BREAKING NEWS

«Η σαγήνη τελείωσε, τα μάγια όμως κρατάνε»: Το έπος του Μοχάμεντ Άλι συναρπάζει ακόμα

μοχάμεντ αλι Facebook Twitter
Ο Μοχάμεντ Άλι ήταν ένα χαρισματικό σύμβολο και ένα υπέρλαμπρο αστέρι που υπερέβαινε το σύμπαν της πυγμαχίας, θέτοντας ο ίδιος τους κανόνες της δημόσιας εικόνας του. Φωτ.: ΑΡ
0

Ήταν για δεκαετίες ένας από τους πιο διάσημους και πιο εκτεθειμένους στην κοινή θέα ανθρώπους στον πλανήτη. Ήταν σίγουρα ο πιο αναγνωρίσιμος αθλητής στον κόσμο.

Ήταν ένα έμβλημα, ένα παγκόσμιο είδωλο που δοξάστηκε αλλά και κατακρίθηκε για τον πληθωρικό και ασυμβίβαστο τρόπο που τον χαρακτήριζε τόσο μέσα όσο και (πολύ περισσότερο) έξω από το ρινγκ, καθώς βρέθηκε στο επίκεντρο εξαιρετικά κρίσιμων πολιτικών, κοινωνικών, φυλετικών και θρησκευτικών εντάσεων που καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις στην πατρίδα του αλλά και παντού.

Η ζωή, το έργο, οι ιδέες και οι μεγάλες αντιφάσεις του (ελάχιστα πράγματα στην πορεία του εξάλλου υπήρξαν μικρά, ταπεινά ή χαμηλότονα) καταγράφηκαν σε εξοντωτικό βαθμό όσο ζούσε αλλά και μετά τον θάνατό του σε ηλικία εβδομήντα τεσσάρων ετών πριν από πέντε χρόνια.

Το 2019 κυκλοφόρησε το εξαιρετικό βιογραφικό ντοκιμαντέρ δύο επεισοδίων του HBO με τίτλο What’s my name: Muhammad Ali, ενώ πριν από έναν μήνα μόλις έκανε πρεμιέρα στο Netflix το επίσης αξιόλογο και πολύ ενδιαφέρον Blood Brothers: Malcolm X & Muhammad Ali, το οποίο εστιάζει στη δραματική σχέση του με τον ριζοσπάστη πολιτικό ηγέτη, ο οποίος αποξενώθηκε από την (αγρίως αμφιλεγόμενη) πολιτική-θρησκευτική οργάνωση «Έθνος του Ισλάμ», στο οποίο είχε προσηλυτιστεί ο Άλι αλλάζοντας το όνομά του, και στη συνέχεια εκτελέστηκε από μέλη του.

«Όποιος στρέφεται εναντίον του Έθνους του Ισλάμ και του ηγέτη του Ελάιζα Μοχάμεντ, τέτοιο τέλος θα έχει», ήταν το σχόλιο του Παγκόσμιου Πρωταθλητή Βαρέων Βαρών για την εν ψυχρώ δολοφονία του πρώην αδελφικού του φίλου.

Ούτε αγιογραφικό ακριβώς, αλλά ούτε επικριτικό ή αδιάκριτο, πέρα από τους θριάμβους και τις αναταράξεις μιας απίστευτης διαδρομής, το ντοκιμαντέρ δεν διστάζει να φωτίσει και τις σκιές, τα παραπτώματα, τις αμαρτίες –μικρές και μεγάλες– του ανθρώπου που γεννήθηκε με το επιβλητικό όνομα Κάσιος Μαρκέλλος Κλέι.

