Όταν η Pfizer ξεκίνησε να παρασκευάζει το Viagra στη νοτιοδυτική Ιρλανδία, οι ντόπιοι λέγεται πως βίωσαν μια αύξηση της σεξουαλικής διέγερσης, εμφανίστηκαν κουνέλια με πέντε πόδια, και επισκέπτες έκαναν αναστροφή για να επιστρέψουν στους συζύγους τους, όταν οι αναθυμιάσεις από το τοπικό εργοστάσιο περνούσαν μέσα από τα παράθυρα των αυτοκινήτων τους.
Αυτό τουλάχιστον λέει ο τοπικός μύθος. Αυτές οι ιστορίες «κυκλοφόρησαν μέσω της τοπικής παμπ», είπε ο Pat Hennessy, κάτοικος του Shanbally.
Η επίδραση όμως της φαρμακοβιομηχανίας στην περιοχή ξεπερνά τις διασκεδαστικές ιστορίες: η άφιξή της τη δεκαετία του 1970 μετέτρεψε ένα ήσυχο ψαροχώρι σε βιομηχανικό κέντρο και εκτόξευσε την οικονομική ανάπτυξη της Κομητείας Κορκ. Σήμερα, ωστόσο, η βιομηχανία —και η περιοχή που εξαρτάται από αυτήν— βρίσκονται στο επίκεντρο της καταιγίδας δασμών του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Καθώς προσπαθεί να μειώσει το τεράστιο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ, ο Τραμπ δηλώνει αποφασισμένος να επαναφέρει την παραγωγή φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, θεραπειών για τον καρκίνο και άλλων φαρμακευτικών προϊόντων. Έχει απειλήσει ότι θα επιβάλει δασμούς έως και 250% στον κλάδο.
Η Ιρλανδία, λέει ο Τραμπ, «μας πήρε τις φαρμακευτικές εταιρείες» με την πολιτική φόρων της: από τα 213 δισ. δολάρια σε φάρμακα που εισάγουν οι ΗΠΑ, το μεγαλύτερο μερίδιο προέρχεται από την Ιρλανδία, που είναι παγκόσμιος ηγέτης στην παραγωγή ακριβών φαρμάκων επωνυμίας. Το φιλελεύθερο φορολογικό καθεστώς του Δουβλίνου άσκησε για δεκαετίες ακαταμάχητη έλξη στις αμερικανικές φαρμακοβιομηχανίες.
Οι ντόπιοι βρίσκουν ελάχιστη παρηγοριά στη συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Ιούλιο μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Λευκού Οίκου, η οποία —τουλάχιστον στα χαρτιά— περιορίζει τους αμερικανικούς δασμούς στις φαρμακευτικές εισαγωγές από την Ε.Ε. στο 15% και εξαιρεί τα γενόσημα φάρμακα. Η Ιρλανδία, ως μία από τις πιο ανοικτές οικονομίες της Ε.Ε., είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στους δασμούς, και η αβεβαιότητα παραμένει για τις επόμενες κινήσεις του Τραμπ και τις ζημιές που μπορεί να προκαλέσουν.
«Είναι σαν τσεκούρι που κρέμεται πάνω από το κεφάλι μας», είπε ο David Collins, πέμπτης γενιάς ιδιοκτήτης ενός οικογενειακού καταστήματος στην κωμόπολη Carrigaline. «Είναι μια συνεχής απειλή», πρόσθεσε.
Η περιοχή φιλοξενεί 7 από τις 10 μεγαλύτερες φαρμακοβιομηχανίες παγκοσμίως. Πάνω από 11.000 άνθρωποι στην Κομητεία Κορκ εργάζονται στον κλάδο — και δεκάδες χιλιάδες ακόμη σε βοηθητικές δουλειές.
Το Ringaskiddy μόνο του φιλοξενεί την Pfizer και την Johnson & Johnson, τη Sterling Pharma Solutions που παράγει για τη Novartis, καθώς και μικρότερες εταιρείες όπως οι Recordati, BioMarin και Hovione. Εκεί παρασκευάζεται όχι μόνο το δραστικό συστατικό του Viagra, αλλά και κρίσιμα στοιχεία φαρμάκων καρδιολογίας, ανοσολογίας και ογκολογίας.
Η άφιξη πολυεθνικών εταιρειών μείωσε τον αντίκτυπο από το κλείσιμο εργοστασίων της Ford και της Dunlop τη δεκαετία του 1980.
Σε εθνικό επίπεδο, η επιτυχία στον φαρμακευτικό τομέα βοήθησε να τροφοδοτηθεί η οικονομική άνθηση της Ιρλανδίας από τη δεκαετία του 1990 έως τα τέλη της δεκαετίας του 2000.
