Καθώς ο περισσότερος κόσμος φαίνεται έτοιμος να περάσει στη μετά-Covid εποχή, τα άτομα που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες καλούνται να προστατευτούν από τη θανατηφόρα ασθένεια χωρίς τη βοήθεια του κράτους ή των συμπολιτών τους.
Το Associated Press μίλησε με μερικούς Αμερικανούς για το πώς οι ζωές τους έχουν μεταμορφωθεί, καθώς η συμπεριφορά του κοινωνικού περίγυρου τους ως προς τον Covid έχει αλλάξει, παρότι ο κίνδυνος για τη ζωή τους από τη νόσηση παραμένει ίδιος.
Μία από αυτούς είναι η Susan Scarbro, η οποία παίζει μπόουλινγκ φορώντας προστατευτική μάσκα, όταν ένας ξαφνικός ήχος διακόπτει τη συγκέντρωση της. Αναρωτιέται κατά πόσο ήταν βήχας και αν ναι, κατά πόσο θα την προστατεύσει η μάσκα της.
Η 55χρονη πάσχει από πολλαπλές ανοσολογικές διαταραχές, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη στις λοιμώξεις και τον Covid-19. «Ανά πάσα στιγμή ο καθένας μπορεί να βήξει, απλά τυχαία», δήλωσε η Scarbro, η οποία ζει στο Sunset Beach της Βόρειας Καρολίνας. «Και αυτός ο βήχας αρκεί για να με κάνει να αρρωστήσω».
Ο Ιανουάριος του 2025 σηματοδοτεί την πέμπτη επέτειο από το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα του COVID-19 στις ΗΠΑ. Ο ιός θα σκότωνε στη συνέχεια 1,2 εκατομμύρια Αμερικανούς, αναστατώνοντας αμέτρητες ζωές.
Παρότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης της πανδημίας έληξε τον Μάιο του 2023, ο κίνδυνος της μόλυνσης είναι ακόμη σημαντική απειλή για τις ζωές ανθρώπων όπως η Scarbro. Έτσι, προστατεύονται από τον ιό με μάσκες και απομονώνονται σε μικρές οικογενειακές «φούσκες». Κάποιοι επιδίδονται και σε μη επιστημονικά αποδεδειγμένες στρατηγικές, κάνοντας, για παράδειγμα γαργάρες με αντισηπτικό στοματικό διάλυμα. Άλλοι έχουν πάντα μαζί τους ένα προσωπικό όργανο παρακολούθησης του διοξειδίου του άνθρακα για να ελέγχουν τον εξαερισμό των εσωτερικών χώρων.
Ορισμένοι έχουν χάσει φιλίες, αλλά προσπαθούν να διατηρήσουν τους κοινωνικούς δεσμούς τους χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο της υγεία τους και όλοι τους λένε ότι τους λείπει η ενσυναίσθηση που ένιωθαν κατά τις πρώτες ημέρες της πανδημίας.
Το πρωτάθλημα μπόουλινγκ της Scarbro τη βοηθά να νιώθει συνδεδεμένη με τους γείτονές της. Αλλά πρόσφατα, παρατήρησε ότι έχει γίνει παραλήπτης όλο και περισσότερων καχύποπτων ματιών από αγνώστους, που ξαφνιάζονται από το γεγονός ότι φοράει μάσκα.
«Υπήρχε περισσότερος σεβασμός και κατανόηση, αλλά τώρα το έχουν ξεπεράσει», είπε. «Περιμένουν να το έχω ξεπεράσει, αλλά δεν καταλαβαίνουν ότι ακόμη και πριν από τον COVID-19, αυτές ήταν οι προφυλάξεις που έπρεπε να παίρνω».
Οι περισσότεροι Αμερικανοί έχουν αναπτύξει κάποιο επίπεδο προστασίας, από προηγούμενες λοιμώξεις COVID-19, εμβολιασμούς, ή και τα δύο. Όμως οι ανοσοκατεσταλμένοι άνθρωποι όπως η Scarbro, η οποία πάσχει από κοινή ποικίλη ανοσοανεπάρκεια (CVID), πρέπει να βρίσκονται σε συνεχή επαγρύπνηση. Σε αντίθεση με τη γρίπη, ο COVID δεν έχει εποχικό μοτίβο.
«Ποτέ δεν υπάρχει περίοδος που να μπορούν να χαλαρώσουν λίγο», εξηγεί ο Andrew Pekosz, ιολόγος στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins. «Αυτό είναι πραγματικά δύσκολο και εξαντλητικό».