Τι άλλο έχει μείνει να ειπωθεί για τον Μοχάμεντ Άλι μετά από τόσες ταινίες, μετά από τόσα ντοκιμαντέρ και τόσες μυθοπλασίες; Κι όμως, το διάρκειας οκτώ παρά κάτι ωρών (σε τέσσερα μέρη) νέο ντοκιμαντέρ του Κεν Μπερνς που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό τα λέει όλα ή, έστω, τα πιο σημαντικά στοιχεία που οφείλει να παρουσιάσει η κινηματογραφική μονογραφία μιας τέτοιας προσωπικότητας με τον πιο συναρπαστικό και συγχρόνως τον πιο νηφάλιο τρόπο.

Όπως με κάθε θέμα και κάθε πρόσωπο στο οποίο εστιάζει κάθε τόσο ο σπουδαίος δημιουργός –από την τζαζ και την κάντρι μουσική μέχρι τον Πόλεμο στο Βιετνάμ και το συγκλονιστικό περσινό του ντοκιμαντέρ για τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ–, το Muhamamad Ali είναι υπόδειγμα διαχείρισης αρχειακού υλικού (εξαιρετικά πλούσιου εν προκειμένω), εκλεκτικό και υπεύθυνο στην επιλογή των «ομιλούντων κεφαλών», ενδελεχές, ακριβολόγο, μετρημένο, αλλά επίσης μεγαλόπνοο, εξαντλητικό ως προς το αντικείμενό του, επικής κλίμακας και εν τέλει οριστικό.

Μοχάμεντ Άλι Μάλκολμ Χ Facebook Twitter
O Μοχάμεντ Άλι με τον Μάλκολμ Χ το 1964. Φωτ.: ΑΡ

Ούτε αγιογραφικό ακριβώς, αλλά ούτε επικριτικό ή αδιάκριτο, πέρα από τους θριάμβους και τις αναταράξεις μιας απίστευτης διαδρομής, το ντοκιμαντέρ δεν διστάζει να φωτίσει και τις σκιές, τα παραπτώματα, τις αμαρτίες –μικρές και μεγάλες– του ανθρώπου που γεννήθηκε με το επιβλητικό όνομα Κάσιος Μαρκέλλος Κλέι, στην πορεία όμως το αποκήρυξε ως «όνομα σκλάβου», επηρεασμένος από το επαναστατικό και ρηξικέλευθο πνεύμα της εποχής του αλλά και από τη φλογερή ρητορική της οργάνωσης (σέχτας; επιχείρησης;) του Ελάιζα Μοχάμεντ.

Ο Μοχάμεντ Άλι ήταν όμως ήδη ένα χαρισματικό σύμβολο και ένα υπέρλαμπρο αστέρι που υπερέβαινε το σύμπαν της πυγμαχίας από πριν, θέτοντας ο ίδιος τους κανόνες της δημόσιας εικόνας του με ένα σαγηνευτικό και πρωτόγνωρο μείγμα έπαρσης, σαρκασμού, χιούμορ, ποίησης, επαναστατικότητας και διαρκούς χειραγώγησης των μέσων.

«Ο Κάσιους Κλέι είναι ένας κλίβανος φυλετικής περηφάνιας, μιας περηφάνιας πυρακτωμένης από τις μνήμες εκατομμυρίων εγκαυμάτων», σημείωνε επιφανής Αμερικανός αρθρογράφος των αρχών της δεκαετίας του ’60. Η ειρωνεία είναι ότι αργότερα, όταν η φήμη του κατέκτησε όλον τον κόσμο, στις κατά καιρούς περιοδείες του στις αραβικές χώρες (ο συνταγματάρχης Καντάφι είχε κηρύξει μέρα εθνικού πένθους την επόμενη της παρθενικής ήττας του Άλι από τον Τζο Φρέιζερ) και στην Αφρική αναφερόταν συνήθως ως «Μοχάμεντ Άλι Κλέι» για να μη συγχέεται με άπειρους άλλους μουσουλμάνους που είχαν το ίδιο όνομα.

atlanta ali Facebook Twitter
Για τον περισσότερο κόσμο, η τελευταία εικόνα του Μοχάμεντ Άλι είναι εκείνη η συγκλονιστική σκηνή που ανάβει με τρεμάμενο χέρι και ήδη καταβεβλημένος από τη νόσο του Πάρκινσον τη δάδα στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών της Ατλάντα το 1996.

