ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ: Οι πρώτες εικόνες από την έκθεση «Τόποι αναφοράς. Από τη Συλλογή της ΤτΕ»

Το LIFO.gr ξεναγήθηκε στη νέα έκθεση έργων τέχνης από τη Συλλογή της Τράπεζας της Ελλάδος, που φιλοξενείται στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς

Κορίνα Φαρμακόρη 12.3.2018 | 13:17

12.3.2018 | 13:17

Με αφορμή τη συμπλήρωση ενενήντα ετών από την ίδρυση της Τράπεζας της Ελλάδος, το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας οργανώνει, μετά από δεκαπέντε χρόνια, μία νέα έκθεση επιλεγμένων έργων από τη Συλλογή έργων τέχνης της Τράπεζας της Ελλάδος. Τα εκατόν εξήντα έργα θα φιλοξενηθούν στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς.

Λίγες μέρες πριν τα εγκαίνια, που θα πραγματοποιηθούν στις 14 Μαρτίου, το LIFO.gr επισκέφθηκε το Μουσείο Μπενάκη εν μέσω των τελικών προετοιμασιών και ξεναγήθηκε στους χώρους της έκθεσης «Τόποι αναφοράς. Από τη Συλλογή της Τράπεζας της Ελλάδος» από την επιμελήτριά της, Δρ. Χάρις Κανελλοπούλου.

Η έκθεση βασίζεται στον κορμό της Συλλογής η οποία έχει διαμορφωθεί με επιλογές από την απαρχή της νεοελληνικής τέχνης, έτσι όπως αυτή θεμελιώνεται με την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους, και με τον συστηματικό εμπλουτισμό της με έργα ενός ευρέος φάσματος της νεοελληνικής ζωγραφικής έως τη σύγχρονη εποχή.

Αξίζει να σημειωθεί η χρονική στιγμή που πραγματοποιείται μία έκθεση με τέτοιο εύρος αφιερωμένη στη νεοελληνική τέχνη, καθώς η μόνιμη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης δεν είναι επισκέψιμη ήδη πέντε χρόνια, αν εξαιρέσουμε ένα μικρό τμήμα της που φιλοξενείται στην Εθνική Γλυπτοθήκη.

Η Συλλογή αριθμεί περίπου 3.000 έργα, κυρίως παραστατικής ζωγραφικής και χαρακτικής(καθώς και μικρό αριθμό γλυπτών), που αναδεικνύουν πτυχές της νεοελληνικής τέχνης, από τα μέσα του 19ου αιώνα έως σήμερα και η έκθεση έχει στόχο να την αναδείξει ως έναν «τόπο αναφοράς» έργων τέχνης που επιχειρούν να αποκρυπτογραφήσουν και να διατυπώσουν διαχρονικά όψεις της ελληνικής πολιτισμικής ταυτότητας.

Για την εν λόγω χαρτογράφηση, η έκθεση ακολουθεί κατεύθυνση θεματολογική – στόχος της είναι να μελετήσει και να υπογραμμίσει τους τρόπους με τους οποίους κύριες θεματικές, αλλά και «κύκλοι» αυτών μικρότερης εμβέλειας, αποτέλεσαν και συνεχίζουν να αποτελούν μήτρες έμπνευσης ιδεών διαχρονικής σημασίας για τη νεοελληνική τέχνη.

Η πορεία της έκθεσης χαράσσεται μέσα από τρεις κύριες ενότητες αφήγησης: την αναφορά στην αρχαιότητα, την προσέγγιση του καθημερινού κόσμου, και τη σημασία του τοπίου ως οδηγού για τη νεοελληνική τέχνη.

Ο ισόγειος χώρος περιοδικών εκθέσεων του Μουσείου Μπενάκη της οδού Πειραιώς έχει κυριολεκτικά μεταμορφωθεί. Μέσα σε πέντε μόλις ημέρες δημιουργήθηκαν δεκαέξι δωμάτια για να φιλοξενηθούν ανά ενότητες τα έργα τέχνης –ενότητες οι οποίες είναι άμεσα διακριτές από τα χρώματα των χώρων: λαδοπράσινο για την αρχαιότητα, μπορντό για την ηθογραφία και γκρι για την τοπιογραφία, με σημαντικό κομμάτι της τη θαλασσογραφία.

