Η κίβδηλη "Πρωτομαγιά" του 1949

Γιορτάστηκε για χάρη των Αμερικανών ως ...Labor Day τον Σεπτέμβρη εκείνης της χρονιάς! Εξαιτίας του Εμφυλίου και του στρατιωτικού νόμου, είχαν απαγορευτεί οι ανοιχτές πολιτικές εκδηλώσεις, με αποτέλεσμα να μην πραγματοποιηθούν οι πρωτομαγιάτικες παραδοσιακές εργατικές συγκεντρώσεις και πορείες.

"Την Πρωτομαγιά του 1949, έφτασε στη Μακρόνησο η πρώτη αποστολή ανηλίκων από το Τρίκερι. Ήσαν περίπου 50. Τους οδήγησαν μπροστά στο διοικητήριο και τους μίλησαν κατά το γνωστό τρόπο για να ζητήσουν δηλώσεις μετανοίας.
Η απάντηση ήταν αρνητική και τότε όλοι οι γνωστοί βασανιστές ρίχτηκαν στ’ ανήλικα παιδιά και τα σάπισαν στο ξύλο. Και επειδή δεν είδαν ύστερα από το άγριο ομαδικό ξυλοκόπημα καμιά υποχώρηση από μέρους των παιδιών τα ρίξανε στη θάλασσα, τα σακάτεψαν κυριολεκτικά και τα βασάνιζαν απάνθρωπα μέχρι αργά το βράδυ…" (εφημερίδα Μάχη, μαρτυρία Νίκου Μάργαρη)

Η Πρωτομαγιά του Σεπτεμβρίου 1949 — Ο Γενικός Γραμματέας της ΓΣΕΕ Φώτης Μακρής καταθέτει στεφάνι στο Μνημείο Ελληνοαμερικανικής Φιλίας στην Αθήνα. Παρέλαση για την Ημέρα της Εργασίας (Labor Day). Σεπτέμβριος 1949. Harry S. Truman Presidential Library & Museum

Οι λεζάντες των φωτογραφιών αντιγράφονται αυτούσιες από τα αρχεία Harry S. Truman.

Βίος και πολιτεία του εργατοπατέρα Φώτη Μακρή

Ο Φώτιος Μακρής (1904 - 3 Μαΐου 1980), ήταν Έλληνας συνδικαλιστής και πολιτικός. Διατέλεσε γενικός γραμματέας της ΓΣΕΕ για συνολικά 21 χρόνια (1945-46, 1948-65, 1966-69) και αποτέλεσε τον άνθρωπο - κλειδί για τον έλεγχο του εργατικού κινήματος από το μετεμφυλιακό ελληνικό κράτος. Συνεργαζόταν στενά με την ΚΥΠ και πολλές άλλες κρατικές υπηρεσίες με στόχο την καθυπόταξη οποιασδήποτε απόπειρας αριστερών δυνάμεων να εισχωρήσουν στην ΓΣΕΕ. Μαζί με τον Δημήτρη Θεοδώρου (πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Θεσσαλονίκης μεταξύ 1950 και 1969) υπήρξαν οι κυριότεροι εκπρόσωποι του φαινομένου που αποκλήθηκε «εργατοπατερισμός».

Ο Μακρής γεννήθηκε το 1904 στην Ναύπακτο και εργαζόταν ως υπάλληλος της Ανώνυμης Ελληνικής Τηλεφωνικής Εταιρείας (ΑΕΤΕ) που εξελίχθηκε στον σημερινό ΟΤΕ. Ανέπτυξε συνδικαλιστική δράση από το 1934 και συνεργάστηκε με την δικτατορία Μεταξά.

Τον Ιούλιο του 1945 διορίστηκε γενικός γραμματέας της ΓΣΕΕ, παραμένοντας ως τον Ιανουάριο του 1946, και ίδρυσε την Εθνική Ριζοσπαστική Εργατική Παράταξη (ΕΡΕΠ). Το 1946 εκλέχτηκε βουλευτής του δεξιού Λαϊκού Κόμματος και το 1948 έγινε ξανά γενικός γραμματέας της ΓΣΕΕ.

Παρέμεινε στην ηγεσία της ΓΣΕΕ ως το 1965, οπότε καθαιρέθηκε έπειτα από πίεση συνδικαλιστών της Ένωσης Κέντρου. Ο άνθρωπος που "ξήλωσε" τον Μακρή ήταν ο Γιάννης Σκουλαρίκης, νομικός σύμβουλος της ΓΣΕΕ και μεταπολιτευτικά υπουργός του ΠΑΣΟΚ. Ωστόσο ο Μακρής επανήλθε πολύ γρήγορα, το 1966, μετά την Αποστασία και την πτώση της Ένωσης Κέντρου, παραμένοντας γενικός γραμματέας ως το 1969, συνεργαζόμενος αρμονικά και με την Χούντα των Συνταγματαρχών.

Ο Μακρής υπήρξε για πολλά χρόνια συνεργάτης των κρατικών υπηρεσιών ασφαλείας, ενώ η διοίκησή του χαρακτηρίστηκε από εκτεταμένη νοθεία με "σωματεία - σφραγίδες", μαζικές διαγραφές αντιπάλων συνδικαλιστών με την κατηγορία της "συνοδοιπορίας" με τους κομμουνιστές, καθαίρεση διοικήσεων αντίπαλων σωματείων με δικαστικές αποφάσεις και σκανδαλώδη προσωπικό πλουτισμό του ίδιου και της έμπιστης ομάδας που τον περιέβαλλε.

Ταυτόχρονα αντίπαλος και συνεργάτης του Μακρή ήταν ο Δημήτρης Θεοδώρου (δωσίλογος επί Κατοχής), πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Θεσσαλονίκης για σχεδόν 20 χρόνια (1950-69), ο οποίος ξεκίνησε να αντιπολιτεύεται τον Μακρή από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 με ακόμα περισσότερο δεξιές και αντικομμουνιστικές θέσεις, ως επικεφαλής της "Επιτροπής Οργανώσεων Δημοκρατικής Λειτουργίας της ΓΣΕΕ".

Ο Μακρής πέθανε στις 3 Μαΐου 1980, σε ηλικία 76 ετών.

[Wikipedia]