Ο συνειδητοποιημένος και ιδεαλιστής Άλι, ο άνθρωπος που αρνήθηκε να υπηρετήσει στο Βιετνάμ ρισκάροντας όχι μόνο την καριέρα αλλά και την ελευθερία του, απεδείχθη πιο ευάλωτος στις αδυναμίες και στους πειρασμούς από τον νεανικό και άγουρο εαυτό του.

«Την επόμενη φορά που θα παντρευτώ, θα είναι με ένα κορίτσι γύρω στα δεκαεφτά-δεκαοκτώ, ένα κορίτσι που θα μπορώ να αναθρέψω εγώ σύμφωνα με τον δικό μου τρόπο σκέψης», είχε δηλώσει μετά το άδοξο τέλος του πρώτου του γάμου (θα ακολουθούσαν άλλοι τρεις). Και αυτό ακριβώς έκανε, μόνο που η δεύτερη σύζυγός του ήταν μόλις δεκαέξι όταν τη γνώρισε. Δεν παρέλειψε όμως στη συνέχεια να την απατά κι εκείνη συστηματικά, όπως και την επόμενη.

Για τον περισσότερο κόσμο, η τελευταία εικόνα του Μοχάμεντ Άλι είναι εκείνη η συγκλονιστική σκηνή που ανάβει με τρεμάμενο χέρι και ήδη καταβεβλημένος από τη νόσο του Πάρκινσον τη δάδα στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών της Ατλάντα το 1996, παρότι έζησε για τριάντα χρόνια ακόμη.

Όπως μας θυμίζει όμως αυτό το ντοκιμαντέρ, δεν έπαψε ποτέ μέσα του να είναι εκείνος που, σύμφωνα με τους δικούς του στίχους, «αιωρείται σαν πεταλούδα, αλλά τσιμπάει σαν μέλισσα». Ή, όπως λένε οι στίχοι που έγραψε ο Αμερικανός ποιητής Wole Soyinka την ημέρα του θανάτου του, «η σαγήνη τελείωσε, τα μάγια όμως κρατάνε ακόμα».

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Daily
0

BREAKING NEWS

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δεν μας άξιζε ο Γιάννης Αντετονκούμπο, αλλά θα είναι πάντα και δικός μας

Daily / Δεν μας άξιζε ο Γιάννης Αντετονκούμπο, αλλά θα είναι πάντα και δικός μας

Το ντοκιμαντέρ «Giannis: The Marvelous Journey» είναι μια καλοφτιαγμένη και κατά τόπους συγκινητική καταγραφή της παραμυθένιας διαδρομής του αναιμικού παιδιού από το αθηναϊκό «γκέτο», που κατέκτησε την κορυφή του κόσμου.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Οι «προφητείες» του Έντουαρντ Σαΐντ για το Παλαιστινιακό έχουν επαληθευτεί με τον χειρότερο τρόπο 

Daily / Οι «προφητείες» του Έντουαρντ Σαΐντ για το Παλαιστινιακό έχουν επαληθευτεί με τον χειρότερο τρόπο 

Δύο δεκαετίες μετά τον θάνατό του, τα γραπτά του επιφανούς Παλαιστινιο-Αμερικανού πανεπιστημιακού, συγγραφέα και στοχαστή μοιάζουν πιο επίκαιρα από ποτέ, όπως επιβεβαιώνουν ακόμα και σκόρπια σπαράγματα από το πλούσιο και βαρυσήμαντο έργο του. 
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τη χώρα, το φάντασμα του «woke»

Daily / Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τη χώρα, το φάντασμα του «woke»

