Οι χρήστες Mac έχουν μάθει εδώ και χρόνια να πιστεύουν ότι τα Mac τους δεν κολλάνε ιούς. Ακόμα και η Apple το διαφήμιζε στη διάσημη «Get a Mac» καμπάνια της πριν μια δεκαετία, λέγοντας ότι ένας Mac δεν κολλάει κοινούς PC ιούς. Η αλήθεια είναι ότι ένας Mac υπολογιστής θεωρείται γενικά ασφαλής και υπάρχει ένας βασικός λόγος για τον οποίο οι Macs θεωρούνται πιο ασφαλείς από τους υπολοιπους: το λειτουργικό τους σύστημα είναι βασισμένο σε Unix και προσφέρει μια σειρά από ενσωματωμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας. Επιπλέον, η ίδια η Apple έχει συμπεριλάβει μια σειρά μέτρων που καθιστούν την επίθεση ενός Mac ιδιαίτερα δύσκολη. Μεταξύ αυτών και η εφαρμογή Gatekeeper, η οποία εμποδίζει λογισμικό που δεν έχει εγκριθεί ψηφιακά από την Apple να εκτελείται σε κάποιον Mac χωρίς τη συγκατάθεσή του χρήστη. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι και οι υπολογιστές Mac δεν κατάφεραν να αποφύγουν εντελώς τη στόχευσή τους. Σύμφωνα με μια πρόσφατη αναφορά από την Malwarebytes, προκύπτει ότι κατά το τρέχον έτος σημειώθηκε αύξηση κατά 230% σε κακόβουλο λογισμικό Mac και ότι το Mac App Store έχει πλημμυρίσει από λογισμικό απάτης, κάτι που τα προηγούμενα χρόνια αποτελούσε ένα σχετικά μικρό θέμα.
Η συχνότητα των επιθέσεων κατά των Windows (και αργότερα κατά των χρηστών Android) έχει οδηγήσει σε μια ευρέως εσφαλμένη αντίληψη ότι τα προϊόντα της Apple είναι άτρωτα στο κακόβουλο λογισμικό. Κάτι που, με τη σειρά του, δημιούργησε έναν φαύλο κύκλο γιατί ένα προϊόν όσο περισσότερο πουλάει τόσο περισσότερο τραβάει τα βλέμματα πάνω του, άρα και οι Macs, όσο πιο δημοφιλείς γίνονται, τόσο περισσότερη προσοχή τραβούν από τους κυβερνο-εγκληματίες. Άρα, σε αντίθεση με τη σημερινή και λανθασμένα δημοφιλή αντίληψη, οι Mac υπολογιστές κινδυνεύουν όσο και οι υπόλοιποι, αφού κακόβουλο λογισμικό, ειδικά σχεδιασμένο για έναν Mac κυκλοφορεί ακόμα και στο ίδιο το Mac App Store. Οπότε μην απορρήσετε αν μια μέρα το Safari, αντί να ανοίξει το Google θα σάς οδηγήσει σε μια ρωσική μηχανή αναζήτησης ή αν συνεχόμενα αναδυόμενα παράθυρα σταματούν τη ροή της εργασίας σας με μηνύματα όπως «Καθάρισε τα σκουπίδια από τον Mac σου!».
