Το παγωτό και το gelato μοιάζουν αρκετά αλλά δεν πρόκειται για το ίδιο πράγμα.
Είνα κρύα επιδόρπια που δεν απαιτούν ψήσιμο και παρασκευάζονται με παρόμοια υλικά. «Αυτές είναι ουσιαστικά οι ομοιότητές τους», σχολιάζει το Taste Atlas, που αφιέρωσε ένα δημοσίευμα, για να εξηγήσει στο αναγνωστικό κοινό, τις διαφορές ανάμεσα στο κλασικό παγωτό και το ιταλικής προέλευσης gelato.
Παρόλο που από απόσταση μπορεί να φαίνονται σχεδόν ίδια, αυτά τα δύο παγωμένα γλυκά διαφέρουν σημαντικά ως προς τις αναλογίες των υλικών και την υφή τους. Ακόμη, η ιστορία, η διαδικασία παραγωγής, και τα χαρακτηριστικά τους είναι εντελώς διαφορετικά. Και για όσους μετρούν θερμίδες – θα τους ενδιέφερε να ξέρουν ότι το ένα έχει λιγότερες από το άλλο.
Η ιστορία του παγωτού και του gelato: Ποιο ήρθε πρώτο;
Η απάντηση είναι: το gelato. Το σύγχρονο gelato έχει ρίζες στην Ιταλία και χρονολογείται από τον 16ο αιώνα, ενώ στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, λίγοι ήρθαν σε επαφή με το παγωτό περίπου δύο αιώνες αργότερα.
Ωστόσο, τόσο το παγωτό όσο και το gelato έχουν έναν κοινό πρόγονο: ένα παγωμένο επιδόρπιο που, σύμφωνα με κάποιους ιστορικούς, ανάγεται μέχρι τον 2ο αιώνα π.Χ., όταν ασιατικοί πολιτισμοί ανακάλυψαν ότι μπορούσαν να καταναλώνουν τριμμένο πάγο με γεύσεις.
Το Taste Atlas αναφέρει ακόμη, ότι περίπου το 500 π.Χ., οι Πέρσες ανακάτευαν πάγο με φρούτα και χυμό σταφυλιού για να δημιουργήσουν πολυτελή καλοκαιρινά εδέσματα, τα οποία απολάμβαναν κυρίως οι αυτοκράτορες και η αριστοκρατία.
Στη συνέχεια ήρθαν οι Άραβες, οι οποίοι επανακαθόρισαν την έννοια του παγωμένου γλυκού, εισάγοντας το γάλα και τη ζάχαρη. Μέχρι τον 10ο αιώνα, σε όλο τον αραβικό κόσμο παρασκευάζονταν επιδόρπια από γάλα, κρέμα, ροδόνερο, αποξηραμένα φρούτα και αμύγδαλα.
Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Μάρκο Πόλο, ο διάσημος ταξιδευτής, επέστρεψε στην Ιταλία μεταφέροντας μαζί του μυστικά της ανατολικής κουλτούρας, ανάμεσα στα οποία και μια συνταγή για παγωμένο επιδόρπιο με βάση το γάλα (και όχι τον πάγο). Αυτή η γνώση έδωσε ώθηση στη δημιουργία της ιταλικής βιομηχανίας παγωτού, και τελικά, τον 16ο αιώνα, γεννήθηκε το gelato όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Κάποιοι πιστεύουν ότι δημιουργός του ήταν ο καλλιτέχνης και αρχιτέκτονας Μπερνάρντο Μπουονταλέντι, που επινόησε και τον πρώτο αποδοτικό τρόπο αποθήκευσης του παγωτού – κάτι που επί αιώνες αποτελούσε το βασικό εμπόδιο για τη μαζική παραγωγή του.
Άλλοι αποδίδουν την εφεύρεση του gelato στον αλχημιστή και αστρολόγο Κοσίμο Ρουτζέρι, ο οποίος συμμετείχε σε διαγωνισμό μαγειρικής με θέμα «το πιο ασυνήθιστο πιάτο που έχετε δει ποτέ», που διοργάνωσε η βασίλισσα Αικατερίνη των Μεδίκων. Το έδεσμα με το οποίο κέρδισε ήταν, υποτίθεται, το fior di latte gelato.
Το gelato έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες γύρω στο 1770 από Ιταλούς μετανάστες. Όταν ο Ιταλός Τζιοβάνι Μπόζιο άνοιξε την πρώτη gelateria στη Νέα Υόρκη, οι Αμερικανοί λάτρεψαν αυτή την ιταλική λιχουδιά. Στη συνέχεια, άρχισαν να τροποποιούν τη συνταγή και δημιούργησαν αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως «παγωτό». Η τεχνολογική πρόοδος, όπως η μηχανική ψύξη, επέτρεψε την παραγωγή σε μεγάλη κλίμακα, και το παγωτό τελικά επισκίασε το gelato στις ΗΠΑ.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ gelato και παγωτού;
Το παγωτό και το gelato είναι και τα δύο παγωμένα γαλακτοκομικά επιδόρπια που φτιάχνονται με γάλα, κρέμα, ζάχαρη και (συνήθως) κρόκους αυγών.
Η κύρια διαφορά είναι ότι το gelato έχει λιγότερα λιπαρά και παρασκευάζεται με πιο αργή ανάδευση. Έτσι, περιέχει λιγότερο αέρα και είναι πυκνότερο, με πιο έντονη γεύση και λιγότερες θερμίδες από το παραδοσιακό παγωτό.
Επειδή είναι πιο παχύρρευστο, το gelato αποθηκεύεται και σε υψηλότερη θερμοκρασία σε σχέση με το παγωτό, ώστε να διατηρείται η βελούδινη, κρεμώδης υφή που το χαρακτηρίζει. Η υφή του θυμίζει περισσότερο το soft serve παρά το συνηθισμένο παγωτό.
Ακόμα, πολλές αμερικανικές εκδοχές του παγωτού γλυκαίνονται με τεχνητές γλυκαντικές ουσίες, ενώ στο gelato χρησιμοποιείται συνήθως φυσική ζάχαρη, η οποία βοηθά στον σχηματισμό πολύ μικρών κρυστάλλων πάγου και προσδίδει τη χαρακτηριστική του κρεμώδη υφή.
Υπάρχουν και διαφορές στο σερβίρισμα:
- Το παγωτό σερβίρεται σε μπάλες με κουτάλα.
- Το gelato απλώνεται με επίπεδη σπάτουλα πάνω στο χωνάκι ή στο κύπελλο.
