Κριτική παρουσίαση του βιβλίου "Το Βυζάντιο έχει ρεπό": Ο Πεντζίκης έχει κέφια

Κριτική παρουσίαση του βιβλίου "Το Βυζάντιο έχει ρεπό": Ο Πεντζίκης έχει κέφια Facebook Twitter
0

1.

Με τα λόγια ενός άλλου. Όταν, προ τριετίας, ολοκλήρωσα την ανάγνωση του πρώτου βιβλίου από την τριλογία, ή τρίοδο, του Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκη, υπό τον τίτλο Το Βυζάντιο έχει ρεπό (εκδ. Αρμός) ήξερα ότι επρόκειτο για ένα από τα 4 ή 5 σημαντικότερα ελληνικά μυθιστορήματα των τελευταίων 40 ετών, και το ήξερα με μια βεβαιότητα σχεδόν σωματική – την οποία λογαριάζω να ντύσω και με λόγο, με ένα εκτενές δοκίμιο που, όμως, δεν είναι της παρούσης. Επειδή, λοιπόν, είχαν περάσει μερικοί μήνες από την έκδοση του βιβλίου, αναζήτησα, τότε, τις κριτικές, προκειμένου να διαβάσω διθυράμβους, δηλαδή την απαραίτητη ανταπόκριση σε ένα τέτοιο επίτευγμα-δείγμα μυθιστορηματικής ιδιοφυΐας. Ωστόσο, και ως γνωστόν, δεν βρήκα τίποτα, τουλάχιστον σε επίπεδο επίσημης (ελλείψει καλύτερου όρου) κριτικής. Μέχρι σήμερα, κείμενα για το Βυζάντιο (το πρώτο βιβλίο) έχουν δημοσιεύσει ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης (ο οποίος διοργάνωσε, αν θυμάμαι σωστά, και μια παρουσίαση του βιβλίου στην Αθήνα) και ο Θάνος Σταθόπουλος, καθώς και, όπως μόλις πρόσφατα έμαθα, ο μπλόγκερ Librofilo. Εδώ και λίγο καιρό, έχει κυκλοφορήσει το δεύτερο βιβλίο από την τρίοδο του Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκη, μαζί με ένα συμπληρωματικό τόμο, ο οποίος περιέχει τα «χαμένα κεφάλαια». Ελπίζω (και το λέω δίχως ίχνος ειρωνείας) ότι αυτήν τη φορά δεν θα κάνουμε, κατά το κοινώς λεγόμενον, τις πάπιες, επειδή ξέρουμε (όλοι το ξέρουμε) ότι η Λογοτεχνία (και η Ιστορία της), εκτός από παιχνίδι, είναι και μια περίοδος κυνηγετική, που διαρκεί άχρι καιρού. Και είναι κρίμα, όταν έρθει ο καιρός, να μας έχουν πάρει τα σκάγια (γράφει ο φιλόλογος και πολυγραφότατος συγγραφέας Κυριάκος Μαργαρίτης, κάπου μέσα στο χάος του Διαδικτύου).

2.

Με τα λόγια τα δικά μου. Προσφάτως κυκλοφόρησε και ο δεύτερος τόμος της τριόδου/τριλογίας, Το Βυζάντιο έχει ρεπό (πάντα από τις εκδόσεις Αρμός), όπου και πάλι ο Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης (Θεσσαλονίκη, 1952) επιδίδεται με αδιανόητο και ακατάσχετο οίστρο, αλλά και με σκακιστική συγκρότηση, με στρατηγικό σύστημα, στην ιστόρηση πραγμάτων της καθημερινής, ας πούμε ζωής, και συνάμα της ιστορίας του Βυζαντίου, αυτοκρατορίας που δεν έστερξε να ενδώσει σε τάσεις επεκτατικές, αλλά διαρκώς έβαινε συρρικνούμενη. Ο Πεντζίκης θυμάται και μας θυμίζει. Φιλοσοφεί, δίχως να φαίνεται, και συρράπτει, φροντίζοντας ιδιοφυώς να μη βγάζουν μάτι οι ραφές. Λάτρης της Ιστορίας, της γλώσσας και των παιχνιδιών του χρόνου, αλλά και μανιώδης του κινηματογράφου, μας μπάζει με το μαλακό σε μια χρονοκάψουλα και μας ταξιδεύει. Το έργο του είναι μια κιβωτός μνήμης και ένα κιβώτιο με παλιά φιλμ, με φωτογραφίες, με αφηγήσεις, με ξεκαρδιστικά περιστατικά, με κόμβους της Ιστορίας μας. Μπορείς να πεις ότι πρόκειται για ένα μεταμοντέρνο έργο, για ένα μεταμυθιστόρημα και μεγαμυθιστόρημα, για την αναπάντεχη και λίαν ευπρόσδεκτη απάντηση στο Great American Novel ή και για μια συνάντηση μαζί του στο πεδίο του Αχανούς Χωρατού, της Πελώριας Πλάκας, του Infinite Jest. Αυτή η απάντηση/συνάντηση μου φέρνει στον νου την απάντηση/συνάντηση του άλλου μάστορα της μνήμης, του εικαστικού καλλιτέχνη Μάριου Σπηλιόπουλου, με το έργο ρηξικέλευθων δημιουργών, όπως ο Joseph Beuys και ο Christian Boltanski. Όπως ο Σπηλιόπουλος, ο οποίος μάλιστα έχει φιλοτεχνήσει έργα εμπνευσμένα από τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη, τον ξακουστό πατέρα του Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκη, έτσι και ο Πεντζίκης υιός κινείται με άνεση ανάμεσα στην παράδοση και στην πρωτοπορία, ανάμεσα σε όσα η Μνήμη (οφείλει να) φυλάττει και σε όσα με τόλμη και ριζοσπαστική διάθεση ανοίγουν νέους δρόμους.


