Σύμφωνοι, ο Σεπτέμβριος μπορεί να μοιάζει ακόμα πολύ μακριά, αλλά τα νέα όσον αφορά τα Φθινοπωρινά εικαστικά δρώμενα της πόλης είναι παραπάνω από καλά.
Πιο συγκεκριμένα, το μεγάλο Φεστιβάλ Δημόσιας Τέχνης που θα πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά φέτος υπόσχεται την καλύτερη "επιστροφή" στην πόλη, μέσα από ένα μηνιαίο πρόγραμμα εκθέσεων και δράσεων εξ' ολοκλήρου αφιερωμένων στην πιο αγαπημένη μας, και συνεχώς εξελισσόμενη, μορφή αστικής τέχνης.
Την τέχνη του δρόμου.
Ο επιμελητής του Φεστιβάλ και director του Studio 4, Ανδρέας Φακής, και ο project manager του και διοργανωτής του Διεθνούς Φεστιβάλ Ψηφιακών και Νέων Μέσων της Ελλάδος (Athens Video Art Festival), Ηλίας Χατζηχριστοδούλου, μας ξεναγούν στο πιο πολυαναμενόμενο Αθηναϊκό Φεστιβάλ της επόμενης... σχολικής χρονιάς, και αποκαλύπτουν στο LIFO.gr αποκλειστικές πληροφορίες των δράσεων του.
Τους ακούμε.
Καταρχήν, τι ακριβώς σημαίνει "Δημόσια Τέχνη";
Α. Φακής: Με τον όρο Δημόσια Τέχνη, αναφερόμαστε σε εικαστικούς, των οποίων το έργο μπορεί να χαρακτηριστεί ως "street art", σε καλλιτέχνες που παρουσιάζουν το graffiti με τη μορφή υλικού τεκμηρίωσης -δηλαδή video ή φωτογραφίας, και σε εικαστικούς που δρουν στον δημόσιο χώρο και το έργο τους δεν εμπίπτει σε κάποιο καθιερωμένο εικαστικό πλαίσιο.
Και το Φεστιβάλ Δημόσιας Τέχνης; Περί τίνος πρόκειται;
Α.Φακής: Το Φεστιβάλ Δημόσιας Τέχνης έρχεται ουσιαστικά να "στεγάσει" διαφορετικές δράσεις και δρώμενα που έχουν ως –μοναδικό ίσως– κοινό παρονομαστή την τέχνη που συναντάμε στον δημόσιο χώρο, ή που προέρχεται από αυτόν.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι το φεστιβάλ εμπεριέχει εικαστικά δρώμενα και πολιτιστικές δράσεις που δεν οριοθετούνται, αλλά φέρουν τον θεμιτό "περιορισμό" σε επίπεδο περιεχομένου.
Αυτό βέβαια δεν θα θέλαμε να εκληφθεί ως απόπειρα παρουσίασης κάθε μορφής υπαίθριας τέχνης ή μη, αλλά oύτε και ως μια ουτοπική βλέψη, καθώς ο "δημόσιος" χώρος –όντας στην κυριολεξία κοινόχρηστος– εμπεριέχει εικαστικές παρεμβάσεις που μπορεί να είναι καλαίσθητες ή κακόγουστες, περίτεχνες ή κακότεχνες, βαθυστόχαστες ή ρηχές, και συνεπώς, επιθυμητές ή ανεπιθύμητες.
Φτάνουμε, έτσι, στο συμπέρασμα ότι δεν θα μπορούσε να ευσταθεί κάποια είδους γενικευμένη εκτίμηση για το "περιεχόμενο" που συναντάμε στον δημόσιο χώρο, ή για το τμήμα του περιεχομένου που μπορούμε να εκλάβουμε ως τέχνη.
Δηλαδή;
Τα παραδείγματα συχνά βοηθάνε στο να δούμε απλά πράγματα, που για διάφορους λόγους είναι συγκεχυμένα, με ξεκάθαρο τρόπο.
H σχέση του "περιεχομένου" της πόλης –δηλαδή των graffiti, των συνθημάτων, της street art, των γλυπτών καθώς και άλλων εικαστικών παρεμβάσεων– με την τέχνη, μπορεί να συγκριθεί σε ένα βαθμό με τη σχέση μεταξύ τροφής και "καλού" φαγητού.
Ενώ το καλό φαγητό ορίζεται από μια σειρά αντικειμενικών κριτηρίων (ποιότητα των πρώτων υλών, γευστική ισορροπία, θρεπτική αξία κτλ) η τροφή προσδιορίζεται από ένα απλό και πρωτόγονο κριτήριο, τη βρώση.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο δεν επιδιώκουμε να παρουσιάσουμε ένα "index" του "περιεχομένου" που συναντάμε στον δημόσιο χώρο. Δίνουμε βάση στην αισθητική, την ποιότητα και πάνω από όλα, στην ατομική πρωτοβουλία.
