Στο Βελιγράδι φτάσαμε οδικώς από Σαλαμίνα, κάνοντας μια ενδιάμεση διανυκτέρευση στα Σκόπια, καθώς τα περίπου 1.100 χιλιόμετρα που μας χωρίζουν από τη σερβική πρωτεύουσα μόνο αποφασισμένος «καμικάζι» τα βγάζει αυθημερόν.
Στα σύνορα με τη Βόρεια Μακεδονία δεν συναντήσαμε ψυχή, οπότε φτάσαμε στα Σκόπια πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι υπολογίζαμε κι έτσι προλάβαμε να κάνουμε μια βόλτα στη γραφική παλιά πόλη αλλά και να πάρουμε μια γεύση από τη σύγχρονη, η οποία είναι διάσπαρτη με αντίγραφα ευρωπαϊκών τοποσήμων, που μας φάνηκαν, ομολογώ, κάπως αστεία.
Καθώς το ταξίδι περιλάμβανε επίσης τα χωριά της καμπής του Δούναβη, τη Βουδαπέστη, το Ζάγκρεμπ και το Νόβι Σαντ, η αλήθεια είναι ότι το Βελιγράδι μού φαινόταν σαν φτωχός συγγενής και κρατούσα μικρό καλάθι.
Όπως συχνά συμβαίνει όταν δεν «φορτώνουμε» με προσδοκίες έναν προορισμό, το Βελιγράδι εν τέλει μάς κέρδισε, αφού αποδείχθηκε μια πόλη χαλαρή, ενδιαφέρουσα, με προσωπικότητα, που κατά έναν περίεργο τρόπο μού θύμισε την ξέγνοιαστη Αθήνα των Ολυμπιακών Αγώνων – μη με ρωτάτε γιατί.
Όπως συχνά συμβαίνει όταν δεν «φορτώνουμε» με προσδοκίες έναν προορισμό, το Βελιγράδι εν τέλει μάς κέρδισε, αφού αποδείχθηκε μια πόλη χαλαρή, ενδιαφέρουσα, με προσωπικότητα.
Το «σημείο μηδέν» για τη γνωριμία με την πόλη είναι η πλατεία Δημοκρατίας, την οποία «προστατεύει» ο έφιππος πρίγκιπας Mihailo Obrenović, ο πεφωτισμένος δεσπότης της Σερβίας που είχε τη μοίρα του Ιωάννη Καποδίστρια – ο μπρούντζινος ανδριάντας του είναι έργο του Ενετού γλύπτη Enrico Pazzi και αποτελεί σημείο συνάντησης για τους ντόπιους και όχι μόνο.
Στην πλατεία, απέναντι από το Εθνικό Θέατρο, βρίσκεται το Εθνικό Μουσείο Βελιγραδίου, το παλαιότερο μουσείο της πόλης, πλούσιο σε συλλογές που θα διαφωτίσουν όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία της Σερβίας αλλά και με μια σημαντική συλλογή ζωγραφικής που συμπεριλαμβάνει έργα των Πικάσο, Μονέ, Ματίς, Ρενουάρ, Βαν Γκογκ και Ρούμπενς.
Εντυπωσιακό είναι και το νεο-αναγεννησιακό κτίριο του μουσείου με τους χαρακτηριστικούς μπρούντζινους τρούλους, που ολοκληρώθηκε το 1903 και φιλοξενεί πάνω από 400.000 αντικείμενα – η είσοδος, παρεμπιπτόντως, είναι ελεύθερη κάθε Κυριακή.
Από την πλατεία Δημοκρατίας ξεκινάει η Knez Mihailova, ο φημισμένος εμπορικός πεζόδρομος του Βελιγραδίου που καταλήγει στο φρούριο και το πάρκο Καλεμέγκνταν. Ο εμβληματικός δρόμος, που έχει ρίζες στην οθωμανική περίοδο, απέκτησε τη σημερινή του μορφή τον 19ο αιώνα και πολλά από τα κομψά νεοκλασικά του κτίρια είναι διατηρητέα.
Η Knez Mihailova σφύζει από ζωή σχεδόν όλες τις ώρες της ημέρας και έχει κυριολεκτικά τα πάντα: καταστήματα πάσης φύσεως, ζαχαροπλαστεία, café, μικροπωλητές, γηγενείς, τουρίστες, καλλιτέχνες του δρόμου.
Στον πεζόδρομο βρίσκεται και το μουσείο Zepter με τουλάχιστον 400 έργα μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης κορυφαίων Σέρβων καλλιτεχνών, ενώ εντυπωσιακό είναι το κτίριο της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών – αξίζει να ρίξετε μια ματιά στο Akademija Bookstore, το βιβλιοπωλείο που λειτουργεί στο ισόγειο της Ακαδημίας.
Στην Knez Mihailova θα βρείτε και το ατμοσφαιρικό Geca Kon, το παλαιότερο βιβλιοπωλείο της πόλης, που ιδρύθηκε το 1901 από τον εκδότη και βιβλιοπώλη Geca Kon.
Αν έχετε αρχίσει να πεινάτε και το πολύχρωμο kokice (ποπκόρν) που πουλάνε παντού δεν σας συγκινεί, η μαγική λέξη είναι «pekara», όπως λέγεται στα σερβικά ο φούρνος. Προμηθευτείτε burek με τυρί, κιμά ή σπανάκι, τις χορταστικές ντόπιες πίτες, και πάρτε την ανιούσα για τη συνέχεια.
Έχοντας απολαύσει τον λαμπερό πεζόδρομο, θα φτάσετε στο πιο σημαντικό ιστορικό μνημείο της πόλης, το φρούριο Καλεμέγκνταν, το οποίο βρίσκεται εκεί όπου ανταμώνουν ο ποταμός Σάβας με τον Δούναβη.
