ΗΤΑΝ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ η είδηση και φορτισμένη με ένα άρωμα «dada» ακρότητας, σαν αναβίωση της καλλιτεχνικής ελευθεριότητας του μεσοπολέμου ή του '60s underground: «Καλλιτέχνης περιλούζει κριτικό με περιττώματα σκύλου».
Ο διευθυντής του μπαλέτου στην Κρατική Όπερα του Ανόβερου, Μάρκο Γκέκε, «ο πιο σημαντικός χορογράφος στη Γερμανία» όπως είχε γράψει παλιότερα η Die Welt, επιτέθηκε φραστικά και εν συνεχεία πασάλειψε με περιττώματα σκύλου την Βίμπκε Χούστερ, τεχνοκριτικό μιας άλλης έγκριτης γερμανικής εφημερίδας, της Frankfurter Allgemeine Zeitung, στο διάλειμμα της πρεμιέρας μίας παράστασης μπαλέτου.
Το περίεργο ίσως είναι ότι δεν είχε «προειδοποιήσει» με τη συμπεριφορά του πως θα έφτανε ποτέ σε κάτι τόσο ακραίο.
Καναδυό άλλοι κριτικοί δήλωσαν εκ των υστέρων ότι στο παρελθόν είχαν λάβει από τον ίδιον e-mail όπου σε έντονο ύφος τους ζητούσε τον λόγο για την αρνητική κριτική τους σε παράσταση έργου του, αλλά μέχρι εκεί.
Ο Γκέκε δήλωσε ειλικρινώς μετανοημένος και χαρακτήρισε «πραγματικά φριχτό» αυτό που έκανε στην κριτικό της FAZ, επίσης όμως παραπονέθηκε που τα μέσα «επικεντρώθηκαν στα περιττώματα σκύλου», ενώ σκοπός του ήταν να ξεκινήσει μια συζήτηση σχετικά με το τι μπορεί να είναι επιτρεπτό στην κριτική τέχνης.
Αναπόφευκτα, μόλις κατακάθισε λίγο το σοκ, ξεκίνησε η σπέκουλα. Αν επρόκειτο για γυναίκα καλλιτέχνη και άνδρα (λευκό μεσήλικα, κατά πάσα πιθανότητα), πώς θα εκλαμβανόταν μια τέτοια επίθεση; Θα βρομούσε και πάλι, πιστεύω εγώ.
Το περιστατικό πάντως δείχνει, πέρα από τον βίαιο και αγρίως εξευτελιστικό τρόπο που επέλεξε να διαμαρτυρηθεί ο 50χρονος καλλιτέχνης, το βάρος που μπορεί να έχει ακόμα μια κριτική σε συγκεκριμένες μορφές τέχνης.
Παρότι όμως η Κρατική Όπερα του Ανόβερου ανακοίνωσε ότι τερματίζει το συμβόλαιό της μαζί του, ο συγκεκριμένος οργανισμός θα εξακολουθήσει να στεγάζει έργα του, όπως δήλωσε η καλλιτεχνική διευθύντριά του Λάουρα Μπέρμαν, τονίζοντας ότι δεν πιστεύει στην κουλτούρα του cancel. Επίσης θα διατηρήσει τη θέση του χορογράφου που κατέχει στον εξίσου επιφανή οργανισμό του Χοροθεάτρου της Ολλανδίας (Nederlands Dans Theater), το οποίο σε ανακοίνωσή του δηλώνει ότι ο συμπεριφορά του ήταν «αντίθετη με τις αξίες μας», η συγγνώμη του όμως αναγνωρίζεται ως ειλικρινής.
Μάλιστα, η «πέτρα του σκανδάλου» αφορά μπαλέτο του για τον συγκεκριμένο θεατρικό οργανισμό με τίτλο «In the Dutch Mountains», για το οποίο η άτυχη κριτικός έγραψε ότι κάνει τους θεατές να νιώθουν είτε ότι «τρελαίνονται» είτε ότι «πεθαίνουν από πλήξη».
Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν χθες μαζί του οι New York Times, ο Γκέκε δήλωσε ειλικρινώς μετανοημένος και χαρακτήρισε «πραγματικά φριχτό» αυτό που έκανε στην κριτικό της FAZ, επίσης όμως παραπονέθηκε που τα μέσα «επικεντρώθηκαν στα περιττώματα σκύλου», ενώ σκοπός του ήταν να ξεκινήσει μια συζήτηση σχετικά με το τι μπορεί να είναι επιτρεπτό στην κριτική τέχνης.
Οι κριτικοί δεν θα πρέπει να γράφουν με «προσωπικό και κακόβουλο τρόπο», είπε. «Ακόμα δεν έχω απελευθερωθεί από την οργή που ένιωσα», συμπλήρωσε, πριν ρίξει κι άλλο λάδι στη φωτιά, δηλώνοντας: «Αν ήμουν γυναίκα και η κριτικός ήταν άνδρας, όλο αυτό θα αντιμετωπιζόταν τελείως διαφορετικά».
Κακά τα ψέματα, η σχέση μεταξύ κριτικού και καλλιτέχνη είναι προβληματική από τη φύση της, ασχέτως πλαισίου. Όπως είχε γράψει πριν από μερικά χρόνια, ο προσφάτως εκλιπών κριτικός τέχνης του New Yorker, Peter Schjeldahl, «η φιλία δεν είναι εφικτή ανάμεσα σ΄ έναν καλλιτέχνη και σ' έναν κριτικό. Ο ένας θέλει από τον άλλον κάτι –το χάρισμα του καλλιτέχνη, την οξύνοια του κριτικού– που ανήκει αυστηρά στο κοινό στο οποίο ο καθένας τους απευθύνεται με τη δουλειά του. Είναι σαν δύο ηλεκτρικές σκούπες που ρουφάνε η μία την άλλη».
