Ερευνητές εντόπισαν σπάνια αλλά και εντελώς νέα είδη ζώων σε μέχρι πρότινος ανεξερεύνητα σπήλαια στην Καμπότζη, ανάμεσά τους ένα «ιπτάμενο» φίδι και μια εντυπωσιακή οχιά με φωσφορίζον τιρκουάζ χρώμα.
Τα ευρήματα προέκυψαν στο πλαίσιο πολυετούς μελέτης βιοποικιλότητας, κατά την οποία εξετάστηκαν περισσότερα από 60 ασβεστολιθικά σπήλαια στην επαρχία Μπαταμπάνγκ, στη δυτική Καμπότζη. Το ερευνητικό πρόγραμμα κάλυψε 10 διαφορετικούς λόφους της περιοχής, γνωστούς για τους καρστικούς σχηματισμούς τους, δηλαδή ασβεστολιθικούς βράχους γεμάτους σπηλιές και ξεχωριστά οικοσυστήματα.
Σύμφωνα με την οργάνωση Fauna & Flora, που ηγήθηκε της έρευνας σε συνεργασία με το υπουργείο Περιβάλλοντος της Καμπότζης, οι συγκεκριμένοι σχηματισμοί αποτελούν από τα λιγότερο μελετημένα οικοσυστήματα στον κόσμο.
Καμπότζη: Το χρονικό της έρευνας και τα νέα είδη που ανακαλύφθηκαν
Οι καρστικοί λόφοι περιγράφονται ως «μικρά νησιά ζωής», το καθένα με τη δική του μοναδική συλλογή φυτών και ζώων, τα οποία απομονώθηκαν με την πάροδο του χρόνου λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας γύρω τους.
«Περιτριγυρισμένα από ένα “πέλαγος” αφιλόξενων, ανθρωπογενών τοπίων, πολλά από αυτά τα είδη είναι ουσιαστικά παγιδευμένα», αναφέρει η οργάνωση. «Σήμερα, κάθε ένας από αυτούς τους μικρούς καρστικούς “παραδείσους” φιλοξενεί είδη που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στον κόσμο».
Από τον Νοέμβριο του 2023 έως τον Ιούλιο του 2025, ομάδες ειδικών εισχώρησαν στα σπήλαια μέσα από στενά ανοίγματα στους βράχους, διασχίζοντας σκοτεινές στοές που συχνά ήταν τόσο μικρές ώστε έπρεπε να προχωρούν έρποντας.
Φωτογραφίες και βίντεο δείχνουν τους ερευνητές να κινούνται μέσα από αιχμηρές σχισμές, φωτίζοντας με φακούς ένα δαιδαλώδες, κατάμαυρο σύστημα από σήραγγες, ενώ σε ορισμένα σημεία νυχτερίδες πετούν ακριβώς από πάνω τους.
Στο εσωτερικό των σπηλαίων, οι επιστήμονες εντόπισαν πληθώρα ειδών, τόσο γνωστών όσο και άγνωστων μέχρι σήμερα.
Μεταξύ αυτών μια νέα οχιά (pit viper), με χαρακτηριστικό τριγωνικό κεφάλι και ιδιαίτερα ισχυρό δηλητήριο, σαύρες γκέκο με καμουφλάζ που μοιάζει με φύλλα, πολύχρωμα χιλιοποδαρούσες, που πιθανότατα είναι δηλητηριώδεις.
Καμπότζη: «Εντυπωσιακό νέο είδος η οχιά» - Τι είναι το ιπτάμενο φίδι
Η νέα οχιά χαρακτηρίστηκε «εντυπωσιακό νέο είδος», ενώ, όπως σημειώνεται, εντοπίζει τη λεία της χάρη σε θερμοευαίσθητα όργανα πίσω από τα ρουθούνια της. Όπως εξηγεί ο βιολόγος Lee Grismer από το Πανεπιστήμιο La Sierra στην Καλιφόρνια, «κάθε απομονωμένος καρστικός σχηματισμός λειτουργεί σαν ένα μικρό εργαστήριο, όπου η φύση επαναλαμβάνει το ίδιο πείραμα ξανά και ξανά ανεξάρτητα».
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την εξέλιξη ειδών που υπάρχουν μόνο σε συγκεκριμένα σημεία, ακόμη και μέσα σε ένα και μόνο σπήλαιο.
Παράλληλα, καταγράφηκαν και άλλα ερπετά, όπως ένας πύθωνας (το μακρύτερο φίδι στον κόσμο) και ένα έντονα πράσινο «ιπτάμενο» φίδι, γνωστό και ως golden tree snake, που απαντάται στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία.
Επίσης εντοπίστηκαν δενδροβάτραχοι και πολύχρωμες σαύρες agamid, είδη που συναντώνται συχνά στην περιοχή.
Καμπότζη: Αγώνας για προστασία
Πέρα από την επιστημονική ανακάλυψη, στόχος της έρευνας είναι και η προστασία αυτών των εύθραυστων οικοσυστημάτων.
Σύμφωνα με την Fauna & Flora, τα καρστικά οικοσυστήματα συγκαταλέγονται στα λιγότερο προστατευμένα στον κόσμο, με μόλις το 1% να καλύπτεται από νομική προστασία.
Απειλούνται κυρίως από ανεξέλεγκτες εξορύξεις για τσιμέντο, μαζικό τουρισμό, δασικές πυρκαγιές, υλοτομία και κυνήγι.
«Κάθε φορά που καταστρέφεται ένας τέτοιος λόφος, είδη κινδυνεύουν με εξαφάνιση», προειδοποιεί ο συντονιστής βιοποικιλότητας Sothearen Thi. «Πολλά μπορεί να χαθούν πριν καν ανακαλυφθούν».
Με πληροφορίες από CBS News