3.

Με τα λόγια του Πεντζίκη. «Αυτοκράτορες, σεβαστοκράτορες, σουλτάνοι, πατριάρχες και νεομάρτυρες, σταυροφόροι κι αιρεσιάρχες, περιηγητές και χρονογράφοι, στρατηλάτες κι οπλίτες, μάγοι και γελωτοποιοί, πλαστογράφοι και δικηγόροι, συναναστρέφονται τον συγγραφέα, φίλους και συγγενείς του, σ' ένα καλειδοσκοπικό ψηφιδωτό κολάζ που μοιάζει πεταλούδας πέταγμα στον βυζαντινό χωροχρόνο εξαιτίας του απανθίσματος κειμένων της βυζαντινής και νεότερης γραμματείας τα οποία αντιγράφονται, διασκευάζονται, σχολιάζονται, και συνθέτουν ένα πανόραμα της βυζαντινής εποποιίας τόσο διεξοδικό, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ό,τι θέλατε να ξέρετε για το Βυζάντιο και ντρεπόσασταν να ρωτήσετε! Ένα νηφάλια μεθυσμένο πανηγύρι της ελληνικής λαλιάς, από τα ομηρικά έπη μέχρι το σπηκάρισμα ποδοσφαιρικών αγώνων!» διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου. Και στη σελίδα 666 (!) διαβάζουμε επίσης: «Κάποιοι σπουδαγμένοι επιμένουν πως η τιμή είναι συνάρτηση της ζήτησης, η λαϊκή θυμοσοφία ωστόσο διατείνεται είτε πως η τιμή τιμή δεν έχει και χαρά σ' όποιον την έχει, είτε πως η τιμή τιμή δεν κάνει και χαρά σ' όποιον τη χάνει».

Βιβλίο
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δημοσθένης Παπαμάρκος, συγγραφέας

Οι Αθηναίοι / Δημοσθένης Παπαμάρκος: «Ας λένε ότι δεν ξεπέρασα ποτέ το Γκιακ. Δεν έχει σημασία»

Νιώθει ευγνώμων που το «Γκιακ» αγαπήθηκε τόσο και περιμένει με ενδιαφέρον την υποδοχή του από το αγγλόφωνο κοινό. Η διθυραμβική κριτική της «Guardian», που δημοσιεύτηκε μετά τη συνέντευξη, προμηνύει μια ακόμα πιο συναρπαστική πορεία. Όλα αυτά για ένα βιβλίο που αρχικά πίστευε πως θα αφορούσε ελάχιστους. Ο συγγραφέας Δημοσθένης Παπαμάρκος αφηγείται τη ζωή του στη LiFO.
M. HULOT
Σον Μάθιους: «Υπήρχαν Έλληνες που θεωρούσαν λύση τον Αλή Πασά»

Βιβλίο / Σον Μάθιους: «Υπήρχαν Έλληνες που θεωρούσαν λύση τον Αλή Πασά»

Στο βιβλίο του «Επιστροφή στο Βυζάντιο», ο Ελληνοαμερικανός συγγραφέας αμφισβητεί τον διαχωρισμό της ελληνικής ιστορίας σε αρχαιότητα, Βυζάντιο, Τουρκοκρατία και εξηγεί γιατί για να κατανοήσουμε τη θέση της Ελλάδας σήμερα, πρέπει να στρέψουμε το βλέμμα προς την Ανατολή.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Ντον Ντελίλο: «Δεν ξέρω αν μπορεί να ξεφύγει κανείς από τις λέξεις»

Βιβλίο / Ντον Ντελίλο: «Δεν ξέρω αν μπορεί να ξεφύγει κανείς από τις λέξεις»

Ο σπουδαιότερος εν ζωή Αμερικανός συγγραφέας έχει φανατικό κοινό στην Ελλάδα. Πριν από λίγα χρόνια είχε βρεθεί στην Αθήνα και είχε μιλήσει στη LiFO για τους ήρωες των μυθιστορημάτων του, το μέλλον της λογοτεχνίας, το Μπρονξ των εφηβικών του χρόνων και τα σύνορα, που σήμερα μοιάζουν πιο ορθωμένα από ποτέ.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Πώς να διαβάσετε το «Infinite Jest» (και τι να κάνετε με τις 388 υποσημειώσεις του)

Βιβλίο / Πώς να διαβάσετε το «Infinite Jest» (και τι να κάνετε με τις 388 υποσημειώσεις του)