Ποιοι είναι οι άνθρωποι που εξακολουθούν να είναι επιφυλακτικοί σχετικά με τον COVID-19; Πέρα από τις ευάλωτες ομάδες, υπάρχουν και τα άτομα που φροντίζουν ευάλωτους συγγενείς ή συντρόφους.
Σε συνεντεύξεις τους στο Associated Press, μίλησαν για το πώς διαχειρίζονται τη νέα πραγματικότητα και το τίμημα που έχει η απομόνωση στην ψυχική τους υγεία.
«Πόσο δύσκολο είναι να φορέσεις μια μάσκα;»
Πριν από την πανδημία, η Bazia Zebrowski, 61 ετών, από το Newbury του Οχάιο, δειπνούσε έξω, έβγαινε για ψώνια και πήγαινε τον σκύλο της, τον Shadoh, βόλτα στο πάρκο. Όταν αισθανόταν καλά, μπορούσε περιστασιακά να βγαίνει με φίλους, παρά το γεγονός ότι έπασχε από μυαλγική εγκεφαλομυελίτιδα, μια ασθένεια που άλλοτε ήταν γνωστή ως σύνδρομο χρόνιας κόπωσης και προκαλεί φλεγμονή, προβλήματα στο ανοσοποιητικό σύστημα, κόπωση και πόνο.
Τώρα μένει όλη μέρα στο σπίτι της και βγαίνει έξω μόνο για ιατρικά ραντεβού. Ο σύζυγός της κάνει τα ψώνια και φοράει μάσκα στο χώρο εργασίας του.
Δεν έχουν νοσήσει από COVID-19 και ελπίζουν ότι η τύχη τους θα κρατήσει. Το να αρρωστήσει ένας από τους δύο θα ήταν καταστροφικό, είπε η Zebrowski, καθώς η νόσηση είναι πιθανόν να της προκαλέσει υποτροπή ή long covid.
«Δεν θεωρώ τον εαυτό μου υπερβολικά επιφυλακτικό στο θέμα του COVID. Θεωρώ τον εαυτό μου ικανό», λέει η Zebrowski. «Η υπερβολή θα σήμαινε ότι έχω έναν αδικαιολόγητο φόβο για κάτι. Ο φόβος μου για αυτή την ασθένεια δεν είναι αδικαιολόγητος».
Τι λείπει στην Zebrowski από την εποχή πριν την πανδημία; «Μου λείπει η ψευδαίσθηση ότι οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να φροντίσουν ο ένας τον άλλον», είπε. «Πόσο δύσκολο είναι να φορέσεις μια μάσκα; Κλονίζει την πίστη σου στην ανθρωπότητα ... (μαθαίνεις) πόσο λίγο οι άνθρωποι στη ζωή σου καταλάβαιναν πόσο άρρωστος ήσουν εξαρχής».
Το ψυχολογικό τραύμα είναι μέρος της εμπειρίας του να πάσχει κανείς από χρόνια ασθένεια, σύμφωνα με τον ψυχολόγο Leonard Jason του Πανεπιστημίου DePaul, ο οποίος μελετά τη μυαλγική εγκεφαλομυελίτιδα για περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
«Στη συνέχεια σου δημιουργείται τραύμα από την αντίδραση του κοινωνικού περίγυρού στην ασθένεια», συμπλήρωσε.
Προστατεύοντας έναν σύντροφο
Ορισμένοι άνθρωποι δεν είναι οι ίδιοι άρρωστοι, αλλά παίρνουν προφυλάξεις για να προστατεύσουν ένα μέλος της οικογένειας τους. Ο Steve Alejandro, 42 ετών, από το Wentzville του Μιζούρι, αποκαλεί τον εαυτό του «COVID shielder», δηλαδή «ασπίδα στον covid».
Η σύζυγός του, Ashley Alejandro, 44 ετών, πάσχει επίσης από μυαλγική εγκεφαλομυελίτιδα. «Έχει ίσως τέσσερις καλές ώρες την ημέρα», αποκαλύπτει ο Alejandro. «Δεν υπάρχει τίποτα στον κόσμο που δε θα έκανα για να προστατέψω αυτές τις τέσσερις ώρες».
Ο Alejandro άλλαξε καριέρα κατά τη διάρκεια της πανδημίας και πλέον διατηρεί ένα διαδικτυακό vintage βιβλιοπωλείο από το σπίτι του. Τα τρία παιδιά του - τώρα 20, 18 και 12 ετών - δεν επέστρεψαν ποτέ στο σχολείο όταν έληξαν τα lockdowns και συνεχίζουν να λαμβάνουν κατ' οίκον διδασκαλία.
