Φάρμακα που αναπτύχθηκαν αρχικά για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2, που κυκλοφορούν με τα εμπορικά ονόματα Ozempic και Wegovy, προσελκύουν ολοένα και περισσότερο την προσοχή της σύγχρονης επιστήμης, «για τις πιθανές νευροπροστατευτικές τους ιδιότητες».
Δύο πρόσφατες μελέτες και ένα άρθρο σύνταξης στο JAMA Neurology αναφέρουν, ότι τα φάρμακα αυτά μπορεί να βοηθούν στη μείωση του κινδύνου άνοιας.
Η άνοια, η νόσος Αλτσχάιμερ και συναφείς διαταραχές, αποτελούν μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες προκλήσεις για τη δημόσιας υγείας. Σήμερα επηρεάζει σχεδόν 7 εκατομμύρια Αμερικανούς -αριθμός που προβλέπεται ότι θα διπλασιαστεί έως το 2060.
Παράλληλα, νέα φάρμακα για το Αλτσχάιμερ, όπως τα lecanemab και aducanumab, έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον των μελετητών, αλλά οι ανησυχίες σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους, παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Φλόριντα διαπίστωσε, ότι τόσο οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 (GLP-1RAs) όσο και οι αναστολείς του SGLT2 (SGLT2is) σχετίζονται με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ και συναφών μορφών άνοιας (ADRD) σε σύγκριση με άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα.
Τα ποσοστά χαμηλότερου κινδύνου εμφάνισης άνοιας
Αξιοποιώντας δεδομένα περισσότερων από 90.000 ασθενών, παρατηρήθηκε, ότι εκείνοι που έλαβαν GLP-1RA είχαν 33% χαμηλότερο κίνδυνο, και όσοι πήραν SGLT2i είχαν 43% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με άλλα φάρμακα μείωσης της γλυκόζης. Αν και οι SGLT2i παρουσίασαν κάπως μεγαλύτερη σχετική μείωση, η διαφορά μεταξύ των δύο κατηγοριών φαρμάκων δεν κρίθηκε στατιστικά σημαντική, υποδηλώνοντας, ότι και οι δύο μπορεί να προσφέρουν παρόμοια προστατευτική δράση.
Μια δεύτερη μελέτη, υπό την επίβλεψη του Πανεπιστημίου του Γκάλγουεϊ, ενισχύει την ιδέα ότι οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας. Σε μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 26 τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών με πάνω από 164.000 συμμετέχοντες, οι ερευνητές εντόπισαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ των GLP-1RAs και της μείωσης του κινδύνου άνοιας.
Σε αντίθεση με τη μελέτη της Φλόριντα, η ανάλυση από το Galway δεν εντόπισε παρόμοια οφέλη για τους αναστολείς SGLT2 ή την πιογλιταζόνη. Τα ευρήματα αυτά υποδεικνύουν ότι οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 μπορεί να διαδραματίζουν πιο ξεχωριστό ρόλο στην προστασία της γνωστικής λειτουργίας σε σύγκριση με άλλα καρδιοπροστατευτικά φάρμακα για τον διαβήτη.
Οι αγωνιστές GLP-1 όπως η σεμαγλουτίδη αναπτύχθηκαν αρχικά για την ενίσχυση της έκκρισης ινσουλίνης, τη μείωση του σακχάρου και την υποστήριξη της απώλειας βάρους σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι υποδοχείς GLP-1 υπάρχουν όχι μόνο στο πάγκρεας και το γαστρεντερικό σύστημα, αλλά και στον εγκέφαλο, την καρδιά και το ανοσοποιητικό σύστημα.
«Βρισκόμαστε μόνο στην αρχή», γράφει ειδικός από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια
Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο JAMA Neurology, η δρ. Diana Thiara από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια χαρακτηρίζει τις εγκεφαλικές επιδράσεις αυτών των φαρμάκων ως «εξαιρετικά ελπιδοφόρες», ιδίως με τους νεότερους παράγοντες όπως η σεμαγλουτίδη, που έχουν ισχυρότερη και μεγαλύτερης διάρκειας δράση στους υποδοχείς.
«Βρισκόμαστε μόνο στην αρχή», γράφει, αναφερόμενη σε εν εξελίξει κλινικές δοκιμές, που είναι πολύ πιθανό να προσφέρουν ακόμη μεγαλύτερη νευροπροστασία στο μέλλον.
Μεγάλες κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ, όπως οι μελέτες EVOKE και EVOKE Plus, βρίσκονται σε εξέλιξη και αξιολογούν τις επιδράσεις της σεμαγλουτίδης σε άτομα με πρώιμο στάδιο της νόσου του Αλτσχάιμερ.
Αν επιβεβαιωθούν τα ευρήματα, αναμένεται να αλλάξει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο οι κλινικοί γιατροί αντιμετωπίζουν τόσο τον διαβήτη όσο και την άνοια — ιδίως σε ηλικιωμένους όπου τα δύο προβλήματα συχνά συνυπάρχουν.
Με πληροφορίες από Medical Xpress
