Τα ίχνη που άφησαν οι Γερμανοί στους δρόμους της Αθήνας

Τα ίχνη που άφησαν οι Γερμανοί στους δρόμους της Αθήνας Facebook Twitter
Το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο είναι κατασκευασμένο από τον Ερνέστο Τσίλερ, σήμερα ανήκει στο γερμανικό κράτος και διακρίνεται για τις κόκκινες διακοσμητικές εσοχές του
0

Τις περισσότερες φορές προσπερνάμε γρήγορα κεντρικούς δρόμους της Αθήνας, χωρίς να εστιάζουμε σε λεπτομέρειες και ιστορικές τοποθεσίες που κατά το παρελθόν είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο. Από την Ελλάδα του Όθωνα έως την Αθήνα της γερμανικής κατοχής, η πόλη είναι γεμάτη από σημεία που επαναφέρουν στο προσκήνιο τη γερμανική επιρροή. Σε αυτά τα ίχνη έρχεται να ρίξει φως η εφαρμογή «Deutsche Spuren / Γερμανικά ίχνη» που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κινητά και τάμπλετ.

Σκοπός της είναι, εκτός από το να δώσει απαντήσεις, να πείσει τους χρήστες να πραγματοποιήσουν μια βόλτα στους δρόμους της Αθήνας, προκειμένου να ανακαλύψουν πολλά κρυμμένα μυστικά και ιστορίες που ξεκινούν από τον 19ο αιώνα και συνεχίζουν μέχρι τον 20ό, ξετυλίγοντας το κουβάρι του παρελθόντος. «Με την αγαπημένη σας φορητή συσκευή στο χέρι είναι ευκαιρία να μάθετε όσα δεν ξέρετε για τη σχέση Ελλάδας - Γερμανίας κατά το παρελθόν, να μυηθείτε στην αρχιτεκτονική, να γνωρίσετε τους πρωταγωνιστές της εποχής και να δείτε, μεταξύ άλλων, εικόνες από το εσωτερικό κτιρίων που δεν είναι προσβάσιμα στο ευρύ κοινό» διαβάζουμε στο ενημερωτικό σημείωμα του Ινστιτούτου Γκαίτε. Ήδη ο συγκεκριμένος ψηφιακός ταξιδιωτικός οδηγός λειτουργεί με επιτυχία και σε άλλες χώρες, όπως το Ισραήλ, η Βραζιλία, η Στοκχόλμη, η Ιρλανδία, η Μπρατισλάβα και η Ουκρανία.


Ένα καλοκαιρινό πρωινό Σαββάτου αποφάσισα να ξεναγηθώ στους δρόμους της πόλης, ακολουθώντας μια διαφορετική διαδρομή. Ένας εναλλακτικός περίπατος στα μονοπάτια της ιστορίας με στόχο την αναζήτηση των γερμανικών ριζών. Με αφετηρία την οδό Ομήρου, ακολουθήσαμε την παρακάτω πορεία: Αθηναϊκή Τριλογία, Πανεπιστημίου, Ομόνοια, πλ. Κοτζιά, Σταδίου, Κοραή, Ιλίου Μέλαθρον, Βασιλίσσης Σοφίας, Μέρλιν.

Κάνοντας τον συγκεκριμένο περίπατο, σου παρέχεται η δυνατότητα να προσέξεις λεπτομέρειες που δύσκολα θα παρατηρούσες κατά τη διάρκεια της αγχωτικής καθημερινότητας.


Περνώντας μπροστά από τον καθολικό ναό του Αγίου Διονυσίου και αφήνοντας πίσω μας το Οφθαλμιατρείο, στο οποίο κυριαρχεί ο μεσαιωνικός ρυθμός, κατηφόρισα προς την Ακαδημία, τα Προπύλαια και την Εθνική Βιβλιοθήκη, την επονομαζόμενη και Αθηναϊκή Τριλογία. Σταμάτησα για λίγη ώρα στην είσοδο του Πανεπιστημίου Αθηνών και παρατήρησα την Τοιχογραφία του Όθωνα, η οποία απεικονίζει τον πρώτο βασιλιά της Ελλάδας με αρχαιολογική ενδυμασία, περιστοιχισμένο από τις Επιστήμες. Οφείλω να πω ότι δεν είχα προσέξει αναλυτικά τη συγκεκριμένη απεικόνιση κι αιφνιδιάστηκα ευχάριστα. Γεγονός είναι πως οι τοιχογραφίες πάντοτε αποτελούσαν φορείς και δεδομένα έντονου συμβολισμού. Ειδικά το κόκκινο χρώμα, το οποίο βλέπουμε σε πολλές από τις τοιχογραφίες, σηματοδοτούσε το κόκκινο της Πομπηίας.