«Έχουμε πραγματικά ενωθεί», τόνισε ο Alejandro. «Αυτή είναι μια επιλογή που μπορεί να γίνει και μπορείς να βγεις νικητής».
Στο Μαϊάμι, η Kira Levin έχει αναλάβει τη φροντίδα της 98χρονης γιαγιάς της. Όπως λέει, η σκέψη να κολλήσει COVID-19 και να διακινδυνεύσει την υγεία της γιαγιάς της είναι τρομακτική.
Έτσι, σε έναν γάμο τον Ιούλιο, η 29χρονη ήταν η μόνη παράνυμφος και παρευρισκόμενη με μάσκα, μία πράσινη τύπου N95. «Δεν έβγαλα τη μάσκα για τις φωτογραφίες και κανείς δεν μου το ζήτησε. Και ένιωσα απίστευτα ευγνώμων γι' αυτό».
Dating, αλλά με επιφυλάξεις
Οι αδελφές Jacqueline και Alexa Child από το Ντένβερ παραμένουν μασκοφόρες ενώ πηγαίνουν σε συναυλίες και τρώνε σε εξωτερικούς χώρους με φίλους που δεν μοιράζονται το ίδιο επίπεδο ανησυχίας για τον COVID-19.
«Κάναμε ό,τι μπορούσαμε για να διατηρήσουμε την ψυχική μας υγεία και την κοινωνική μας ζωή», δήλωσε η Jacqueline, η οποία πάσχει από μια ασθένεια του ανοσοποιητικού συστήματος που την καθιστά ευάλωτη στις λοιμώξεις. «Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να είσαι ανάπηρος και απομονωμένος. Ως κάποιος που έχει υπάρξει ανάπηρος και απομονωμένος, δεν αντέχω το κομμάτι της απομόνωσης».
Η Jacqueline, 30 ετών, και η αδελφή της Alexa, 34 ετών, ξεκίνησαν το 2022 μια εφαρμογή γνωριμιών με την ονομασία Dateability για άτομα με αναπηρία ή χρόνιες ασθένειες, αν και ο καθένας είναι ευπρόσδεκτος στην πλατφόρμα. Οι χρήστες μπορούν να προσθέσουν μια ετικέτα «επιφύλαξης προς τον COVID» στο προφίλ τους για να σηματοδοτήσουν ότι ενδιαφέρονται να γνωρίσουν άλλους που παίρνουν παρόμοιες προφυλάξεις. Οι αδελφές Child λένε ότι το 10% των 30.000 χρηστών τους προσθέτουν τη συγκεκριμένα ετικέτα στο προφίλ τους.
Μια νέα κανονικότητα
Η Scarbro καταλαβαίνει ότι οι περισσότεροι συμπολίτες της είναι έτοιμοι να επιστρέψουν στη «κανονικότητα», αλλά δεν είναι τόσο εύκολο για την ίδια και την οικογένειά της. Αυτό ισχύει για πολλούς άλλους με χρόνιες ανοσολογικές ασθένειες, όπως εξηγεί η Jorey Berry, διευθύνουσα σύμβουλος του Ιδρύματος Ανοσοανεπάρκειας των ΗΠΑ.
«Ενώ ο υπόλοιπος κόσμος είναι σε θέση να επιστρέψει κατά κάποιον τρόπο στην κανονική του ζωή, η κοινότητά μας δεν έχει αυτή την πολυτέλεια», εξηγεί η Berry.
Η Scarbro, ο σύζυγός της και τα παιδιά της λαμβάνουν διαρκώς υπόψη τους τα μέτρα που παίρνουν οι άλλοι άνθρωποι για τον COVID-19.
Και καθώς ο κόσμος επιστρέφει στον προ-COVID τρόπο ζωής, η οικογένεια της Scarbro κάνει ό,τι μπορεί για να την κρατήσει υγιή, αλλά όχι σε πλήρη απομόνωση.
«Φοβάμαι πολύ για το μέλλον», δήλωσε η ίδια. «Ξέρω ότι οι άνθρωποι έχουν προχωρήσει, και το σέβομαι αυτό, αλλά αυτό θα δυσκολέψει περισσότερο εμένα και την οικογένειά μου να με κρατήσουν ασφαλή».
Με πληροφορίες από Associated Press
