Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
Η τέχνη του επηρέασε και επηρεάστηκε από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα των αρχών του 20ού αιώνα, όταν οι εντάσεις και οι ριζικές αλλαγές σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης έκφρασης διευκόλυναν την ανάδυση καλλιτεχνικών ρευμάτων που συγκρούστηκαν με την πραγματικότητα.
Πολιτισμός

O Έντβαρντ Μουνκ πέρα από την κραυγή του

Πώς η τέχνη του σπουδαίου Νορβηγού εξπρεσιονιστή που πέθανε σαν σήμερα το 1944 επηρέασε και επηρεάστηκε καθοριστικά από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα των αρχών του 20ού αιώνα

Το αναπόδραστο χειμωνιάτικο σκότος και το καλοκαιρινό πανταχού παρόν φως του Όσλο γέννησαν την τέχνη του Έντβαρντ Μουνκ. Αυτό είναι το πρώτο συμπέρασμα που εξάγει κανείς όταν κοιτάξει τους πίνακες του ίδιου και των νεότερων Γερμανών συνοδοιπόρων του.

 

Όμως ο Μουνκ δεν ήταν μόνο προϊόν και εκφραστής της γενέτειρας του. Η τέχνη του επηρέασε και επηρεάστηκε από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα των αρχών του 20ού αιώνα, όταν οι εντάσεις και οι ριζικές αλλαγές σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης έκφρασης διευκόλυναν την ανάδυση καλλιτεχνικών ρευμάτων που συγκρούστηκαν με την πραγματικότητα, όπως για παράδειγμα ο γερμανικός εξπρεσιονισμός. 

 

 

Τι είδαν όμως στον Μουνκ όλοι αυτοί οι αρκετά νεότεροί του εικαστικοί; Μια σχεδόν εμμονική επιθυμία να χρησιμοποιήσει την τέχνη ως όχημα για την έκφραση των συναισθημάτων σε ακραίο βαθμό καθώς και ένα σύγχρονο περιεχόμενο, το οποίο στην αυγή ενός νέου αιώνα παρουσίαζε τις νέες αντιλήψεις σχετικά με το σεξ, τις ψυχικές διαταραχές, το απόκοσμο και μια ουτοπική πολιτική.

 

«Ο περιπατητής της νύχτας», 1923-24, αυτοπροσωπογραφία του Μουνκ σε προχωρημένη ηλικία
«Ο περιπατητής της νύχτας», 1923-24, αυτοπροσωπογραφία του Μουνκ σε προχωρημένη ηλικία

 

Ο Μουνκ γεννήθηκε το 1863 στο Όσλο από γονείς που ανήκαν στην μεσαία και ανώτερη τάξη και σπούδασε εκεί στην Σχολή Καλών Τεχνών. Ήδη από το 1886 ο ιμπρεσιονιστικής τεχνοτροπίας πίνακας του Το άρρωστο παιδί προξένησε σκάνδαλο στους συντηρητικούς καλλιτεχνικούς κύκλους της Νορβηγίας που τάσσονταν υπέρ του ακαδημαϊκού νατουραλισμού.

 

Απολαμβάνοντας την αναταραχή που προκαλούσε, έπειτα από το κλείσιμο της σόλο έκθεσης του στο Βερολίνο το 1892, αποφασίζει να εγκατασταθεί εκεί για να εκμεταλλευθεί όσο το δυνατόν περισσότερο την «Υπόθεση Μουνκ». Στην πόλη αυτή έζησε 16 χρόνια και εκεί φιλοτέχνησε κάποια από τους σπουδαιότερα έργα του, όπως τα Μαντόνα, Εφηβεία και τη διάσημη Κραυγή.

 

Ήδη από τότε λειτουργούσε ως μέντορας μιας ομάδας Γερμανών και Αυστριακών καλλιτεχνών στην οποία συμπεριλαμβάνονταν οι Έριχ Χέκελ, Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ, Μαξ Μπέκμαν, Καρλ Σμιτ-Ροτλαφ, Έγκον Σίλε και Ριχαρντ Γκέρστλ.

 

Τι είδαν όμως στον Μουνκ όλοι αυτοί οι αρκετά νεότεροι του εικαστικοί; Μια σχεδόν εμμονική επιθυμία να χρησιμοποιήσει την τέχνη ως όχημα για την έκφραση των συναισθημάτων σε ακραίο βαθμό καθώς και ένα σύγχρονο περιεχόμενο, το οποίο στην αυγή ενός νέου αιώνα παρουσίαζε τις νέες αντιλήψεις σχετικά με το σεξ, τις ψυχικές διαταραχές, το απόκοσμο και μια ουτοπική πολιτική. 