Υπάρχει ακόμα αμφιβολία σήμερα για την εικαστική αξία έργων όπως αυτά που αναφέρετε, λόγω του ότι πραγματοποιούνται σε κοινόχρηστους χώρους.
Α.Φακής: Εδώ και αρκετά χρόνια έχει υπάρξει αναγνώριση της εικαστικής τους αξίας. Αυτό που σε κάθε περίπτωση απουσιάζει είναι η επιμόρφωση και διαπαιδαγώγηση του κοινωνικού συνόλου για τις πολλαπλές μορφές του graffiti, της street art και τον μεταξύ τους διαχωρισμό.
Πρόκειται για ένα κομμάτι που μπορεί να επιφέρει σημαντικό κοινωνικό όφελος, και ευελπιστούμε να συνεισφέρουμε σε αυτό.
Πότε θα λάβει χώρα το Φεστιβάλ, και σε ποιους χώρους;
Η. Χατζηχριστοδούλου: Tο 'Φεστιβάλ Δημόσιας Τέχνης: Πολυμορφία' θα εγκαινιαστεί το Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσει μέχρι και τις 25 Οκτωβρίου. Η διεξαγωγή θα γίνει στο Μουσείο Μπενάκη (κτίριο οδού Πειραιώς), στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, στο Ρομάντσο, καθώς και σε κάποιους υπαίθριους χώρους στο κέντρο της Αθήνας. Στόχος είναι η ανάπτυξη του εγχειρήματος τόσο σε σημεία δημοσίου χώρου όσο και μέσω ιδιωτικών συνεργασιών.
Και πώς προέκυψε η ιδέα, ή και η ανάγκη αν θέλετε, μίας τέτοιας διοργάνωσης;
Α. Φακής: Το Φεστιβάλ Δημόσιας Τέχνης είναι εξέλιξη προηγούμενων δράσεων του Studio 4.
Η Αθήνα είναι μια πόλη στην οποία γίνονται εκθέσεις, τοιχογραφίες και διάφορα events. Παράλληλα όμως, απουσίαζε μια θεσμική διοργάνωση με grassroots χαρακτηριστικά. Κάτι δηλαδή που θα είναι ευρέως αποδεκτό τόσο από το ευρύ κοινό, όσο και από την ίδια την εικαστική κοινότητα, τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και διεθνώς, όπως π.χ. το NUART Festival στη Νορβηγία.
Παράλληλα, αρκετοί εικαστικοί ξεκίνησαν κάνοντας graffiti και πλέον βρίσκονται σε μια μεταγενέστερη περίοδο. Συνεχίζουν να υλοποιούν έργα σε υπαίθριους χώρους, αλλά χωρίς να μπορούν να εντάξουν πλέον τη δουλειά τους στο πλαίσιο του graffiti ή της street art.
Πρόκειται για δύο όρους που πλέον δεν εκφράζουν μερίδα εικαστικών.
Έχοντας κατά νου αυτό το δεδομένο και σε συνδυασμό με την ταύτιση που είχε αποκτήσει το graffiti με την street art για την κοινή γνώμη -ως αποτέλεσμα χρόνιας παραπληροφόρησης- είδα την ανάγκη για κάτι πιο ευρύ που όμως θα ήταν και αρκετά στοχευμένο. Έτσι, δημιουργήθηκε το 2010 η ταυτότητα του Studio 4 υιοθετώντας τον όρο public art, και εντάσσοντας τον σε ένα αστικό πλαίσιο με σύγχρονο εικαστικό προσανατολισμό. Σε αυτή τη λογική βασίστηκε και το Φεστιβάλ.
Το θέμα του Φεστιβάλ είναι η Πολυμορφία. Μιλήστε μας γι' αυτό.
Α.Φακής: Η Πολυμορφία είναι βασικό στοιχείο του Ελληνικού χώρου. Xαρακτηρίζει τόσο την Αθήνα, σαν πόλη με όλες τις πτυχές και αντιθέσεις της, όσο και το εικαστικό της περιεχόμενο το οποίο αποκλίνει σε πολλαπλά επίπεδα. Nοηματικά, αισθητικά, κοινωνικά και μορφολογικά.
Μεγάλη κουβέντα γίνεται όμως γύρω και από την άποψη ότι η τέχνη του δρόμου ανήκει ακριβώς εκεί, στον δρόμο, και δεν χωράει σε μουσεία γκαλερί και εκθέσεις. Τι λέτε γι' αυτό;
Α.Φακής: Αρχικά θα ήθελα να πω ότι "η τέχνη του δρόμου" δεν είναι μία. Τι σχέση μπορεί να έχει το έργο του Ben Eine (UK) με του Cope 2 (US); Το γεγονός ότι και οι δύο χρησιμοποιούν το σπρέι σαν μέσο τους και κάνουν γράμματα είναι σε ένα βαθμό φυσιολογικό να μας μπερδεύει και λανθασμένα να προσδίδουμε την ίδια ιδιότητα και στους δύο καλλιτέχνες όταν δεν υπάρχει κάποια είδους διαπαιδαγώγηση / εκπαίδευση πάνω σε αυτό το κομμάτι.
