Μια έκθεση χωρίς εκθέματα. Μια εγκατάσταση που βασίζεται σε φωνές, κινήσεις και κοινωνική δραστηριότητα. Ακούγεται αρκετά περίεργο, έτσι; Δεν θυμάμαι πότε ήταν η τελευταία φορά που να μου έμεινε ένα χαμόγελο χαραγμένο στο πρόσωπο για τόση πολλή ώρα μέχρι να σβήσει από τους ρυθμούς της καθημερινότητας, πριν τα εγκαίνια της νέας δουλειάς του Tino Sehgal.
Να εξηγηθώ πριν ξεκινήσω να περιγράφω αυτό που έζησα πριν λίγη ώρα στη Ρωμαϊκή Αγορά. Μέρος της επιτυχίας αυτού του εγχειρήματος που παρουσιάζει στο κέντρο της πόλης ο νεοσύστατος καλλιτεχνικός οργανισμός NEON βασίζεται στην έκπληξη. Όσα λιγότερα ξέρεις γι' αυτό που θα βιώσεις, τόσο περισσότερο θα το απολαύσεις. Θα προβώ σε κάποια λιγοστά σπόιλερ για να μεταφέρω την κεντρική ιδέα, αν και ο κάθε επισκέπτης θα ερμηνεύσει με εντελώς διαφορετικό τρόπο ένα κόνσεπτ τόσο ευμετάβλητο. Και λέγοντας ο "κάθε" επισκέπτης, κυριολεκτώ, αφού μιλάμε για τέχνη που απευθύνεται και είναι ικανή να αγγίξει τον καθένα, χωρίς ελιτίστικους και άλλους δήθεν περιορισμούς.
Όσα λιγότερα ξέρεις γι' αυτό που θα βιώσεις, τόσο περισσότερο θα το απολαύσεις.
Ο Γερμανοβρετανός Sehgal, με ρίζες από την Ινδία, είναι από τους πιο επιδραστικούς καλλιτέχνες παγκοσμίως αυτή τη στιγμή. Η τέχνη του είναι άυλη και είναι η πρώτη φορά που την παρουσιάζει σε εξωτερικό χώρο, επιλέγοντας την ιδιαίτερη ενέργεια της Ρωμαϊκής Αγοράς για να στήσει το πρώτο μέρος του διπτύχου του. Ύστερα από κάστινγκ που έγιναν το καλοκαίρι, έχουν επιλεγεί άτομα όλων των ηλικιών που αναλαμβάνουν τον "κοινωνικό" ρόλο του ξεναγού. Μην πάει ο νους σας στην κυριολεκτική σημασία της ξενάγησης, πρόκειται για κάτι εντελώς άλλο. Μέσα σε 15 λεπτά, η έννοια της "προόδου" συναντήθηκε με την "απομόνωση" κι έπειτα με τον "τρόπο που η διατροφή μας αποκαλύπτει στοιχεία του χαρακτήρα μας" καταλήγοντας στην "αδυναμία της σύγχρονης μουσικής να μας αγγίξει πραγματικά" και όλα αυτά καθώς ο ένας ξεναγός παραδίδει τη σκυτάλη στον επόμενο. Ή τουλάχιστον αυτά περιέλαβε η δική μου αλληλεπίδραση μαζί τους. Με κάποιους συζήτησα εκτενέστερα με κάποιους λιγότερο, αλλά έτσι δεν γίνεται και στη ζωή; Σε σένα θα είναι διαφορετικά. Μπορείς να πας καθημερινά από τις 8 το πρωί ως τις 8 το βράδυ, ώρες λειτουργίας του αρχαιολογικού χώρου.
Βγαίνοντας από τα τείχη, σου έχει ανοίξει η όρεξη. Το δεύτερο κομμάτι είναι κάτι ολότελα διαφορετικό. Σε παραπλήσιο χώρο, ο Sehgal έχει στήσει μια performance. Μπορείς να την πεις και εγκατάσταση, αλλά δεν έχει σημασία. Ο χώρος είναι σκοτεινός, σε τραβάνε οι ήχοι καθώς εισέρχεσαι σε ένα δωμάτιο. Μείνε λίγο στην είσοδο, να συνηθίσουν τα μάτια σου στο σκοτάδι. Εκεί μέσα βρίσκονται καμιά δεκαριά άτομα που ανάλογα με τη στιγμή της άφιξής σου, μπορεί να χορεύουν, να τραγουδούν, να διηγούνται μια ιστορία. Όλα σε πλήρη συντονισμό, στο σκοτάδι. Η βασική παράμετρος αυτού του μέρους της έκθεσης είναι οι ήχοι που παράγουν, οι δονήσεις που μεταδίδουν και ο τρόπος που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους αλλά και με τους επισκέπτες, ενεργοποιώντας τις αισθήσεις τους. "Υπάρχει συγκεκριμένη κατεύθυνση από τον καλλιτέχνη, αλλά βασιζόμαστε σε δικούς μας κώδικες επικοινωνίας για το προς τα πού θα το πάμε" μου εξηγεί λίγο αργότερα η Αμερικανίδα Jessie που συνεργάζεται με τον Sehgal τα τελευταία τρία χρόνια. Η ομάδα αυτή αποτελείται από 40 περίπου άτομα από όλο τον κόσμο που περιοδεύουν παρουσιάζοντας τη δουλειά τους ανά ομάδες. Αυτή την performance μπορείς να τη δεις καθημερινά (εκτός Δευτέρας) από τις 4 έως τις 10 το απόγευμα. Όποτε κι αν πας θα νιώσεις κάτι διαφορετικό. Θα φύγεις όμως με χαμόγελο και ευγνωμοσύνη.
Το στοίχημα του NEON είναι να βγάλει την τέχνη στον δρόμο, στους κοινόχρηστους χώρους που έχουν τη δυναμική να τη φιλοξενήσουν και μένουν ανεκμετάλλευτοι. Να απομακρυνθούμε και λίγο από τα μουσεία, με άλλα λόγια. Ήδη περιμένουν έγκριση για το στήσιμο μιας μεγάλης έκθεσης στον Εθνικό Κήπο, αλλά κάπου έχει σκαλώσει το θέμα με τις άδειες. Ως τότε, ο Sehgal και η δουλειά του περιμένει να την ανακαλύψετε.
Ιnfo:
Tino Sehgal
25/9-28/10
Ρωμαϊκή Αγορά: 8.00-20.00, καθημερινά
Venue (Μάρκου Αυρήλιου & Λυσίου): 16.00-22.00, Τρίτη-Κυριακή
σχόλια