Την άνοιξη του περασμένου έτους, μια ομάδα επιστημόνων της NASA που δοκίμαζε ένα νέο ραντάρ πάνω από τη βόρεια Γροιλανδία, εντόπισε κάτι εντυπωσιακό: κάτω από τον παχύ πάγο, το ραντάρ αποκάλυψε ένα δίκτυο από τούνελ και εγκαταστάσεις, σαν να είχε παγώσει στον χρόνο ένας χαμένος πολιτισμός.
Όμως δεν επρόκειτο για αρχαιολογικό εύρημα, αλλά για τη μυστική στρατιωτική βάση Camp Century, που χτίστηκε τη δεκαετία του 1950 από τον αμερικανικό στρατό ως μέρος του άκρως απόρρητου Project Iceworm. Σκοπός της βάσης ήταν η εγκατάσταση 600 πυρηνικών πυραύλων κάτω από τον πάγο, χωρίς να το γνωρίζει η Δανία.
Η βάση εγκαταλείφθηκε το 1967, όταν κρίθηκε ότι το παγοκάλυμμα ήταν ασταθές. Πλέον είναι θαμμένη κάτω από περισσότερα από 30 μέτρα πάγου. Η πραγματική της χρήση παρέμεινε κρυφή μέχρι το 1996.
Ο επιστήμονας της NASA Chad Greene περιγράφει την εμπειρία του: «Ήταν σαν να πετούσαμε πάνω από άλλον πλανήτη. Το να ζήσει κανείς εκεί φαίνεται αδιανόητο». Χάρη σε ένα εξελιγμένο ραντάρ (UAVSAR), η ομάδα του κατέγραψε για πρώτη φορά την πλήρη έκταση της βάσης.
Το Camp Century διέθετε 21 συνδεδεμένα τούνελ μήκους περίπου 3 χιλιομέτρων, με υπνοδωμάτια, γυμναστήριο, εργαστήρια και τραπεζαρία. Τροφοδοτούνταν από πυρηνικό αντιδραστήρα, μεταφερμένο πάνω από 200 χλμ μέσα στον πάγο. Περίπου 200 στρατιωτικοί ζούσαν εκεί, με θερμοκρασίες έως και -50°C.
Η παρουσία των ΗΠΑ στη Γροιλανδία υπήρξε μακροχρόνια και συχνά αμφιλεγόμενη. Από το 1941, οι ΗΠΑ έχουν δικαίωμα στρατιωτικής παρουσίας στο νησί, μετά από συμφωνία με τη Δανία. Το 1968, ένα αεροσκάφος B-52 συνετρίβη κοντά στη βάση Thule, προκαλώντας διαρροή ραδιενέργειας και δημόσια κατακραυγή.
Η προσπάθεια του προέδρου Τραμπ να αγοράσει τη Γροιλανδία το 2019 και οι αναφορές για αυξημένη αμερικανική κατασκοπεία έχουν εντείνει τις εντάσεις με τη Δανία και τους κατοίκους της Γροιλανδίας. Παρότι οι ΗΠΑ διατηρούν σήμερα μόνο μία ενεργή βάση (Pituffik Space Base), η ιστορία της περιοχής αποκαλύπτει μια στρατηγική σχέση δεκαετιών.
Η ανακάλυψη της βάσης Camp Century αποτελεί όχι μόνο ένα τεχνολογικό κατόρθωμα, αλλά και υπενθύμιση της γεωπολιτικής επιρροής των ΗΠΑ στην Αρκτική και των επιπτώσεων που αυτή έχει ακόμη και σήμερα.
Με πληροφορίες από Guardian