Η περιοχή χρησιμοποιούνταν ως οχυρό από την αρχαιότητα και στη συνέχεια έβαλαν το λιθαράκι τους Ρωμαίοι, Βυζαντινοί, Οθωμανοί και Αυστριακοί – λέγεται ότι το κάστρο έχει καταστραφεί και ανακατασκευαστεί πάνω από σαράντα φορές.
Σήμερα, το Καλεμέγκνταν, εκτός από αξιοθέατο, είναι κι ένα μεγάλο πάρκο με χιλιάδες δέντρα, μοναδική θέα στους ποταμούς και σ την πόλη, μονοπάτια για περπάτημα, μουσεία και μνημεία – ανάμεσά τους και ο εμβληματικός «Νικητής» («Pobednik») του διάσημου γλύπτη Ivan Meštrović, που συμβολίζει τη σερβική νίκη επί των οθωμανικών και αυστροουγγρικών αυτοκρατοριών κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Αν υπάρχει ένα κτίριο που «ανταγωνίζεται» το φρούριο Καλεμέγκνταν, αυτός είναι ο Άγιος Σάββας, με τον τεράστιο λευκό και πράσινο τρούλο του που κυριαρχεί στον ορίζοντα της πόλης. Ο μεγαλύτερος ορθόδοξος ναός στα Βαλκάνια είναι αφιερωμένος στον ιδρυτή της σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η κατασκευή του ξεκίνησε το 1935 και η χρυσοποίκιλτη διακόσμησή του δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα – οφείλω, ωστόσο, να παραδεχτώ ότι δεν ενθουσιάστηκα.
Όσοι είστε «θετικοί» τύποι –και όχι μόνο– μην παραλείψετε μια επίσκεψη στο μουσείο Νίκολα Τέσλα, που στεγάζεται στο σπίτι στο οποίο έζησε ο σπουδαίος μηχανικός μετά το 1929. Το μουσείο περιλαμβάνει προσωπικά αντικείμενα, έγγραφα, σχέδια και επιστημονικά μοντέλα, που δείχνουν πώς ο Τέσλα ανέπτυξε τις ιδέες του γύρω από τον ηλεκτρισμό και την εναλλασσόμενη τάση. Από το 1957, φυλάσσονται μέσα στο μουσείο, σε μια ειδική σφαιρική χρυσή τεφροδόχο, και οι στάχτες του μεγάλου εφευρέτη, που πέθανε και αποτεφρώθηκε στη Νέα Υόρκη το 1943.
Πολύ κοντά στο κέντρο της πόλης βρίσκεται η Skadarlija, η μποέμικη γειτονιά του Βελιγραδίου, που πολλοί συγκρίνουν με τη Μονμάρτη, ενώ άλλοι με τη δική μας Πλάκα. Η πλακόστρωτη συνοικία με τα παλιά σπίτια του 19ου αιώνα –που κατά το παρελθόν υπήρξε στέκι καλλιτεχνών, ποιητών και συγγραφέων– μπορεί να είναι πολύ τουριστική, δεν παύει όμως να είναι πανέμορφη.
Εδώ, το βράδυ οι παραδοσιακές ταβέρνες (kafanas) με τις κόκκινες τέντες φωτίζονται ατμοσφαιρικά, μαγειρεύονται σερβικές σπεσιαλιτέ –οι λάτρεις των κρεατικών να δοκιμάσετε pljeskavica και cevapi– και παντού ακούγεται ζωντανή παραδοσιακή μουσική. Η Tri šešira, η παλαιότερη kafana, λειτουργεί από το 1864. Ακόμα κι αν δεν «ψήνεστε» με τη φάση, υπάρχουν café και μπαρ για όλες τις «φυλές», οπότε μην ανησυχείτε.
Αν η Skadarlija «πουλάει» παρελθόν, η ιστορική συνοικία του Dorćol –με το πιο παλιό σπίτι της πόλης, το μαυσωλείο του σεΐχη Μουσταφά και το τζαμί Bajrakli– φημίζεται για τη νυχτερινή ζωή της, συγκεντρώνει τα cool πλήθη, ενώ η Strahinjića Bana, ένας σχετικά μικρός αλλά «θαυματουργός» δρόμος, είναι γνωστός με το παρατσούκλι «Silicon Valley».
Από τις πιο όμορφες και ιδιαίτερες περιοχές του Βελιγραδίου είναι το Zemun, που μέχρι το 1934 ήταν ξεχωριστή πόλη και ανήκε στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία. Χτισμένο στις όχθες του Δούναβη, μοιάζει με μικρή κεντροευρωπαϊκή πόλη και ξεχωρίζει για τα στενά δρομάκια, τα παστέλ μπαρόκ και νεοκλασικά σπίτια και την ήρεμη, ειδυλλιακή ατμόσφαιρα.
Περιπλανηθείτε στα πλακόστρωτα καλντερίμια που ανηφορίζουν προς τον λόφο Gardoš και απολαύστε την πανοραμική θέα στον Δούναβη και στην πόλη από τον Gardoš Tower (1896), ο οποίος χτίστηκε για να τιμήσει τα 1.000 χρόνια από την εγκατάσταση των Ούγγρων στην περιοχή της Παννονίας.
Ο παραποτάμιος πεζόδρομος του Zemun είναι ιδανικός για μια ρομαντική βόλτα, ιδιαίτερα την ώρα που πέφτει ο ήλιος. Πιείτε ένα κοκτέιλ ή καθίστε σε ένα από τα πλωτά εστιατόρια (splavovi) που προσφέρουν φρέσκο ψάρι, και απολαύστε μια εμπειρία από αυτές που θα θυμάστε για καιρό.