 

«Κληρονόμησα δύο από τους πιο φοβερούς εχθρούς της ανθρωπότητας –την κληρονομιά της φυματίωσης και της παραφροσύνης– η ασθένεια, η τρέλα και ο θάνατος ήταν οι μαύροι άγγελοι που στάθηκαν στο λίκνο μου. Eπάνω: Η εκδοχή του 1895 του πίνακα του Έντβαρντ Μουνκ «Η Κραυγή».
«Κληρονόμησα δύο από τους πιο φοβερούς εχθρούς της ανθρωπότητας –την κληρονομιά της φυματίωσης και της παραφροσύνης– η ασθένεια, η τρέλα και ο θάνατος ήταν οι μαύροι άγγελοι που στάθηκαν στο λίκνο μου. Eπάνω: Η εκδοχή του 1895 του πίνακα του Έντβαρντ Μουνκ «Η Κραυγή».
«Λουόμενος άνδρας», 1918, Έντβαρντ Μουνκ
«Λουόμενος άνδρας», 1918, Έντβαρντ Μουνκ

 

Ο Μουνκ επίσης ήταν αρκετά μεγάλος ώστε να διαθέτει μια βιωματική εμπειρία του Ρομαντισμού του 19ου αιώνα, κάτι που δεν ίσχυε για τους νεότερους του, και συνάμα μια μανία με τη θνησιμότητα και τη νοσηρότητα, αποκυήματα της παιδικής του ηλικίας. Εξάλλου, ο ίδιος είχε δηλώσει: «Κληρονόμησα δύο από τους πιο φοβερούς εχθρούς της ανθρωπότητας –την κληρονομιά της φυματίωσης και της παραφροσύνης– η ασθένεια, η τρέλα και ο θάνατος ήταν οι μαύροι άγγελοι που στάθηκαν στο λίκνο μου».

 

Οι νέοι καλλιτέχνες διδάχθηκαν από εκείνον κι αυτό είναι εμφανές σε έργα όπως ο Άνδρας σε πεδιάδα, μια ξυλογραφία του Χέκελ του 1917 και μια αυτοπροσωπογραφία του Έγκον Σίλε του 1910, που αντλούν έμπνευση από την Κραυγη. Η διαμονή του στη Γερμανία όμως άλλαξε και την δική του δημιουργία.

 

Όταν έφυγε από το Βερολίνο, έπειτα από ένα ψυχωτικό επεισόδιο που εικάζεται πως προκλήθηκε από την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, πήρε στις βαλίτσες του και την έκθεσή του στον εξπρεσιονισμό, το στυλ του άλλαξε, χαλάρωσε κάπως. Η χρωματική του παλέτα φωτίστηκε, σαν να ανέτειλε ο ήλιος, ενώ πρόσθεσε στην εκφραστική του φαρέτρα και τη χαρακτική.

 

Τα χαρακτικά του έργα προδίδουν μια καινοτόμο ματιά. Ο Μουνκ δημιουργούσε έγχρωμα χαρακτικά έργα με το να κόβει ξύλινους κύβους, να τους χρωματίζει και να τους συνθέτει σαν ένα παζλ. Χρησιμοποιούσε τα φυσικά νερά του ξύλου ως εκφραστικό μέσο.

 

Σε μια σειρά ξυλογραφιών με τίτλο Προς το δάσος βλέπουμε τη διερευνητική ματιά του τρελού επιστήμονα που με κάποιον τρόπο παραθέτει διαφανή πέπλα χρώματος για να δημιουργήσει μαγευτικά φευγαλέες εικόνες. 

 

«Προς το Δάσος», σειρά ξυλοτυπιών του Μουνκ
«Προς το Δάσος», σειρά ξυλοτυπιών του Μουνκ

 

Με την έλευση του Γ' Ράιχ, τα έργα του ίδιου του Μουνκ αλλά και των Γερμανών συνοδοιπόρων του θεωρήθηκαν εκφυλισμένη τέχνη και εξαφανίσθηκαν από τις γερμανικές εκθέσεις, γκαλερί και συλλογές. Με τη γερμανική εισβολή στη Νορβηγία τα έργα του κατασχέθηκαν και εκείνος έζησε στο στούντιο του ζωγραφίζοντας, ως το θάνατο του το 1944.  

 

Οι πίνακες στα τελευταία χρόνια της ζωής του είναι ένα παράξενο μείγμα τεχνικών και θεμάτων. Θυμίζουν οράματα μιας νεότερης ηλικίας, σαν φωτισμένα αμυδρά από το μούχρωμα. 

 

«Κορίτσι με κούκλα», 1910, Έριχ Χέκελ
«Κορίτσι με κούκλα», 1910, Έριχ Χέκελ

 

«Αυτοπροσωπογραφία με ανασηκωμένο γυμνό ώμο», Έγκον Σίλε.
«Αυτοπροσωπογραφία με ανασηκωμένο γυμνό ώμο», Έγκον Σίλε.

