Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων και η βιοτεχνολογική εταιρεία Colossal Biosciences, αξίας 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στοχεύουν να φέρουν ξανά στη ζωή τον βόρειο λευκό ρινόκερο, ένα από τα πιο απειλούμενα ζώα στον πλανήτη. Στόχος τους είναι η δημιουργία ενός τρίτου ατόμου μέσα σε τέσσερα χρόνια, χρησιμοποιώντας γονιδιακή επεξεργασία και παρένθετες μητέρες.
Ο Matt James, επικεφαλής ζωολόγος της Colossal, δήλωσε: «Σήμερα είναι πιο εύκολο και οικονομικό να ανακτήσουμε τον πληθυσμό παρά αν χάναμε το είδος και προσπαθούσαμε αργότερα να το επαναφέρουμε από την εξαφάνιση». Η εταιρεία, που έχει κάνει ήδη πειράματα επαναφοράς μαμούθ και dire wolves, συνεργάζεται με επιστήμονες από Κένυα, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία και Τσεχία.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2015 με τη δημιουργία του BioRescue Consortium, μιας πρωτοβουλίας διεθνούς διάσωσης. Τότε υπήρχαν μόνο τρεις βόρειοι λευκοί ρινόκεροι: οι δύο θηλυκοί Najin και Fatu στο καταφύγιο Ol Pejeta Conservancy και ο αρσενικός Sudan, που πέθανε το 2018.
Η κατάρρευση του πληθυσμού οφείλεται κυρίως στη λαθροθηρία, ενώ η αναπαραγωγή των τελευταίων ατόμων είναι πρακτικά αδύνατη. Η ιδέα είναι να χρησιμοποιηθούν τα ωάρια των δύο θηλυκών και αποθηκευμένο σπέρμα του Sudan για τη δημιουργία εμβρύων. Τα έμβρυα θα εμφυτευθούν σε παρένθετες θηλυκές νότιες λευκές ρινόκερους, των οποίων υπάρχουν πάνω από 15.000 ζωντανά άτομα κυρίως στη Νότια Αφρική.
Γονιδιακή επεξεργασία και συνθετική διάσωση του ρινόκερου
Η γονιδιακή επεξεργασία επιτρέπει την ενίσχυση της γενετικής ποικιλότητας ενός περιορισμένου πληθυσμού, χρησιμοποιώντας DNA από ρινόκερους που έχουν πεθάνει εδώ και δεκαετίες. Ο Jan Stejskal, συντονιστής του BioRescue, δήλωσε: «Μέρος της γενετικής ποικιλότητας μπορεί να διατηρείται σε τρόπαια ή λείψανα ρινόκερων που κυνηγήθηκαν πριν από περίπου 100 χρόνια». Δείγματα συλλέγονται από μουσεία και ιδιωτικές συλλογές παγκοσμίως.
Η Colossal τονίζει ότι η συνθετική διάσωση είναι προτιμότερη από την επαναφορά ειδών που έχουν ήδη εξαφανιστεί, καθώς η πρόληψη εξαφάνισης είναι πιο εύκολη και οικονομική. Η εταιρεία σχεδιάζει να φέρει ξανά στη ζωή και άλλα εξαφανισμένα ζώα, όπως το δόδο και τον thylacine.
Προηγούμενες προσπάθειες εμφύτευσης εμβρύων σε νότιες θηλυκές είχαν αποτύχει χωρίς γονιδιακή επεξεργασία. Ο James δηλώνει: «Χρησιμοποιούμε συνθετική βιολογία για στοχευμένες αλλαγές στο γονιδίωμα ώστε να ενισχύσουμε τεχνητά τη γενετική ποικιλότητα».
Η πρωτοβουλία αυτή φέρνει στο προσκήνιο ηθικά, επιστημονικά και οικολογικά ερωτήματα, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα μέλλον όπου τα εξαφανισμένα είδη μπορεί να επιστρέψουν στη ζωή χάρη στην επιστήμη.
Με πληροφορίες από Financial Times
