Ο κάποτε άκαμπτος δεσμός μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και εκπομπών άνθρακα έχει αρχίσει να σπάει στη συντριπτική πλειονότητα των χωρών του πλανήτη, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε ενόψει της 10ης επετείου της Συμφωνίας του Παρισιού για το κλίμα αυτή την Παρασκευή.
Η ανάλυση, η οποία υπογραμμίζει την αποτελεσματικότητα των ισχυρών κυβερνητικών πολιτικών για το κλίμα, δείχνει ότι αυτή η τάση «αποσύνδεσης» έχει επιταχυνθεί από το 2015 και γίνεται ιδιαίτερα έντονη μεταξύ των μεγάλων εκπομπών ρύπων στον παγκόσμιο νότο.
Χώρες που αντιπροσωπεύουν το 92% της παγκόσμιας οικονομίας έχουν πλέον αποσυνδέσει τις εκπομπές άνθρακα που προκύπτουν από την κατανάλωση από την αύξηση του ΑΕΠ, σύμφωνα με την έκθεση της Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU).
Χρησιμοποιώντας τα πιο πρόσφατα δεδομένα του Global Carbon Budget, η έκθεση διαπιστώνει ότι ο διαχωρισμός των εκπομπών άνθρακα με την οικονομική ανάπτυξη αποτελεί πλέον τον κανόνα στις ανεπτυγμένες οικονομίες, με το 46% του παγκόσμιου ΑΕΠ να βρίσκεται σε χώρες που κατάφεραν να αναπτυχθούν οικονομικά ενώ ταυτόχρονα μείωσαν τις εκπομπές τους — μεταξύ αυτών η Βραζιλία, η Κολομβία και η Αίγυπτος.
Οι πιο έντονες «αποσυνδέσεις» παρατηρήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και την Ελβετία.
Ακόμη πιο σημαντική είναι η θεαματική μεταστροφή της Κίνας. Ο μεγαλύτερος ρυπαντής του κόσμου μειώνει απότομα την οικονομική του εξάρτηση από τον άνθρακα και άλλα ορυκτά καύσιμα. Μεταξύ 2015 και 2023, οι εκπομπές που σχετίζονται με την κατανάλωση αυξήθηκαν κατά 24%, λιγότερο από το μισό του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας της (πάνω από 50%).
Τους τελευταίους 18 μήνες, οι εκπομπές της έχουν σταθεροποιηθεί, και πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι ίσως έχουν ήδη κορυφωθεί. Αν η Κίνα καταφέρει να κάνει τη στροφή, ο υπόλοιπος κόσμος είναι πιθανό να ακολουθήσει.
Συνολικά, 21 χώρες έχουν σημειώσει βελτίωση την τελευταία δεκαετία. Ανάμεσά τους η Αυστραλία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Κολομβία, η Αίγυπτος, η Ιταλία, το Μεξικό και η Νότια Αφρική — όλες κατάφεραν να αναπτυχθούν οικονομικά μειώνοντας παράλληλα τις εκπομπές.
Άλλες 22 χώρες διατήρησαν σταθερά την αποσύνδεση τις δεκαετίες πριν και μετά το 2015. Ανάμεσά τους οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, ο Καναδάς και τα περισσότερα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προσπάθησε να ωθήσει τις ΗΠΑ προς την αντίθετη κατεύθυνση, αλλά η πρώτη του θητεία προκάλεσε μόνο μια παροδική αύξηση των εκπομπών. Τις περισσότερες από τις δύο τελευταίες δεκαετίες, οι εκπομπές των ΗΠΑ βρίσκονται σε πτωτική πορεία, σύμφωνα με τους συγγραφείς της έκθεσης.
Η Νέα Ζηλανδία, η Λετονία, η Σλοβενία, η Λιθουανία, η Δομινικανή Δημοκρατία, το Ελ Σαλβαδόρ, το Τόγκο και το Αζερμπαϊτζάν —ο φετινός διοργανωτής της Cop29— είχαν ήδη επιτύχει διαχωρισμό πριν το 2015, αλλά η ανάπτυξή τους από τότε εξαρτάται ξανά από τα ορυκτά καύσιμα.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι διεθνείς συνομιλίες, όπως οι συνόδοι Cop των Ηνωμένων Εθνών, συνέβαλαν στην προώθηση της ενεργειακής μετάβασης, ακόμη κι αν η πρόοδος μέχρι στιγμής δεν συμβαδίζει με την απειλή της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Μια προηγούμενη ανάλυση της ECIU δείχνει ότι η αύξηση των ετήσιων εκπομπών CO2 έχει επιβραδυνθεί στο 1,2% από το 2015, σε σύγκριση με το 18,4% της δεκαετίας πριν από τη συμφωνία του Παρισιού.
Η συμφωνία αυτή, η οποία υπογράφηκε από σχεδόν 200 χώρες το 2015, περιελάμβανε τη δέσμευση να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας σε επίπεδα πολύ κάτω από 2 °C σε σχέση με τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Αυτό έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα στις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις ότι έπρεπε να βρουν εναλλακτικές λύσεις για το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα, που ευθύνονται για την κλιματική διαταραχή.
Ως αποτέλεσμα, η πρόβλεψη για την παγκόσμια θέρμανση στο τέλος του αιώνα έχει μειωθεί από 4 °C σε 2,6 °C. Παρά την πρόοδο αυτή, οι συγγραφείς αναφέρουν ότι απαιτείται ταχύτερη δράση την επόμενη δεκαετία για τη σταθεροποίηση του κλίματος.
Με την επιβράδυνση των εκπομπών, πολλοί αναλυτές ελπίζουν ότι η κορύφωση θα είναι τελικά ορατή, γεγονός που θα σηματοδοτήσει την πτώση που είναι απαραίτητη για να διατηρηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη μεταξύ 1,5 °C και 2 °C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα μέχρι το τέλος του αιώνα.
Ο John Lang, συγγραφέας της έκθεσης του ECIU, δήλωσε: «Είμαι σίγουρα ενθαρρυνμένος. Κοιτώντας πίσω, βλέπουμε πόση πρόοδο έχουμε σημειώσει τα τελευταία 10 χρόνια. Ο κόσμος βρίσκεται τώρα σε ένα στάδιο προετοιμασίας πριν από τη διαρθρωτική μείωση. Πλησιάζουμε σε ένα ιστορικό σημείο όπου οι εκπομπές αρχίζουν να μειώνονται. Αυτό είναι εξαιρετικά συναρπαστικό».
Με πληροφορίες από Guardian
