Έναν από τους πιο διάσημους και αναγνωρίσιμους εν ζωή καλλιτέχνες στον κόσμο, τον Άι Γουέι Γουέι, φιλοξενεί το Design Museum, με τη μεγαλύτερη έκθεσή του στο Ηνωμένο Βασίλειο εδώ και οκτώ χρόνια.
Η έκθεση έχει στο επίκεντρό της εκατοντάδες χιλιάδες αντικείμενα που έχει συλλέξει ο Κινέζος καλλιτέχνης, σε καινούργια έργα που εξερευνούν διαφορετικές μορφές κατασκευής ανά τους αιώνες και σε εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας που μεταφέρουν τον επισκέπτη από την Kensington High Street στην γκαλερί, μέσω ενός σπιτιού της δυναστείας Qing στο αίθριο του μουσείου.
Η έκθεση Ai Weiwei: Making Sense επικεντρώνεται στο design και την αρχιτεκτονική, ενώ περιλαμβάνει έργα που δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και σημαντικά νέα έργα που παρουσιάζονται για πρώτη φορά. Έργα μεγάλης κλίμακας εγκαθίστανται επίσης εκτός της γκαλερί της έκθεσης, στους χώρους ελεύθερης εισόδου του μουσείου, καθώς και έξω από το κτίριο.
Γνωστός σε όλο τον κόσμο για την τέχνη και τον ακτιβισμό του, ο Άι Γουέι Γουέι εργάζεται σε πολλούς τομείς: τέχνη, αρχιτεκτονική, design κινηματογράφο, συλλογή και επιμέλεια. Σε αυτή την έκθεση, χρησιμοποιεί το design και την ιστορία της κατασκευής ως φακό μέσα από τον οποίο εξετάζει τι είναι αυτό που εκτιμούμε.
Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκεται μια σειρά από μεγάλες site-specific εγκαταστάσεις. Εκατοντάδες χιλιάδες αντικείμενα είναι τοποθετημένα στο δάπεδο της γκαλερί σε πέντε εκτεταμένα «πεδία». Τα αντικείμενα αυτά –από εργαλεία της λίθινης εποχής μέχρι τουβλάκια Lego– έχουν συλλεχθεί από τον Άι Γουέι Γουέι από τη δεκαετία του 1990 και είναι το αποτέλεσμα της συνεχούς γοητείας που του ασκούν τα αντικείμενα και η παραδοσιακή χειροτεχνία. Αυτά τα έργα που βασίζονται σε συλλογές δεν έχουν συγκεντρωθεί ποτέ στο παρελθόν.
«Νεκρή φύση» τιτλοφορούνται τα 4.000 εργαλεία που χρονολογούνται από την ύστερη λίθινη εποχή και τοποθετούνται το ένα δίπλα στο άλλο ως υπενθύμιση ότι το design έχει τις ρίζες του στην επιβίωση. Οι κεφαλές τσεκουριών, οι σμίλες, τα μαχαίρια και οι περιστρεφόμενοι τροχοί παρουσιάζονται ως ένα πεδίο ξεχασμένης τεχνογνωσίας. Σε άλλη εγκατάσταση υπάρχουν χιλιάδες θραύσματα από τα υπολείμματα των γλυπτών πορσελάνης που καταστράφηκαν όταν το «Left Right», το στούντιό του στο Πεκίνο, κατεδαφίστηκε από το κινεζικό κράτος το 2018. Aποτελούν μια μορφή απόδειξης της καταπίεσης που υπέστη από την κινεζική κυβέρνηση, καθώς και μια απόδειξη της ικανότητάς του να μετατρέπει την καταστροφή σε τέχνη. Σε άλλη εγκατάσταση υπάρχουν περισσότερα από 250.000 πορσελάνινα στόμια από τσαγιέρες και οινοχόες που κατασκευάστηκαν με το χέρι κατά τη διάρκεια της δυναστείας Σονγκ (960 - 1279 μ.Χ.). Εάν ένα από τα αγγεία δεν ήταν τέλειο όταν κατασκευαζόταν, το στόμιο έσπαγε. Η ποσότητα αυτή μαρτυρεί την κλίμακα της παραγωγής πορσελάνης στην Κίνα πριν από χίλια χρόνια.
Σε μια άλλη εγκατάσταση υπάρχουν μπάλες κανονιού που κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια της δυναστείας Σονγκ (960 - 1279 μ.Χ.) από την υψηλής ποιότητας πορσελάνη Xing. Ο καλλιτέχνης εντυπωσιάστηκε από το γεγονός ότι αυτό το πολύτιμο και φαινομενικά εύθραυστο υλικό χρησιμοποιήθηκε κάποτε ως πολεμικό όπλο.
Όπως και άλλα αντικείμενα στους χώρους της έκθεσης, τα Lego παράγονται σε βιομηχανική κλίμακα, αλλά είναι κατασκευασμένα με μηχανές σε αντίθεση με τα χειροποίητα. Ο Άι Γουέι Γουέι άρχισε να δουλεύει με αυτό το υλικό το 2014, για να δημιουργήσει πορτρέτα πολιτικών κρατουμένων. Όταν η Lego σταμάτησε για λίγο να του πουλάει κάλεσε το κοινό να συνεισφέρει με Lego που δεν ήθελαν.
