Οι φιλίες μεταξύ των ανθρώπων είναι πολύπλοκες – και συχνά δύσκολες – αλλά μια νέα μελέτη σε ορεινούς γορίλες αποκαλύπτει ότι και οι δικές τους κοινωνίες μπορούν να είναι εξίσου περίπλοκες.
Η μελέτη, η οποία βασίστηκε σε 20 χρόνια δεδομένων υγείας από 164 γορίλες στη Ρουάντα, έδειξε ότι τα οφέλη και τα κόστη της κοινωνικής εγγύτητας αλλάζουν ανάλογα με το μέγεθος της ομάδας και διαφέρουν μεταξύ αρσενικών και θηλυκών.
Για παράδειγμα, οι φιλικές θηλυκές σε μικρές ομάδες αρρώσταιναν σπάνια αλλά αποκτούσαν λιγότερους απογόνους, ενώ σε μεγάλες ομάδες είχαν συχνότερα ασθένειες αλλά και περισσότερες γεννήσεις. Από την άλλη, τα αρσενικά με ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς αρρώσταιναν πιο συχνά αλλά είχαν λιγότερους τραυματισμούς από καβγάδες.
Η μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε από το Dian Fossey Gorilla Fund και τα Πανεπιστήμια της Ζυρίχης και του Έξετερ, μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για το πώς λειτουργούν οι κοινωνικές σχέσεις και σε άλλα κοινωνικά ζώα – συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων.
«Το να έχεις πολλούς ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς είναι συχνά ωφέλιμο – αλλά όχι πάντα», ανέφερε η επικεφαλής της μελέτης, δρ. Ρόμπιν Μόρισον, ανώτερη ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης. Η Μόρισον τόνισε ότι η σχέση μεταξύ ισχυρών κοινωνικών δεσμών και συχνότητας ασθένειας – λιγότερη στις θηλυκές αλλά περισσότερη στους αρσενικούς – δεν μπορεί να εξηγηθεί απλώς από την αυξημένη έκθεση σε παθογόνα. Είναι πιθανό ότι τα αρσενικά καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια για να διατηρήσουν τις σχέσεις αυτές, καθώς χρειάζεται να προστατεύουν θηλυκά και μικρά, γεγονός που προκαλεί άγχος και επηρεάζει το ανοσοποιητικό τους σύστημα.
Η έρευνα βασίστηκε σε παρατηρήσεις στο Εθνικό Πάρκο Βουνού των Ηφαιστείων στη Ρουάντα, όπου οι γορίλες ζουν σε ομάδες περίπου 12 ατόμων με έναν κυρίαρχο αρσενικό.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα ήταν η ποικιλομορφία στους «χαρακτήρες» των γοριλών. Ορισμένοι ήταν ήρεμοι και απέφευγαν τις παρεμβάσεις, αλλά διατηρούσαν ισχυρό ηγετικό ρόλο. Άλλοι, πιο επιβλητικοί και αυταρχικοί, πετύχαιναν με διαφορετικούς τρόπους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Τίτους, ένας ενήλικος αρσενικός που έχασε τους περισσότερους συγγενείς του από λαθροκυνηγούς και την μητέρα του σε ηλικία μόλις τεσσάρων ετών. Παρ’ όλα αυτά, στα 15 του έγινε ο κυρίαρχος αρσενικός της ομάδας με μοναδικό ηγετικό στυλ: εξαιρετικά ήρεμος και ευγενικός, γεγονός που τον έκανε δημοφιλή στα θηλυκά και διατήρησε την εξουσία του για 20 χρόνια.
Η Μάγκι, η θηλυκή με την υψηλότερη κατάταξη σε μια άλλη ομάδα, ήταν συχνά επιθετική αλλά και πολύ υποστηρικτική – ειδικά με φροντίδα όπως το καθάρισμα τριχώματος. Όταν ο κυρίαρχος αρσενικός της ομάδας πέθανε απροσδόκητα, ανέλαβε ηγετικό ρόλο και καθοδήγησε την ομάδα μέχρι την ενοποίησή της με γειτονική.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, βοηθά στο να κατανοήσουμε την εξέλιξη των ανθρώπινων κοινωνικών συμπεριφορών.
«Γιατί κάποιοι άνθρωποι είναι πολύ κοινωνικοί και άλλοι όχι;» διερωτάται η Μόρισον. «Αυτό το έργο δείχνει ότι το να έχεις λιγότερες αλλά ισχυρές φιλίες μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματικό όσο και το να είσαι ιδιαίτερα κοινωνικός».
Με πληροφορίες από Guardian