Δυστυχώς, όμως, το διαφημιστικό κόλπο της Apple ήταν ένα μεγάλο ψέμα. Πάντα υπήρχε κακόβουλο λογισμικό για τους Mac υπολογιστές που μπορούσε να τους επηρρεάσει, να τους φρενάρει, να τους «γονατίσει» πολύ εύκολα. Και σαν χρήστης πολλών Mac μοντέλων πριν γίνει cool να έχεις Mac, θεωρώ ότι είναι χρήσιμο να γίνει γνωστή μια μικρή αλήθεια: ο πρώτος ιός εμφανίστηκε εξαιτίας ενός Apple υπολογιστή. Σίγουρα είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον κόσμο πριν από 30 χρόνια αν δεν ζούσε εκείνη την εποχή, ειδικά όταν η τεχνολογία και τα πολυμέσα ήταν (θεμελιωδώς) διαφορετικά στις μέρες που οι προσωπικοί υπολογιστές ήταν σπάνιο εύρημα στο σπίτι ενός φίλου και οι ασύρματες επικοινωνίες έφερναν στο μυαλό τους Motorola ασύρματους των αμερικανών στο Β' Παγκόσμιο Πολέμο. Ένα πράγμα, όμως, είναι σίγουρο: εκείνα τα πρώτα, μεγάλα και άβολα, κουτιά που σιγά-σιγά μάθαμε να αποκαλούμε «προσωπικούς υπολογιστές» ήταν δύσκολοι στόχοι για κακόβουλα προγράμματα ή ιούς ή όπως μάθαμε να λέμε σήμερα το malware. Στις αρχές της δεκαετίας του '80, το ολοκληρωμένο σύστημα του υπολογιστή Apple II (σώμα και οθόνη) άρχισε να κερδίζει δημοτικότητα, καθιστώντας το ως μία από τις πρώτες επιτυχημένες σειρές συσκευών μαζικής παραγωγής. Σε αυτήν την εποχή ενός «προ-εμπορικού διαδικτύου», ο Apple II μπορούσε να κάνει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα (η δυνατότητα απεικόνισης γραφικών και ο ήχος του τον έκαναν διάσημο ως οικιακό υπολογιστή, ως παιχνιδομηχανή αλλά και ως εργαλείο ανάπτυξης λογισμικού από ερασιτέχνες προγραμματιστές), είχε αρκετό χώρο στο σώμα του για να χωρέσει ένα μόντεμ στα «σωθικά» του (για να μπορεί να επικοινωνήσει ασύρματα με άλλους τυχερούς «φίλους» του - όχι απαραίτητα Apple II) αν και ο πιο σύνηθισμένος τρόπος ανταλλαγής πληροφοριών ανάμεσα στους χρήστες γίνονταν αποκλειστικά με δισκέττες.
Σταδιακά, όμως, τα πράγματα άρχισαν να γίνονται περίπλοκα. Ο πρώτος ιός που «χτύπησε» τον μεγάλο απόγονο των σημερινών Mac ήταν ο Elk Cloner, ένα κωμάτι κώδικα, που αν χτυπούσε οποιονδήποτε σήμερα (ακόμα και την ώρα που χαζεύει και δεν δουλεύει στον υπολογιστή του) μπορεί και να έσπαγε την οθόνη. Ο Elk Cloner έσκαγε σαν απρόσκλητος καλεσμένος σε πάρτι που θέλει να το κάνει μαντάρα: εμφάνιζε ενοχλητικά μηνύματα που στριφογύριζαν στην οθόνη, σου έγραφε ποιηματάκια, και ουσιαστικά ήταν ο πρώτος ιός που χτύπησε μαζικά πολλούς προσωπικούς υπολογιστές το 1981. Ο δημιουργός του ο Richard "Rich" Skrenta έγραψε τον κώδικα σε έναν Apple II. Από τη στιγμή που κάποιος μπορεί να έβαζε μια «μολυσμένη» δισκέτα στον υπολογιστή του, ο Elk Cloner αναζητούσε τις «καθαρές» μονάδες του δίσκου, αντέγραφε τον κώδικά του εκεί και μετά κάθε φορά σε νέα δισκέτα που έμπαινε στο σύστημα. Ο Elk Cloner βρήκε το δρόμο του σε χιλιάδες υπολογιστές (σε όλον τον κόσμο) και θεωρείται η πρώτη μεγάλη έκρηξη κακόβουλου λογισμικού παγκοσμίως.
