Ένας από τους ελάχιστους «σταθερούς» παγετώνες, ο Περίτο Μορένο, στην επαρχία Σάντα Κρους της Αργεντινής, βρίσκεται τώρα σε μια πορεία υποχώρησης που ίσως να είναι μη αναστρέψιμη, σύμφωνα με τους επιστήμονες.
Τα τελευταία επτά χρόνια, έχει χάσει 1,92 τετραγωνικά χιλιόμετρα από την επιφάνειά του και το πάχος του μειώνεται έως και 8 μέτρα τον χρόνο.
Για δεκαετίες, ο Περίτο Μορένο αψηφούσε την παγκόσμια τάση υποχώρησης των παγετώνων. Τα εντυπωσιακά φαινόμενα θραύσης του πάγου, όταν τεράστια κομμάτια πάγου κατέρρεαν στη Λίμνη Αργεντινή, έγιναν σύμβολο φυσικού θαύματος, προσελκύοντας εκατομμύρια επισκέπτες στη νότια Παταγονία.
Glaciar Perito Moreno 😍🧊#Patagonia #Argentina pic.twitter.com/iv5qLoYtUV
— 🪄 Guti🫰🏽☘️ (@camiloguquin) July 8, 2025
Ο Δρ Λούκας Ρουίθ, παγετωνολόγος στο Argentine Institute of Nivology, Glaciology and Environmental Sciences, δήλωσε: «Ο Περίτο Μορένο είναι ένας πολύ ιδιαίτερος, ξεχωριστός παγετώνας. Από τότε που ξεκίνησαν οι καταγραφές, ξεχώρισε για τους πρώτους εξερευνητές στα τέλη του 19ου αιώνα, γιατί δεν έδειχνε σημάδια υποχώρησης – αντίθετα κέρδιζε έδαφος. Και συνέχισε να το κάνει μέχρι το 2018, όταν αρχίσαμε να παρατηρούμε διαφορετική συμπεριφορά. Έκτοτε, η απώλεια μάζας έχει γίνει ολοένα και ταχύτερη.»
Οι επιστήμονες και οι τοπικοί ξεναγοί προειδοποιούν ότι η ισορροπία αρχίζει να αλλάζει. «Το πρώτο έτος που ο παγετώνας δεν επέστρεψε στη θέση που είχε τον προηγούμενο χρόνο ήταν το 2022. Το ίδιο συνέβη το 2023, ξανά το 2024 και τώρα το 2025. Η αλήθεια είναι ότι η υποχώρηση συνεχίζεται. Ο παγετώνας συνεχίζει να λεπταίνει» ανέφερε ο Ρουίθ.
Αυτός ο τομέας είναι ο πιο μακρινός από τα τουριστικά μονοπάτια και βρίσκεται πάνω από το βαθύτερο σημείο της Λίμνης Αργεντινής, της μεγαλύτερης λίμνης γλυκού νερού στην Αργεντινή. Το καλοκαίρι 2023-24 καταγράφηκε μέγιστη θερμοκρασία 11,2°C, σύμφωνα με μετεωρολογικά δεδομένα που συνέλεξε ο γεωφυσικός μηχανικός Πέδρο Σκβάρκα, επιστημονικός διευθυντής του κέντρου Glaciarium στο Ελ Καλαφάτε της Παταγονίας. Τα τελευταία 30 χρόνια, η μέση θερινή θερμοκρασία αυξήθηκε κατά 1,2°C, μια μεταβολή αρκετά σημαντική ώστε να επιταχύνει δραματικά το λιώσιμο του πάγου.
Οι μετρήσεις πάχους πάγου είναι εξίσου ανησυχητικές. Μεταξύ 2018 και 2022, ο παγετώνας έχανε 4 μέτρα πάχους ετησίως. Όμως τα δύο τελευταία χρόνια, αυτό έχει διπλασιαστεί σε 8 μέτρα τον χρόνο.
«Το μέγεθος του Περίτο Μορένο δεν ταιριάζει πλέον με το σημερινό κλίμα — είναι απλώς πολύ μεγάλος. Δεν αντέχει τη ζέστη και η τρέχουσα εισροή πάγου δεν επαρκεί για να την αντισταθμίσει,» δήλωσε ο Ρουίθ.
Ο πάγος που κάποτε ακουμπούσε στον πυθμένα της λίμνης λόγω του βάρους του, είπε ο Ρουίθ, έχει πλέον λεπτύνει τόσο πολύ που αρχίζει να επιπλέει, καθώς η πίεση του νερού ξεπερνά το ίδιο το βάρος του πάγου.
Ο Xabier Blanch Gorriz, καθηγητής στο τμήμα πολιτικών και περιβαλλοντικών μηχανικών στο Πολυτεχνείο της Καταλονίας, ο οποίος μελετά τη θραύση πάγου στο επάνω μέρος του Περίτο Μορένο, δήλωσε: «Το να περιγράψει κανείς την αλλαγή ως ‘μη αναστρέψιμη’ είναι περίπλοκο, γιατί οι παγετώνες είναι δυναμικά συστήματα. Αλλά η αλήθεια είναι ότι ο τρέχων ρυθμός υποχώρησης δείχνει ξεκάθαρα αρνητική τάση.» Πρόσθεσε: «Η υποχώρηση και η αραίωση του παγετώνα είναι εμφανείς και έχουν επιταχυνθεί.»
Σήμερα, τίποτα δεν φαίνεται ικανό να σταματήσει την υποχώρηση του παγετώνα. Μόνο μια σειρά από πιο ψυχρά καλοκαίρια και πιο βροχερούς χειμώνες θα μπορούσαν να επιβραδύνουν την τάση, αλλά οι κλιματικές προβλέψεις δείχνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.
«Αυτό που αναμένουμε είναι ότι, κάποια στιγμή, ο Περίτο Μορένο θα χάσει την επαφή του με τη χερσόνησο Μαγγελάνες, η οποία ιστορικά λειτουργούσε ως σταθεροποιητικό στήριγμα και επιβράδυνε την αντίδραση του παγετώνα στην κλιματική αλλαγή. Όταν αυτό συμβεί, πιθανότατα θα δούμε μια καταστροφική υποχώρηση σε μια νέα θέση ισορροπίας, πιο πίσω μέσα στη στενή κοιλάδα,» είπε ο Ρουίθ.
Μια τέτοια μετατόπιση θα αντιπροσώπευε μια «νέα διαμόρφωση» του παγετώνα, εγείροντας επιστημονικά ερωτήματα για το πώς αυτό το φυσικό θαύμα θα συμπεριφέρεται στο μέλλον.
Πόσο καιρό θα διατηρήσει ο παγετώνας εκείνη τη μελλοντική θέση παραμένει άγνωστο. Αλλά αυτό που γνωρίζουν οι επιστήμονες είναι ότι η κοιλάδα, σε αντίθεση με τη χερσόνησο Μαγγελάνες, δεν θα μπορέσει να συγκρατήσει τον παγετώνα στη θέση του.
Ο Περίτο Μορένο - ο πιο εμβληματικός παγετώνας της Λατινικής Αμερικής και μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO από το 1981 - προστίθεται πλέον σε μια θλιβερή τοπική τάση: οι γείτονές του, οι παγετώνες Ουψάλα και Βιέδμα, έχουν υποχωρήσει με εντυπωσιακό ρυθμό τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Είναι επίσης μέρος ενός παγκόσμιου μοτίβου, στο οποίο, όπως είπε ο Ρουίθ, η ανθρωπότητα «σκάβει τον τάφο» των παγετώνων του κόσμου.
Με πληροφορίες από Guardian