Τα ίχνη που άφησαν οι Γερμανοί στους δρόμους της Αθήνας Facebook Twitter
Η Τοιχογραφία του Όθωνα απεικονίζει τον πρώτο βασιλιά της Ελλάδας με αρχαιολογική ενδυμασία, περιστοιχισμένο από τις Επιστήμες.


Η επόμενη στάση ήταν στη διασταύρωση των οδών Φειδίου και Χαριλάου Τρικούπη, όπου στεγάζεται το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο. Κατασκευασμένο από τον Ερνέστο Τσίλερ, σήμερα ανήκει στο γερμανικό κράτος και διακρίνεται για τις κόκκινες διακοσμητικές εσοχές του. Ακριβώς δίπλα συναντάμε το εγκαταλελειμμένο και αφημένο στην τύχη του Μέγαρο Σλήμαν-Μελά. Το συγκεκριμένο μεγάλο οικόπεδο ανήκε στον φιλέλληνα Σλήμαν, ο οποίος ήθελε να δημιουργήσει ένα εμπορικό κέντρο, προκειμένου να αποκτήσουν σταθερό εισόδημα τα παιδιά του.


Στην οδό Πανεπιστημίου 64, εγκαταλείποντας για λίγο τον προηγούμενο αιώνα, εισχωρούμε στις ιστορίες του 20ού, αφού εκεί ήταν το διαβόητο «Καζίνο Μαυροκέφαλου», το μεγαλύτερο καζίνο της κατοχικής Αθήνας, όπου συναντιούνταν καταδότες και μαυραγορίτες. Μια σκοτεινή σελίδα της πόλης που ελάχιστοι θέλουν να θυμούνται, αφού, εκτός των άλλων, αποτέλεσε και κέντρο τυχερών παιχνιδιών. Δώδεκα ρουλέτες και τρία τραπέζια σεμέν ντε φερ το είχαν αναγάγει στο πιο μεγάλο παράνομο καζίνο της Αθήνας, στο οποίο απασχολούνταν περίπου 100 άτομα, ενώ τα κέρδη κάθε βραδιάς ξεπερνούσαν το τεράστιο για την εποχή ποσό των 100 χρυσών λιρών.

Τα ίχνη που άφησαν οι Γερμανοί στους δρόμους της Αθήνας Facebook Twitter
Ξενοδοχείο Μπάγκειον, Πλατεία Ομονοίας, Αθήνα © Μαριλένα Μπατάλη


Φτάνοντας μετά από λίγα λεπτά στην πλατεία Ομονοίας, περιεργάστηκα τα δύο επιβλητικά παλιά ξενοδοχεία της, το Μπάγκειον και τον Μέγα Αλέξανδρο, των οποίων η οικοδόμηση στηρίχτηκε σε σχέδια του Τσίλερ. Στο κάτω μέρος της πλατείας, στην κατεύθυνση της Αγίου Κωνσταντίνου, υπήρχε το γνωστό φαρμακείο του Μπακάκου. Αξίζει να επισημάνουμε ότι ήταν το πρώτο μοντέρνο κτίριο που κατασκευάστηκε πριν από την Κατοχή και για πολλά χρόνια η πλατεία δεν είχε σχέση με αυτό που βλέπουμε σήμερα ‒ τότε τα πορνεία της γειτονιάς συνυπήρχαν με τις οικογένειες, χωρίς να δημιουργείται κανένα απολύτως πρόβλημα.