Προσωπικά συμφωνώ με την ένταξη της street art ή οποιασδήποτε άλλης μορφής υπαίθριας τέχνης, εκτός του graffiti, σε κάποια συντονισμένη εκθεσιακή δράση αλλά μπορώ να εντάξω το graffiti σε εκθεσιακό ή θεσμικό πλαίσιο μόνο υπό τη μορφή υλικού τεκμηρίωσης. Θεωρώ ότι με αυτό τον τρόπο τιμάται η ιστορία του, και δεν αλλοιώνεται ο χαρακτήρας του ο οποίος κατά βάση δεν είναι εμπορικός.
Τι ακριβώς θα δούμε στο Φεστιβάλ; Μίλησε μας για το πρόγραμμα και τις δράσεις που θα πραγματοποιηθούν;
Α.Φακής: Το πρόγραμμα είναι αρκετά γεμάτο, και θα διαρκέσει ένα μήνα με εγκαίνια νέων δράσεων κάθε Παρασκευή και Σάββατο.
Θα πραγματοποιηθούν δύο θεματικές ομαδικές εκθέσεις, μία ημερίδα, ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ, μία ομαδική έκθεση φωτογραφίας, καθώς και μια οnline δημοπρασία, τα έσοδα της οποίας θα διατεθούν στην υλοποίηση δράσεων σε υπαίθριους χώρους της Αθήνας.
Τι είδους δράσεις;
Πρόκειται για το πρόγραμμα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης Open Gallery, το οποίο προβλέπει τη δημιουργία και τη συντήρηση τοιχογραφιών σε τυφλές όψεις κτιρίων.
Τα τρία βασικά μας κριτήρια για την ένταξη κτηρίων στο πρόγραμμα είναι: Να υπάρχει "τυφλή" όψη, να βρίσκεται σε κοινή θέα και να μπορεί να γίνει τοιχογραφία σε ύψος άνω των 2.5 μέτρων.
Τα τρία αυτά κριτήρια αποσκοπούν στην αρμονική ένταξη της δημόσιας τέχνης στο πολεοδομικό περιβάλλον, στην αναβάθμιση του κτηρίου και του αστικού τοπίου, καθώς και στην προστασία των νέων τοιχογραφιών από συνθήματα, υπογραφές και αφισοκολλήσεις.
Οι ενδιαφερόμενοι ιδιοκτήτες / διαχειριστές, μπορούν να επικοινωνήσουν στο [email protected], συμπεριλαμβάνοντας μια φωτογραφία, διεύθυνση και στοιχεία επικοινωνίας.
Πόσοι και ποιοι καλλιτέχνες θα πάρουν μέρος στο Φεστιβάλ;
Α.Φακής: Οι καλλιτέχνες είναι είκοσι, και είναι οι εξής:
Αλέξανδρος Βασμουλάκης, Βασίλης Μαρκοσιάν, Αργύρης Σαρασλανίδης & Simoni Fontana, Cacao Rocks, Αnthony Lister (Αυστραλία), Franco Fasoli (Αργεντινή), Greg Papagrigoriou, Πάρις Koύτσικος, D!, SNRS, L'Atlas (Γαλλία), John Fekner (ΗΠΑ), ΑΤΗ1281, Θεοδωρής Μανωλόπουλος, Andreas and the Camera, Βarbara Blue, Roots, Freddie F., και Phil America (ΗΠΑ).
Για το τέλος, ποιοι είναι οι στόχοι του Φεστιβάλ;
Η. Χατζηχριστοδούλου: Το Φεστιβάλ Δημόσιας Τέχνης έχει ως στόχο να δημιουργήσει έναν ανοικτό διάλογο με καλλιτέχνες, φορείς και κοινό, να παρουσιάσει τις τελευταίες τάσεις στο αντικείμενο της τέχνης του δημοσίου χώρου, να τις επικοινωνήσει κατάλληλα σε ένα μεγαλύτερο κοινό με στόχο την δημιουργία κριτικής σκέψης, και να αλλάξει, μακροπρόθεσμα την εικόνα της Αθήνας ως έναν καμβά που δεν αφομοιώνει απλά τα υλικά, αλλά αποκτά μια έντονη καλλιτεχνική αξία, μένει σταθερά στο προσκήνιο, και προσελκύει κοινό και καλλιτέχνες σε διεθνές επίπεδο.
Το πλήρες πρόγραμμα του φεστιβάλ θα ανακοινωθεί τον Σεπτέμβριο στο publicartfestival.gr
σχόλια