Η ανταπόκρισή του κοινού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οδήγησε σε τεράστιες δωρεές Lego. Αυτά τα δωρεάν τουβλάκια Lego παρουσιάζονται για πρώτη φορά ως πλήρως διαμορφωμένο έργο τέχνης.
«Τα πεδία-εγκαταστάσεις του Άι Γουέι Γουέι είναι εκπληκτικά και αφηγούνται μια ιστορία ανθρώπινης εφευρετικότητας που εκτείνεται σε χιλιετίες» λέει ο επικεφαλής επιμελητής του Design Museum, Justin McGuirk.
«Είναι ένας διαλογισμός πάνω στην αξία, σε ιστορίες και δεξιότητες που έχουν ξεχαστεί, και στην ένταση μεταξύ του βιομηχανικού και του χειροποίητου. Η κλίμακά τους είναι ανησυχητική και συγκινητική, και στην προσπάθειά του να κατανοήσει αυτά τα έργα, ο επισκέπτης καλείται να σκεφτεί τι εκτιμούμε και τι καταστρέφουμε».
Παράλληλα με τις εγκαταστάσεις υπάρχουν δεκάδες αντικείμενα και έργα τέχνης από όλη την καριέρα του Άι Γουέι Γουέι που εξερευνούν τις εντάσεις μεταξύ παρελθόντος και παρόντος, χεριού και μηχανής, πολύτιμου και άχρηστου, κατασκευής και καταστροφής. Η τεφροδόχος λάρνακα της δυναστείας Χαν με το λογότυπο της Coca-Cola, η οποία εκτίθεται εδώ, αποτελεί την επιτομή αυτών των συγκρούσεων.
Υπάρχουν επίσης έργα που παραπέμπουν στην πανδημία του Covid-19, η οποία εξέθεσε την εξάρτησή μας από τα ταπεινά πράγματα, όπως τρία γλυπτά από χαρτί τουαλέτας, δύο ρολά σε φυσικό μέγεθος, ένα σε μάρμαρο και ένα σε γυαλί.
Όλα αυτά τα έργα παρουσιάζονται στο πλαίσιο του ταχέως μεταβαλλόμενου αστικού τοπίου της Κίνας, το οποίο ο καλλιτέχνης έχει καταγράψει μέσω φωτογραφιών και ταινιών. Η κλίμακα των κατεδαφίσεων κατά τη διάρκεια της αναπτυξιακής έκρηξης στην Κίνα τις τελευταίες τρεις δεκαετίες αποτελεί το φόντο για ερωτήματα σχετικά με τις αισθητικές ευαισθησίες που έχουν χαθεί με τον εκσυγχρονισμό.
Ένα άλλο σημείο αναφοράς της έκθεσης είναι το μεγαλύτερο έργο τέχνης Lego που έχει φτιάξει ποτέ ο Άι Γουέι Γουέι. Κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου από τουβλάκια Lego, είναι μια αναπαράσταση ενός από τους πιο διάσημους πίνακες του Γάλλου ιμπρεσιονιστή Κλοντ Μονέ, ένα μνημειώδες τρίπτυχο που βρίσκεται σήμερα στη συλλογή του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης. Με τίτλο Water Lilies #1, το έργο έχει μήκος πάνω από 15 μέτρα και εκτείνεται σε όλο το μήκος ενός από τους τοίχους της γκαλερί του Design Museum. Είναι κατασκευασμένο από σχεδόν 650.000 καρφιά από τουβλάκια Lego, σε 22 χρώματα.
Ορισμένα έργα μεγάλης κλίμακας είναι επίσης εγκατεστημένα έξω από την γκαλερί της έκθεσης, ώστε όλοι οι επισκέπτες του Design Museum να έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν το έργο του καλλιτέχνη. Το πιο εντυπωσιακό είναι το Coloured House, ο ξύλινος σκελετός ενός σπιτιού που κάποτε ανήκε σε μια εύπορη οικογένεια στην επαρχία Zhejiang, στην ανατολική Κίνα, κατά τη διάρκεια της πρώιμης δυναστείας Qing (1644 - 1911 μ.Χ.). Έχει εγκατασταθεί στο αίθριο του Design Museum, και οι επισκέπτες μπορούν να περπατήσουν μέσα σε αυτό. Ο Άι Γουέι Γουέι ζωγράφισε το σπίτι με βιομηχανικά χρώματα, συνδυάζοντας το αρχαίο με το μοντέρνο, και το εγκατέστησε πάνω σε κρυστάλλινες βάσεις, δίνοντας παρουσία και κύρος σε αυτό το απίθανο τεκμήριο του παρελθόντος.
Η έκθεση «Ai Weiwei: Making Sense» στο Design Museum θα διαρκέσει έως τις 30 Ιουλίου 2023.