Σε μία ξεχωριστή αίθουσα βαμμένη με έντονο μπλε χρώμα έχουν τοποθετηθεί οι πίνακες του Κωνσταντίνου Βολανάκη – ανάμεσά τους τα δύο μεγαλύτερα σε μέγεθος έργα της έκθεσης.

«Για να κατεβάσουμε από τον πέμπτο όροφο του κεντρικού κτιρίου της Τράπεζας τα "Εγκαίνια της διώρυγας του Ισθμού της Κορίνθου" και την "Αποβίβαση του Καραϊσκάκη στο Φάληρο" επιστρατεύσαμε γερανοφόρο όχημα, ενώ για να στηρίξουμε τους πίνακες στον τοίχο έχει γίνει ειδική κατασκευή», περιγράφει η κ. Κανελλοπούλου.

Συνεχίζοντας την περιήγησή μας στους χώρους της έκθεσης το βλέμμα σταματά σε έργα γνώριμα, όπως η «Παλλάς Αθηνά» του Νικολάου Γύζη -σχέδιο του ζωγράφου για το λάβαρο του Πανεπιστημίου Αθηνών-, αλλά και σε σχεδόν άγνωστα, σαν το γοητευτικό «Γράμμα» του Ιωάννη Ζαχαρία, του ζωγράφου που πέθανε νεότατος στο Ψυχιατρείο της Κέρκυρας το 1873 και ελάχιστα έργα του μας είναι γνωστά.

Οι σημαντικοί ζωγράφοι και χαράκτες διαδέχονται ο ένας τον άλλο και ο επισκέπτης μπορεί με ιδιαίτερη ευκολία να ενημερωθεί για τα έργα που τον ενδιαφέρουν, καθώς, αντί για το παραδοσιακό «ταμπελάκι», οι πληροφορίες βρίσκονται κάτω από τα εκθέματα, γραμμένες με αυτοκόλλητα γράμματα που είναι ευανάγνωστα από απόσταση.

Κατά τη διάρκεια της ξενάγησης είχαμε την ευκαιρία να ζήσουμε από κοντά μια ιδιαίτερα εντυπωσιακή στιγμή: το άνοιγμα του κιβωτίου που «έκρυβε» ένα από τα πιο σημαντικά έργα που φιλοξενούνται στην έκθεση.

Η «Κεφαλή Σατύρου» του Γιαννούλη Χαλεπά αποκαλύφθηκε μπροστά στα μάτια μας και τοποθετήθηκε με ευλάβεια στη μαρμάρινη βάση της – πρόκειται για μαρμάρινο γλυπτό που προδίδει το ενδιαφέρον του καλλιτέχνη για τη ρεαλιστική απόδοση και τη δυναμική ψυχογραφική ενδοσκόπηση της μορφής, παρότι ακόμα ήταν πιστός στα διδάγματα του ακαδημαϊσμού.

Αξίζει να σημειωθεί η χρονική στιγμή που πραγματοποιείται μία έκθεση με τέτοιο εύρος αφιερωμένη στη νεοελληνική τέχνη, καθώς η μόνιμη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης δεν είναι επισκέψιμη ήδη πέντε χρόνια, αν εξαιρέσουμε ένα μικρό τμήμα της που φιλοξενείται στην Εθνική Γλυπτοθήκη.

Στα πλαίσια της έκθεσης έχει σχεδιαστεί εκπαιδευτικό πρόγραμμα το οποίο θα απευθύνεται σε μαθητές των τελευταίων τάξεων του Δημοτικού, καθώς και σε μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, ενώ στο πωλητήριο του μουσείου θα διατίθενται, μεταξύ άλλων αντικειμένων σχεδιασμένων με αφορμή την έκθεση, δύο μεταξοτυπίες του Κωνσταντίνου Βολανάκη και μία του Κωνσταντίνου Μαλέα.