Προχωρώντας την οδό Αιόλου, κατέληξα στην πλατεία Κοτζιά, εκεί όπου βρίσκεται σήμερα το δημαρχείο της πόλης. Τον 19ο αιώνα η συγκεκριμένη πλατεία βρισκόταν σε οικοδομικό οργασμό. Παράδειγμα αποτελεί το Μέγαρο Μελά, ένα αντιπροσωπευτικό έργο του Τσίλερ, με διαμερίσματα που νοικιάζονταν σε επαγγελματίες. Σήμερα φιλοξενεί τις υπηρεσίες της Εθνικής Τράπεζας. Η πλατεία κάποτε φιλοξενούσε το Δημοτικό Θέατρο Αθηνών, το οποίο, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, δέχτηκε μεγάλο όγκο προσφύγων με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν προβλήματα στατικότητας και λίγο πριν από την Κατοχή να κατεδαφιστεί.

Τα ίχνη που άφησαν οι Γερμανοί στους δρόμους της Αθήνας Facebook Twitter
Μέγαρο Μελά


Ανεβαίνοντας την οδό Σταδίου, θα δούμε το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, όπου στεγάστηκε η πρώτη κατοικία του βασιλιά Όθωνα, κι απέναντι, στην οδό Κοραή 4, βρίσκεται το Γερμανικό Φρουραρχείο, άλλοτε κρατητήρια των ναζί, γνωστά ως Κομαντατούρ. Στα υπόγεια του κτιρίου ήταν τα κρατητήρια, ενώ στους ορόφους τα ανακριτικά γραφεία και οι υπηρεσίες του Φρουραρχείου. Εκεί καθορίζονταν θέματα καθημερινότητας, π.χ. οι ώρες κατά τις οποίες επιτρεπόταν η κυκλοφορία στους δρόμους. Γενικά, ήταν ένα σημείο μπροστά από το οποίο σπάνια επέλεγαν να περνούν την περίοδο της Κατοχής. Τραγική ειρωνεία είναι ότι μετά την απελευθέρωση της χώρας, στο ίδιο κτίριο στεγάστηκαν τα κεντρικά γραφεία της αντιστασιακής οργάνωσης του ΕΑΜ.


Πιο πάνω, στην αρχή της οδού Πανεπιστημίου, μπήκα στον όμορφο και δροσερό κήπο του Νομισματικού Μουσείου. Το Ιλίου Μέλαθρον, όπως είναι ευρέως γνωστό το κτίριο, αποτελούσε την κατοικία του φιλέλληνα Γερμανού επιχειρηματία και αρχαιολόγου Ερρίκου Σλήμαν. Σχεδιασμένο από τον Ερνέστο Τσίλερ, συγκαταλέγεται στα οικοδομήματα σπουδαίας αισθητικής. Εκεί όπου σήμερα λειτουργεί το αναψυκτήριο ήταν κάποτε το αμαξοστάσιο και ο στάβλος.


Ελάχιστα μέτρα πιο πέρα, το κτίριο της Βουλής, τα παλιά ανάκτορα που ανεγέρθηκαν για τον Όθωνα και την Αμαλία σε σχέδια του Γερμανού αρχιτέκτονα Φρίντριχ φον Γκέρτνερ. Να θυμίσουμε ότι το 1909 το κτίριο αποτέλεσε νοσοκομείο αλλά προσφέρθηκε και ως στέγη σε Μικρασιάτες πρόσφυγες και με απόφαση του Ελευθερίου Βενιζέλου, το 1935, μετατράπηκε σε χώρο στέγασης του Κοινοβουλίου.


Προτελευταία στάση η οδός Μέρλιν στο Κολωνάκι, μπροστά από το σημερινό Hondos Center, όπου κάποτε υπήρχε το κτίριο της Γκεστάπο. Για να θυμίζει όμως τις «μαύρες» σελίδες της Ιστορίας καθώς και πόσοι ελεύθεροι άνθρωποι χάθηκαν μέσα στον χώρο αυτό, έχει απομείνει μια πόρτα καθώς κι ένα μνημείο στο οποίο αναγράφεται η παρακάτω φράση: «Εδώ ήταν το κολαστήριο της Γκεστάπο 1941-1944».

Τα ίχνη που άφησαν οι Γερμανοί στους δρόμους της Αθήνας Facebook Twitter
Στην οδό Μέρλιν κάποτε υπήρχε το κτίριο της Γκεστάπο.


