω μια γλώσσα κοινή με ανθρώπους που λένε ότι ανήκουν στην κοινωνία των πολιτών, στην Αριστερά, στον φεμινισμό. Προσπάθησα σοβαρά. Πήγα σε εκδηλώσεις, άκουσα, εξήγησα, έστειλα κείμενα, πρότεινα συζητήσεις. Προσπάθησα να μιλήσω όχι «για» τους Ιρανούς σαν να είναι μια αφηρημένη ιδέα, αλλά με τους Ιρανούς ως υποκείμενα: γυναίκες, εργάτες, φοιτητές, ανθρώπους που παλεύουν μέσα σε συνθήκες καταστολής, φτώχειας και φόβου.
Αλλά ας το πω απλά: ο ρατσισμός και η απουσία μιας στοιχειώδους αντιφασιστικής κουλτούρας έκλεισαν σχεδόν κάθε δρόμο. Πολλοί εδώ θέλουν ένα Ιράν εύκολο, «καθαρό» και προβλέψιμο, για να χωράει στα δικά τους σχήματα. Το Ιράν γίνεται δύο καρικατούρες: «Ισλάμ ή Δύση», ή «Παχλαβί ή το σημερινό κράτος». Και μέσα σε αυτή τη φτηνή διχοτομία εξαφανίζεται ό,τι πραγματικά μετράει: η κοινωνία, τα κινήματα, οι μορφές οργάνωσης, οι αντιφάσεις, οι πραγματικές φωνές που δεν ζητούν άδεια από κανέναν για να υπάρχουν.
Αυτός ο τρόπος σκέψης δεν είναι απλώς άγνοια. Είναι μια πολιτική τεμπελιά που καταλήγει σε κάτι χειρότερο: σε μια μορφή «αριστερής» περιφρόνησης προς ανθρώπους που δεν ταιριάζουν στο φαντασιακό της Δύσης. Και για μένα αυτό ήταν αβάσταχτο. Δεν αντέχω να βλέπω την εξάλειψη της ιρανικής κοινωνίας από τον ίδιο χώρο που υποτίθεται πως υπερασπίζεται τους καταπιεσμένους.
Γι’ αυτό δεν απάντησα σε κανένα ελληνικό μέσο. Δεν γράφω γι’ αυτούς. Δεν χρωστάω εξηγήσεις σε μια δημόσια σφαίρα που θέλει να μιλάει για εμάς χωρίς εμάς. Μπροστά σε αυτή την ποσότητα πολιτικής ανωριμότητας και ρατσισμού, το μόνο που νιώθω είναι λύπη. Όχι μια λύπη παθητική, αλλά μια λύπη που μου θυμίζει να κρατήσω καθαρή τη σκέψη μου και να συνεχίσω να γράφω αλλού, με άλλους, με όσους μπορούν ακόμη να ακούσουν.