Η ικανότητα του Elk Cloner να μολύνει και να πολλαπλασιάζει τον εαυτό του, γέννησε μια σειρά από νέα αυτοπαραγόμενα προγράμματα που αναπτύχθηκαν λόγω επιστημονικής έρευνας, όπως οι διάσημες οικογένειες Virus 1, Virus 2 και Virus 3, που έγραψε ο Joe Dellinger, φοιτητής τότε στο Texas Α&Μ University. H λέξη «ιός» (σήμερα ένας όρος ομπρέλα για όλο το κακόβουλο λογισμικό που υπάρχει εκεί έξω), δημιουργήθηκε κυρίως λόγω των εκρήξεων κακόβουλου λογισμικού στα Apple II του 1983. Φυσικά, στις σχεδόν τέσσερις δεκαετίες από τη δημιουργία του πρώτου malware της Apple μέχρι σήμερα, το malware έχει αλλάξει δραματικά. Το 2004, με την υιοθέτηση του σύγχρονου λειτουργικού συστήματος της Apple, η πρώτη παραλλαγή κακόβουλου λογισμικού που δημιουργήθηκε ειδικά για το OS X ήταν το Renepo, ένας ιός τύπου worm, που έσπαγε το τείχος προστασίας και ασφάλειας. Δύο χρόνια αργότερα, το 2006 οι ερευνητές γνώρισαν το Leap, γνωστό και ως Oompa Loompa, τον πρώτο ιό τύπου Trojan που σχεδιάστηκε για Mac. Γύρω στο 2007 και το 2008, η ίδια η Apple παραδέχτηκε τελικά ότι οι υπολογιστές της δεν ήταν τόσο άτρωτοι όσο ήθελε να διαφημίζει. τους χρήστες να εγκαταστήσουν λογισμικό ασφαλείας και στους υπολογιστές της. Tο 2012, μια ευπάθεια στη Java οδήγησε στη μόλυνση 600.000 χρηστών Mac με το Flashback Malware, μέσω του οποίου οι χάκερ χρησιμοποίησαν για να κλέψουν δεδομένα και να κατεβάσουν περισσότερα κακόβουλα προγράμματα στις συσκευές τους. Σήμερα, που το κακόβουλο λογισμικό έχει φτάσει σε νέα επίπεδα πολυπλοκότητας όσον αφορά την ικανότητά του να παρακάμπτει τις λειτουργίες του OS και να ξεπερνάει ακόμη και τους πιο υγιείς χρήστες και με κυβερνο-κατασκοπικούς οργανισμούς, όπως ο διαβόητος ΑPT28 (γνωστός και ως Fancy Bear), εννοείται ότι κανένα λειτουργικό σύστημα δεν είναι άτρωτο.
Δυστυχώς η αλήθεια είναι πως και οι Mac έχουν ιούς, ενδεχομένως αρκετά επικίνδυνους. Ναι, σίγουρα, υπάρχουν μια σειρά από χαρακτηριστικά που καθιστούν τους Mac σημαντικά πιο ασφαλείς από τα Windows όσον αφορά τους ιούς: Το Mac App Store, με τα προγράμματα να είναι ελεγμένα και εγκεκριμένα από την Apple, το Gatekeeper, που επιτρέπει να τρέξουμε προγράμματα μόνο αν έχουν ψηφιακή υπογραφή από έναν εγκεκριμένο κατασκευαστή ή αν προέρχονται από το App Store και η τεχνολογία XProtect, που απομονώνει τα γνωστά κακόβουλα προγράμματα (λειτουργεί όπως τα antivirus στα Windows, αλλά επειδή παράγονται πολύ λιγότεροι ιοί για Mac, είναι πιο εύκολο για την Apple να τους κρατάει υπό έλεγχο). Όμως, δεν είναι λίγοι εκείνοι οι χρήστες που απενεργοποιούν το Gatekeeper για να εγκαταστήσουν και να τρέξουν "πειρατικά" προγράμματα, και με αυτόν τον τρόπο αφήνουν το Mac ανοιχτό σε μολύνσεις.
