Από όλους τους κλυδωνισμούς που έχει βιώσει η Ευρώπη τους τελευταίους τρεις μήνες, κανένας δεν είναι πιο σοβαρός από τη συνειδητοποίηση ότι ίσως πλέον δεν μπορεί να βασίζεται στην εγγύηση ασφάλειας των ΗΠΑ. Παρά την προειδοποιητική στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη, λίγοι περίμεναν ένα σενάριο όπου Αμερικανός πρόεδρος θα ταπεινώνει δημόσια Ευρωπαίο ηγέτη, θα διακόπτει την ανταλλαγή πληροφοριών στη μέση πολέμου ή θα διαπραγματεύεται ειρήνη με τη Ρωσία αγνοώντας το Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Το σοκ επιδεινώνεται από τη σκληρή αλήθεια: η Ευρώπη αδυνατεί να υπερασπιστεί μόνη της τα συμφέροντά της. Οι ευρωπαϊκές εκκλήσεις για μια ειρήνη που να περιλαμβάνει ουσιαστικές εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία ακούγονται άδειες, καθώς ούτε η Βρετανία ούτε η Γαλλία μπορούν να συγκροτήσουν αξιόπιστη ειρηνευτική δύναμη, πόσο μάλλον να υποκαταστήσουν την απώλεια αμερικανικών δυνατοτήτων, όπως η αεράμυνα και η συλλογή πληροφοριών.
Αν και οι περισσότερες χώρες του ΝΑΤΟ δεσμεύθηκαν να φτάσουν το 2% του ΑΕΠ για την άμυνα, και η Γερμανία προωθεί εξοπλιστικές επενδύσεις €1 τρισ., οι αριθμοί δεν αρκούν. Ο νέος Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προειδοποίησε ότι απαιτείται στόχος άνω του 3%. Και για τις πιο χρεωμένες χώρες, οι νέες δαπάνες δύσκολα χρηματοδοτούνται — ακόμα και με φτηνά ευρωπαϊκά δάνεια.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, μια πρόταση από το think tank Bruegel προσφέρει ίσως τη μόνη ρεαλιστική λύση: ένα νέο Ευρωπαϊκό Αμυντικό Μηχανισμό που θα λειτουργεί ως ανεξάρτητο ταμείο άμυνας, ανοιχτό σε όλα τα κράτη (εντός και εκτός ΕΕ), και θα χρηματοδοτεί εξοπλισμούς μέσω κοινής δανειοληψίας, με ευέλικτους όρους.
Η πρόταση είναι σημαντική γιατί:
- Δεν ανήκει στην ΕΕ, αποφεύγοντας βέτο από χώρες όπως η Ουγγαρία και συμπεριλαμβάνοντας το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλους εκτός Ένωσης.
- Λειτουργεί ως "τράπεζα εξοπλισμών": αγοράζει όπλα για λογαριασμό των μελών, χωρίς οι αγορές να επιβαρύνουν άμεσα τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
- Μειώνει τη γεωγραφική και πολιτική κατακερματισμένη αγορά άμυνας της Ευρώπης, όπου σήμερα υπάρχουν 12 διαφορετικά κύρια άρματα μάχης — την ώρα που οι ΗΠΑ έχουν μόνο ένα.
Αν εφαρμοστεί, το σχέδιο θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και την τεχνολογική αυτονομία, με στόχους την παραγωγή αεροσκαφών 5ης γενιάς, αντιαεροπορικών συστημάτων και βαρειών μεταγωγικών μέσων.
Η πρόκληση είναι πολιτική: το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να επανεξετάσει τη σχέση του με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση· η Γερμανία και η Ολλανδία θα πρέπει να ξεπεράσουν ταμπού γύρω από την κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Αλλά υπάρχει εναλλακτική; Αν η Ευρώπη θέλει να παραμείνει υπολογίσιμος γεωπολιτικός πόλος σε έναν πολυπολικό κόσμο, η απάντηση πρέπει να είναι «όχι». Το ερώτημα είναι αν ήδη είναι πολύ αργά.
Με πληροφορίες από Guardian