Ολοκλήρωσα τη βόλτα περνώντας από το Μέγαρο Δεληγεώργη, στη διασταύρωση των οδών Ακαδημίας και Κανάρη, επίσης έργο του Τσίλερ.


Αυτά ήταν μερικά από τα πάμπολλα κρυμμένα μυστικά τα οποία μπορείς να ανακαλύψεις μέσω της εφαρμογής του Γερμανικού Ινστιτούτου. Επίσης, κάνοντας τον συγκεκριμένο περίπατο, σου παρέχεται η δυνατότητα να προσέξεις λεπτομέρειες που δύσκολα θα παρατηρούσες κατά τη διάρκεια της αγχωτικής καθημερινότητας. Βλέπεις την πόλη με άλλη ματιά, ανιχνεύεις και θαυμάζεις τα ίχνη της αρχιτεκτονικής, μαθαίνεις θετικές και αρνητικές πλευρές των γεγονότων, ενημερώνεσαι για σημεία και κτίρια και, φυσικά, έχεις την ευκαιρία να ανακαλύψεις την Αθήνα με την οπτική μιας ιστορικής περιπλάνησης.


www.goethe.de

Τα ίχνη που άφησαν οι Γερμανοί στους δρόμους της Αθήνας Facebook Twitter
Το εγκαταλειμμένο Μέγαρο Σλήμαν - Μελά
Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι συναρπαστικές ιστορίες πίσω από σημεία της Αθήνας που προσπερνάς απαρατήρητα- μέρος Α!

Urban Culture / Οι συναρπαστικές ιστορίες πίσω από σημεία της Αθήνας που προσπερνάς απαρατήρητα- μέρος Α!

«Κλέβει» η Ελλάδα τον Λόρδο Βύρωνα; Πού ήπιε ο Σωκράτης το κώνειο και πού αφιέρωναν οι αρχαίοι τα δάκρυά τους; Σημεία που προσπερνάς καθημερινά και πιθανόν να μην γνώριζες ότι υπήρχαν.
M. HULOT

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δήλος: H καρδιά των Κυκλάδων

Ιστορία μιας πόλης / Δήλος: H καρδιά των Κυκλάδων

Στη μέση των Κυκλάδων, σ’ ένα νησί χωρίς μόνιμους κατοίκους, η γη κρύβει ακόμη φωνές. Αν ξέρεις πού να κοιτάξεις, η Δήλος αρχίζει να σου μιλά για θεούς που λατρεύτηκαν, εμπορικές αυτοκρατορίες που γεννήθηκαν, λαούς που ήρθαν και έφυγαν, και τελετές που παραμένουν μυστήριο. Το νησί αυτό υπήρξε κάποτε το κέντρο του κόσμου – και ακόμη κρατά μυστικά. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την αρχαιολόγο Ζώζη Παπαδοπούλου.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Εν μέσω των γυναικών της αμαρτίας. Μια επίσκεψη στα Βούρλα τον Φλεβάρη του 1936

Αρχαιολογία & Ιστορία / Εν μέσω των γυναικών της αμαρτίας. Μια επίσκεψη στα Βούρλα τον Φλεβάρη του 1936

Η συγγραφέας, δημοσιογράφος και φεμινίστρια Λιλίκα Νάκου επισκέφθηκε το –υπό κρατική διαχείριση– πορνείο των Βούρλων τον Φλεβάρη του 1936, συνομίλησε με τις «γυναίκες της αμαρτίας» και μετέφερε τις εντυπώσεις της.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Μέλι, Ρόδια, Aμβροσία: Τι έτρωγαν τελικά στον Όλυμπο οι Θεοί;

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μέλι, Ρόδια, Aμβροσία: Τι έτρωγαν τελικά στον Όλυμπο οι Θεοί;

Τόσο οι γραπτές πηγές όσο και η εικονογραφία της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας αποκαλύπτουν ότι οι θεοί και οι ήρωες ήταν μάλλον εκλεκτικότεροι των θνητών ως προς τη διατροφή τους. Και τα φαγητά τους έκρυβαν κίνητρα πέρα από την πείνα...
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ματίας Ρουστ: Μια ατέλειωτη ιστορία των ’80s