Ζούμε την ιδεολογική ηγεμονία μιας βαθιά σκοτεινής και καχύποπτης δεξιάς, ασχέτως του αν στην καθοδηγούμενη συχνά και προμελετημένη υστερία κατά της πανίσχυρης δήθεν woke κουλτούρας, σιγοντάρει κάθε καρυδιάς καρύδι.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ντάριο Αρτζέντο: Ένα ντοκιμαντέρ για τον μαέστρο του εκλεκτικού τρόμου, ιδιαίτερο όσο κι ο ίδιος

Daily / Ντάριο Αρτζέντο: Ένα ντοκιμαντέρ για τον μαέστρο του εκλεκτικού τρόμου, ιδιαίτερο όσο κι ο ίδιος

Η ταινία «Dario Argento Panico» είναι κατά τόπους ιδιοσυγκρασιακή όπως το αντικείμενό της, αλλά και παράξενα ατμοσφαιρική όπως το έργο του σπουδαίου στυλίστα της οθόνης.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ο Βαγγέλης Ρωχάμης ως ποπ σταρ των εφημερίδων και ως λαϊκό ίνδαλμα

Daily / Ο Βαγγέλης Ρωχάμης ως ποπ σταρ των εφημερίδων και ως λαϊκό ίνδαλμα

Όλοι οι λαοί αγαπάνε τη φολκλόρ μυθολογία του κατά συρροή παρανόμου που καταφέρνει διαρκώς να ξεγλιστρά με συναρπαστικούς τρόπους από τα λιπαρά χέρια του συστήματος και των αρχών, ο δικός μας όμως λίγο παραπάνω.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Γουέιν Κρέιμερ: Καμιά φορά είναι καλύτερο να αργοσβήσεις παρά να καείς

Daily / Γουέιν Κρέιμερ: Καμιά φορά είναι καλύτερο να αργοσβήσεις παρά να καείς

Έφυγε από τη ζωή στα 75 του η ηγετική μορφή των μυθικών MC5, που έγιναν ο ήχος και το σύμβολο της εξέγερσης στα τέλη των ‘60s, και η διαδρομή του μοιάζει με παραβολή ή με θρίλερ – πολιτικό στην αρχή και αστυνομικό στη συνέχεια.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Masters of the Air: Η δράση και το δράμα απογειώνονται στα ουράνια 

Daily / Masters of the Air: Η δράση και το δράμα απογειώνονται στα ουράνια

Είκοσι τρία χρόνια μετά το «Band of Brothers» και δεκατέσσερα μετά το «Pacific», κατέφτασε μόλις το τρίτο κεφάλαιο μιας επικής τηλεοπτικής τριλογίας για τον Β’ Παγκόσμιο, πάντα υπό την αιγίδα των Στίβεν Σπίλμπεργκ και Τομ Χανκς.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Εγώ είμαι πια μια ξένη

Daily / Εγώ είμαι πια μια ξένη

Ο αντιπερισπασμός μπορεί να είναι πολύ έντονος όταν βλέπεις σε μια ταινία ή σε μια σειρά μια διάσημη ηθοποιό να μοιάζει ξαφνικά σαν να έχει αντικατασταθεί από ένα κέρινο, φλου, πορσελάνινο, απαστράπτον, παγωμένο ομοίωμά της.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
«Ο κόσμος αλλοίωσις, ο βίος υπόληψις»: Σα να είχαμε ανάγκη τα «Παιδιά του χειμώνα»

Daily / «Ο κόσμος αλλοίωσις, ο βίος υπόληψις»: Σαν να είχαμε ανάγκη τα «Παιδιά του χειμώνα»

Με τη συναισθηματική της φινέτσα και την καταπραϋντική της θαλπωρή, η ταινία του μακρινού συγγενή μας Αλεξάντερ Πέιν προσφέρει και μια καλοδεχούμενη αποκλιμάκωση των «διχασμών» που προκάλεσε άθελά της στο ελληνικό κοινό η ταινία του «δικού μας» Γιώργου Λάνθιμου.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