Αυτό χάρη στις μεγάλες ξένες επενδύσεις —κυρίως από τις ΗΠΑ—, τους χαμηλούς εταιρικούς φόρους, το εξειδικευμένο αγγλόφωνο εργατικό δυναμικό και τη συμμετοχή στην Ε.Ε. Σύμφωνα με τον Louis Brennan, ομότιμο καθηγητή στο Trinity College του Δουβλίνου, η συμβολή του κλάδου ήταν τριπλή: δημιούργησε καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, οδήγησε στην ανάπτυξη ενός οικοσυστήματος προμηθευτών και υπεργολάβων και παρείχε έσοδα στο κράτος.
Η Κορκ έχει επίσης καθιερωθεί ως κέντρο ανώτατης εκπαίδευσης σε φαρμακευτικούς τομείς.
Παιχνίδια με δασμούς
Από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, αυτή η μηχανή της ιρλανδικής οικονομίας βρίσκεται υπό (λεκτική) επίθεση, αποκαλύπτοντας πόσο εξαρτάται η επιτυχία της Ιρλανδίας από την ικανότητά της να παραμένει τόπος υποδοχής για τις αμερικανικές εταιρείες.
«Θέλουμε τα φάρμακα να παράγονται στη χώρα μας», είπε ο Τραμπ στο CNBC τον Αύγουστο.
Στο πλαίσιο της υπόσχεσής του να μειώσει τις τιμές των φαρμάκων και να επαναφέρει την παραγωγή στις ΗΠΑ, ο Τραμπ ξεκίνησε τον Απρίλιο μια λεγόμενη έρευνα Section 232 για τον φαρμακευτικό τομέα, ώστε να εξετάσει τον αντίκτυπο των εισαγωγών στην εθνική ασφάλεια και να επιβάλει δασμούς αν χρειαστεί.
Αναλυτές εκτιμούν ότι είναι απίθανο ο Τραμπ να επιβάλει δασμούς τόσο υψηλούς όσο το 200 ή 250%. Ωστόσο, ένας πρώτος «χαμηλότερος δασμός» - όχι πάνω από 15% - θα μπορούσε στη συνέχεια να ακολουθηθεί από έναν δασμό της τάξης του 50% μέσα σε ένα-δύο χρόνια.
Το μήνυμα γίνεται κατανοητό από τις φαρμακοβιομηχανίες: κολοσσοί όπως η Eli Lilly και η Johnson & Johnson ανακοίνωσαν φέτος νέες επενδύσεις στις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η πολιτική δασμών του Τραμπ κινδυνεύει να αυξήσει τις τιμές των φαρμάκων και να οδηγήσει σε ελλείψεις, αντί να ενθαρρύνει την επιστροφή της παραγωγής.
Ενώ το όριο του 15% που προβλέπεται από τη συμφωνία Ε.Ε.-ΗΠΑ προσφέρει μια ανάσα στον κλάδο, οι εταιρείες πρέπει να κάνουν δύσκολους υπολογισμούς, προειδοποίησε ο Dan O’Brien, επικεφαλής οικονομολόγος στο Institute of International and European Affairs.
«Για εκείνα τα προϊόντα που παράγονται αποκλειστικά στην Ιρλανδία υπάρχει κάποιο περιθώριο: θα χρειαστούν μερικά χρόνια για να φύγει η παραγωγή, στο χειρότερο σενάριο», είπε. Για προϊόντα που παράγονται και αλλού, θα είναι πιο εύκολο να μεταφερθεί η παραγωγή και «θα μπορούσε να γίνει πιο γρήγορα», πρόσθεσε.
Επικίνδυνη δουλειά
Προς το παρόν, αυτά τα σενάρια παραμένουν θεωρητικά - αλλά η απροβλεψιμότητα έχει ήδη αφήσει το σημάδι της.
Καθώς οι εταιρείες έσπευσαν να εξάγουν τα προϊόντα τους, οι ιρλανδικές εξαγωγές φαρμάκων προς τις ΗΠΑ αυξήθηκαν σχεδόν κατά 50% στους πρώτους πέντε μήνες του έτους. «Οι γεωπολιτικές ανησυχίες» συγκαταλέγονται τώρα στις τρεις κορυφαίες απειλές για τις επιχειρήσεις, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Κορκ.
Η Novartis, που προμηθεύεται από τη Sterling Pharma Solutions, προειδοποίησε ότι «η επιβολή δασμών κινδυνεύει να δημιουργήσει επιπλέον εμπόδια που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την πρόσβαση σε σωτήριες θεραπείες». Αντιδρώντας στη συμφωνία Ε.Ε.-ΗΠΑ, ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ιρλανδίας προειδοποίησε ότι «οι δασμοί στα φάρμακα θα ήταν ένα νέο σημαντικό κόστος εκεί όπου δεν υπήρχε πριν και θα αποτελούσαν τροχοπέδη για επενδύσεις, θέσεις εργασίας και καινοτομία».
Ένας εργαζόμενος σε φαρμακευτικό εργοστάσιο της περιοχής, που μίλησε ανώνυμα για να προστατεύσει τη θέση του, είπε στο Politico ότι η παραγωγή είχε μειωθεί τους τελευταίους μήνες καθώς η εταιρεία περίμενε να επανέλθει η βεβαιότητα στον προγραμματισμό.
Με πληροφορίες από Politico