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ματίας Ρουστ: Μια ατέλειωτη ιστορία των ’80s

Το βράδυ της 28ης Μαΐου 1987 ο 18χρονος Γερμανός προσγειώνεται με ένα Cessna στην Κόκκινη Πλατεία για να αποδείξει ότι «αν κάποιος σαν εμένα μπορεί να περάσει σώος και αβλαβής στην άλλη πλευρά, τότε δεν υπάρχει τόσο μεγάλος κίνδυνος, και ίσως να μπορούμε να τα βρούμε όλοι μεταξύ μας».
ΜΑΚΗΣ ΜΑΛΑΦΕΚΑΣ
Η Μεγαλόχαρη ως αστυνομικό λαγωνικό 

Αρχαιολογία & Ιστορία / Τα «αντιλωποδυτικά θαύματα» της Παναγίας

Μια δημοσιογραφική έρευνα που έκανε το 1933 ο αστυνομικός ρεπόρτερ Ευστάθιος Θωμόπουλος κατέγραψε τους άθλους της Παναγίας· από την Κρήτη μέχρι τη Ροδόπη, οι πιστοί «έβλεπαν» τη δράση της, ένιωθαν ευγνώμονες και τη μαρτυρούσαν.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Γιατί έθαβαν βρέφη μέσα σε αγγεία στο Βαθύ της Αστυπάλαιας;

Ιστορία μιας πόλης / Γιατί έθαβαν βρέφη μέσα σε αγγεία στο Βαθύ της Αστυπάλαιας;

Τι το ιδιαίτερο συμβαίνει στο Βαθύ της Αστυπάλαιας και τι συνεχίζει να αποκαλύπτει η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«ΒΙΑΣ»: Τα αρχαιολογικά τοπία ως ζωντανά οικοσυστήματα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Καμπανούλες στους Δελφούς, Πέρδικες στο Σούνιο. Ό,τι φυτρώνει και ζει στους αρχαιολογικούς χώρους

Μια πρωτοποριακή επιστημονική προσέγγιση του πολιτιστικού τοπίου αποκαλύπτει έναν άγνωστο κόσμο χιλιάδων ζώων και φυτών σε είκοσι εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. 
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Βασίλης Λαμπρινουδάκης: Ο αρχαιολόγος πίσω από το νέο μουσείο της Επιδαύρου

Οι Αθηναίοι / Βασίλης Λαμπρινουδάκης: Ο αρχαιολόγος πίσω από το νέο μουσείο της Επιδαύρου

Από τις ανασκαφές στην Επίδαυρο και τη Νάξο, ο ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας αφηγείται μια ζωή αφιερωμένη στην ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Και όπως λέει, το πιο πολύτιμο εύρημα δεν ήταν αρχαιολογικό – ήταν η γυναίκα του.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Δεσποτόπουλος και το αθηναϊκό όνειρο του μοντερνισμού

Ιστορία μιας πόλης / Ο Δεσποτόπουλος και το αθηναϊκό όνειρο του μοντερνισμού

Από το Ωδείο Αθηνών έως τη Σουηδία της εξορίας, ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος δεν υπήρξε μόνο ένας σπουδαίος αρχιτέκτονας, αλλά και ένας διανοούμενος που οραματίστηκε μια πιο δημοκρατική, λειτουργική και πολιτισμένη πόλη. Ποια είναι η παρακαταθήκη του στη σύγχρονη Ελλάδα; Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Λουκά Μπαρτατίλα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Τι σήμαινε να είσαι ψυχικά ασθενής στην αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι σήμαινε να είσαι ψυχικά ασθενής στην αρχαία Αθήνα;

Πώς κατανοούσαν οι αρχαίοι Έλληνες την ψυχική ασθένεια; Ήταν θεϊκή τιμωρία, παθολογία του σώματος ή ένα υπαρξιακό βάρος που αποτυπωνόταν στη λογοτεχνία και στο θέατρο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Γιώργο Καζαντζίδη, Αναπληρωτή Καθηγητή Λατινικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, για τον τρόπο με τον οποίο η αρχαιοελληνική κοινωνία εξηγούσε, απεικόνιζε και αντιμετώπιζε τις ψυχικές διαταραχές.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