Πέντε συμβουλές για να κρατήσετε έναν Mac πάντα σε εξαιρετική φόρμα
• Κάνετε συχνά έλεγχο ενημέρωσης. Για να είστε βέβαιοι πως η βάση δεδομένων, κακόβουλου λογισμικού είναι ενημερωμένη, θα πρέπει να ελέγξετε, εάν ο υπολογιστής σας ενημερώνεται αυτόματα. Ανοίξτε τις «Προτιμήσεις Συστήματος» του υπολογιστή Mac. Στη συνέχεια επιλέξτε την ενότητα «App Store». Βεβαιωθείτε πως ο αυτόματος έλεγχος για εγκαταστάσεις αρχείων συστήματος και ενημερώσεις ασφαλείας, είναι επιλεγμένος.
• Κάθε χρήστης Mac έχει ακούσει το μύθο ότι οι Mac δεν είναι ευάλωτοι σε ιούς και άλλα είδη κακόβουλου λογισμικού. Αλλά είναι μόνο αυτό: ένας μύθος. Η ποσότητα κακόβουλου λογισμικού που στοχεύει το λειτουργικό σύστημα OS X αυξάνεται καθώς οι υπολογιστές Mac γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς. Η λήψη κάποιου καλού λογισμικού κατά των ιών ή ενός λογισμικού προστασίας από κακόβουλο λογισμικό - για να σαρώσετε τον υπολογιστή σας για περιττά ή άλλα ενοχλητικά προγραμματάκια και να εμποδίσετε μελλοντικές απειλές - μπορεί να σας βοηθήσει να αποφύγετε να πέσετε θύμα αυτής της αυξανόμενης μάστιγας κακόβουλου λογισμικού.
• Προσπαθήστε να μην κατεβάζετε λογισμικό από άγνωστες πηγές προέλευσης. Εάν για παράδειγμα κυκλοφορήσει σήμερα ένα νέο malware το οποίο ενδεχομένως να το κατεβάσετε εν αγνοία σας και το εγκαταστήσετε πριν ενημερωθούν οι βάσεις δεδομένων της Apple, τότε ο απόρθητος υπολογιστής σας Mac, θα προσβληθεί. Η καλύτερη μέθοδος αποφυγής είναι η πρόληψη.
• Ακόμη και οι Mac «κρασάρουν». Ή αντιμετωπίζουν προβλήματα σκληρού δίσκου που θα μπορούσαν να θέσουν τα δεδομένα σας σε κίνδυνο. Κάνοντάς το συνήθεια να δημιουργείτε αντίγραφα ασφαλείας των δεδομένων σας κάθε εβδομάδα (ή έστω κάθε δύο) μπορεί να σας κάνει να ξεχάσετε τον πόνο αν κάτι πάει στραβά και χάσετε ένα πλήθος αρχείων τα οποία δεν θα μπορείτε να ανακτήσετε από κάπου αλλού. Ένα ολοκληρωμένο Time Machine backup είναι ίσως ο ευκολότερος τρόπος να κλωνοποιήσετε ολόκληρο το σκληρό σας δίσκο για εύκολη αποκατάσταση αργότερα αν χρειαστεί.
• Καθαρίστε (μόνοι σας) τα παλιά αρχεία. Ο τακτικός καθαρισμός παλιών αρχείων - φωτογραφιών, βίντεο, αρχείων mp3, κειμένων κ.λπ. - μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση του χώρου στο σκληρό δίσκο και να διατηρήσει τον υπολογιστή σας σε ομαλή λειτουργία. Περάστε τα σε κάποιον άλλο δίσκο, μην τα αφήνετε στο κεντρικό του λειτουργικού. Θα πρέπει να έχετε τουλάχιστον 10% του χώρου στο λειτουργικό δίσκο σας ελεύθερο ανά πάσα στιγμή, και πιθανότατα περισσότερο εάν μπορείτε να επιτρέψετε κάτι τέτοιο.
* Σε περίπτωση που κάποιος από εσάς ενδιαφέρεται για ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα προστασίας του Μac υπολογιστή του και χωρίς να έχω σκοπό να διαφημίσω κανένα προϊόν, θα αναφέρω εκείνο που για μένα δουλεύει ιδανικά, σε ένα Mac περιβάλλον το οποίο καθημερινά διαχειρίζεται βαριά αρχεία ήχου, εικόνας και κείμενα: το Bitdefender.
σχόλια