Το θρυλικό μυθιστόρημα του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας κυκλοφορεί επιτέλους στα ελληνικά, με τον τίτλο «Ατέλειωτο αστείο». Και είναι πολύ πιο διασκεδαστικό απ’ όσο νομίζετε.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗΣ
53' με τον Νίκο Γκάλη/ Νίκος Γκάλης: «Τελικά, έκανα το ύψος μου πλεονέκτημα»

Αποκλειστικό / Νίκος Γκάλης: «Ήθελα να αγωνίζομαι και να νικάω»

Ο κορυφαίος Έλληνας μπασκετμπολίστας όλων των εποχών παραχωρεί στη LiFO την πρώτη του συνέντευξή μετά την κυκλοφορία της αυτοβιογραφίας του «No Gravity». Ξετυλίγει το νήμα της ζωής του και θυμάται τις στιγμές, τις νίκες και τις αποφάσεις που σημάδεψαν τη διαδρομή του, εντός και εκτός παρκέ.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Όσα δεν λέμε ποτέ για την Ελίζαμπεθ Στράουτ

The Review / Όσα δεν λέμε ποτέ για την Ελίζαμπεθ Στράουτ

Η βραβευμένη με Πούλιτζερ Αμερικανίδα συγγραφέας αποτελεί παγκόσμιο εκδοτικό φαινόμενο – και δικαίως. Η αποκλειστική μεταφράστριά της στα ελληνικά, Mαργαρίτα Ζαχαριάδου, συζητά με τη Βένα Γεωργακοπούλου για το νέο μυθιστόρημά της «Όσα δεν λέμε ποτέ», μια πικρή, σπαρακτική εικόνα της Αμερικής του Τραμπ.
ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Μέγας Αλέξανδρος: Ο Θεός, ο βασιλιάς, ο άνθρωπος

Βιβλίο / Μέγας Αλέξανδρος: Ο Θεός, ο βασιλιάς, ο άνθρωπος

Η νέα, πολυβραβευμένη βιογραφία του Έντμουντ Ρίτσαρντσον «Alexander: God, King, Man» αναδεικνύει τον άνθρωπο πίσω από τον μύθο, εξετάζοντας τις πολιτικές αντιφάσεις και το κόστος των κατακτήσεών του, πέρα από εξιδανικεύσεις και εύκολες βεβαιότητες.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ
«Λέγαμε δημοκρατία και ελευθερία και συγκλονιζόμασταν»

Βιβλίο / «Λέγαμε δημοκρατία και συγκλονιζόμασταν»

Στον συλλογικό τόμο των εκδόσεων Τόπος, που μόλις κυκλοφόρησε με τίτλο «Τότε και τώρα», 34 άνθρωποι που αντιστάθηκαν στη δικτατορία ανατρέχουν στις μνήμες του Πολυτεχνείου, με το βλέμμα στραμμένο στο σήμερα. Η LiFO αναδημοσιεύει χαρακτηριστικά αποσπάσματα του βιβλίου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Εκατέρωθεν του φακού»: Η άγνωστη ζωή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη μέσα από το οικογενειακό τους αρχείο

Βιβλίο / Πριν από τον ήρωα, ήταν μια οικογένεια: Οι άγνωστες φωτογραφίες του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη

Η έκδοση του ΜΙΕΤ «Εκατέρωθεν του φακού» φέρνει στο φως το άγνωστο οικογενειακό άλμπουμ του μακεδονομάχου και της συζύγου του, αποτυπώνοντας ανέμελες στιγμές μιας ζωής που έμελλε να διακοπεί βίαια από την Ιστορία.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Λυδία Ξυνογαλά: «Οι ιαματικές πηγές δεν χρειάζεται να ρημάξουν αλλά ούτε και να γίνουν spa»

Radio Lifo / Λυδία Ξυνογαλά: «Οι ιαματικές πηγές δεν χρειάζεται να ρημάξουν αλλά ούτε και να γίνουν spa»

Η αρχιτέκτονας και ερευνήτρια Λυδία Ξυνογαλά μελετά τον ξεχασμένο, φυσικό και πολιτιστικό πλούτο των ιαματικών πηγών της χώρας και αναζητά τρόπους να αποκτήσουν ξανά ζωή οι ιστορικές λουτροπόλεις και να γίνουν προσβάσιμες σε όλους.
ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ
Νέλιο Μπίντερμαν: Γιατί όλος ο κόσμος μιλάει για έναν 23χρονο συγγραφέα

Βιβλίο / Νέλιο Μπίντερμαν: Γιατί όλος ο κόσμος μιλάει για έναν 23χρονο συγγραφέα

Η Πάτι Σμιθ τον αποθεώνει, η Ντούα Λίπα διαβάζει το βιβλίο του, ο Τύπος τον συγκρίνει με τον Τόμας Μαν. Ο Νέλιο Μπίντερμαν είναι ο νεαρός Ελβετός συγγραφέας που κατάφερε να κάνει διεθνές εκδοτικό γεγονός ένα μυθιστόρημα για την παρακμή μιας ουγγρικής αριστοκρατικής οικογένειας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