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γιατί η άηχη «Κραυγή» του Έντβαρτ Μουνκ συγκλονίζει ακόμη
Σαν σήμερα γεννιέται ο καλλιτέχνης που τόλμησε να αποτυπώσει στους πίνακες του την απόγνωση του νου και την ψυχική διαταραχή, χωρίς ντροπή και περιστροφές
Ήταν ο Τζάκσον Πόλοκ το μυστικό όπλο της CIA;
Άρθρα, έρευνες, βιβλία ισχυρίζονται ότι oι αφηρημένοι εξπρεσιονιστές ενδέχεται να υπήρξαν για καιρό πιόνια των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών και ερήμην τους καλοθελητές του Ψυχρού Πολέμου
Γερμανός στην Ελλάδα, Έλληνας στη Γερμανία ο Μπουζιάνης υπήρξε η ψυχή του ελληνικού εξπρεσιονισμού
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μουσείου Μπουζιάνη, Φοίβος Κυπραίος, και ο ιστορικός τέχνης Γιώργος Μυλωνάς μιλούν στο LIFO.gr για τον μεγάλο εξπρεσιονιστή που πεθαίνει σαν σήμερα το 1959

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Κική Δημουλά: Είχε προταθεί για το Νόμπελ Λογοτεχνίας τον Ιανουάριο, από την Μενδώνη
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη είχε προτείνει την ποιήτρια Κική Δημουλά για το Νόμπελ Λογοτεχνίας
Μενδώνη για Γλυπτά του Παρθενώνα: Δεν αποδεχόμαστε νομή, κατοχή και κυριότητα από το Βρετανικό Μουσείο
Για τα Γλυπτά του Παρθενώνα και τις συμβάσεις ανάμεσα σε ΕΕ και ΗΒ τοποθετήθηκε η Λίνα Μενδώνη
Sunday Times σε Μπόρις Τζόνσον: «Να επιστρέψεις τα γλυπτά στην Αθήνα γιατί εκεί ανήκουν»
Άρθρο στους Sunday Times καλεί τον Μπόρις Τζόνσον να επιστρέψει στην Αθήνα τα γλυπτά του Παρθενώνα
«Αγάπη μου»: Η Άλκηστις Πρωτοψάλτη αποχαιρετά την Κική Δημουλά με ένα τραγούδι - Η ανάρτηση στο Instagram
Η Άλκηστις Πρωτοψάλτη αποχαιρέτησε την μεγάλη Ελληνίδα ποιήτρια Κική Δημουλά με ένα τραγούδι
Την Τρίτη η κηδεία της Κικής Δημουλά - Η παράκληση της οικογένειας
Η κηδεία της Κικής Δημουλά θα τελεστεί την Τρίτη
Γιατί το Λούβρο ακύρωσε τελικά έκθεση βουλγαρικής θρησκευτικής τέχνης - Ποιοι και γιατί αντέδρασαν
Η έκθεση που είχε ως θέμα την βουλγαρική θρησκευτική τέχνη δίχασε και δεν θα γίνει στο μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι
Δημοσία δαπάνη η κηδεία της Κικής Δημουλά
Η κηδεία της ποιήτριας Κικής Δημουλά θα γίνει δημοσία δαπάνη
Μητσοτάκης για Δημουλά: Η Ελλάδα χάνει μία από τις πιο σημαντικές ποιητικές φωνές της
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε τα συλλυπητήριά του για τον θάνατο της μεγάλης ποιήτριας Κικής Δημουλά
Μενδώνη για Κική Δημουλά: «Μας χάρισε μια ηρεμία ψυχής, μια χαρμολύπη ευεργετική»
Συλλυπητήριο μήνυμα της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη για την απώλεια της Κικής Δημουλά
«Αντίο κυρία Δημουλά μας»: Το συγκινητικό μήνυμα των εκδόσεων Ίκαρος για την ποιήτρια
Οι εκδόσεις Ίκαρος εξέφρασαν τα συλλυπητήριά τους για τον θάνατο της ποιήτριας Κικής Δημουλά, με μια συγκινητική ανάρτηση στο Facebook
Έφυγε από τη ζωή η ποιήτρια Κική Δημουλά
Η Ελληνίδα ποιήτρια Κική Δημουλά πέθανε σε ηλικία 89 ετών
Το «Take On Me» των A-ha έφτασε ένα δισ. views στο YouTube - Πώς έγινε το διάσημο βιντεοκλίπ
Το κλασικό βίντεο ενός από τα πιο γνωστά τραγούδια της δεκαετίας του 1980 μόλις κατέκτησε ένα σημαντικό ορόσημο
Washington Post: «Η φύλαξη των γλυπτών του Παρθενώνα ανήκει σήμερα πια στην Ελλάδα»
Yπέρ της επιστροφής των γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα τάσσεται η Washington Post
Μια εντυπωσιακή τοιχογραφία στη μνήμη του Andrew Weatherall εμφανίστηκε στο Εδιμβούργο
Ένας ταιριαστός φόρος τιμής στον κορυφαίο μουσικό και παραγωγό που χάθηκε πρόωρα
Ρεκόρ πωλήσεων για την Billie Eilish και το νέο κομμάτι του Τζέιμς Μποντ
Στην κορυφή των πωλήσεων στη Βρετανία βρίσκεται το "No Time To Die" που ερμηνεύει η Billie Eilish για τη νέα ταινία του Τζέιμς Μποντ
1 σχόλιο
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Haifischnet Haifischnet 23.1.2018 | 13:09
"Το Άρρωστο Παιδί" είναι το συγκλονιστικότερο από τα έργα του, γιατί συνοδεύεται από μία ιστορία και μία εμμονή.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή