Μόνο το 17% των Ελλήνων έχει τατουάζ. Κι όμως η συζήτηση που ανοίγει αυτό το μειοψηφικό ποσοστό αφορά ολόκληρη την κοινωνία, γιατί δεν μιλά για το δέρμα αλλά για το ποιος έχει εξουσία πάνω του: το άτομο ή οι κοινωνικοί κανόνες;
Η πιο πρόσφατη πανελλαδική online έρευνα του People of Greece (POG), της ανοιχτής ερευνητικής πλατφόρμας της Qed Social and Market Research (Απρίλιος 2026, n=500), καταγράφει –αν παρατηρήσει κανείς τα αποτελέσματα στο σύνολο του δείγματος– το φαινόμενο μιας ήσυχης διαπραγμάτευσης. Το 57% δηλώνει ότι έχει αρνητική προσωπική γνώμη για τα τατουάζ, αλλά το 48% αντιδρά ουδέτερα όταν τα βλέπει σε άλλους. Η ατομική απόρριψη δεν μετατρέπεται πια αυτόματα σε κοινωνικό αποκλεισμό.
Αυτή η απόσταση ανάμεσα στο «δεν μου αρέσει» και στο «δεν με αφορά» θυμίζει τον Μπάουμαν¹. Στη ρευστή νεωτερικότητα, η συνύπαρξη δεν απαιτεί πια συμφωνία· αρκεί η απόσταση. Ανεχόμαστε χωρίς να ενστερνιζόμαστε, αναγνωρίζουμε χωρίς να αποδεχόμαστε.
Σίγουρα δεν βλέπουμε όλοι και όλες το σώμα με τον ίδιο τρόπο. Στη Gen Z η γνώμη είναι θετική κατά 63%· στους Baby Boomers αρνητική κατά 86%. Η αριστερά καταγράφει τη μεγαλύτερη θετική διάθεση (46%) και τη μεγαλύτερη κατοχή (23%), ενώ η δεξιά κρατά την πιο επιφυλακτική στάση.
Αν όμως παρατηρήσει κανείς τις στάσεις επιμέρους κοινωνικών ομάδων, στη συζήτηση μπαίνει ο Φουκό². Το σώμα παραμένει προνομιακός τόπος πειθαρχίας – εκεί που οι θεσμοί γράφουν τους κανόνες τους. Το 35% θεωρεί ότι ένας αστυνομικός δεν πρέπει να έχει εμφανή τατουάζ, το 28% λέει το ίδιο για εκπαιδευτικούς και γιατρούς. Στο γραφείο ή στην εξυπηρέτηση πελατών, μόλις 17%. Όσο πιο «θεσμικός» ο ρόλος, τόσο πιο έντονη η προσδοκία για ένα πειθαρχημένο, αναγνώσιμο σώμα.
Και σίγουρα δεν βλέπουμε όλοι και όλες το σώμα με τον ίδιο τρόπο. Όσοι έχουν τατουάζ μιλούν για έκφραση (50%), μνήμη (32%), αισθητική (36%) – το σώμα ως προσωπικός χώρος και τόπος επιλογής. Οι υπόλοιποι επικαλούνται αισθητική δυσφορία (53%), υγειονομικές ανησυχίες (37%) και φόβο μετάνοιας (36%) – το σώμα ως κοινωνική επιφάνεια που πρέπει να παραμείνει αντιστρέψιμη.
Όσο πιο βαθιά κοιτάς, τόσο πιο πολύ αναδεικνύονται τα πεδία ρήξης. Στη Gen Z η γνώμη είναι θετική κατά 63%· στους Baby Boomers αρνητική κατά 86%. Η αριστερά καταγράφει τη μεγαλύτερη θετική διάθεση (46%) και τη μεγαλύτερη κατοχή (23%), ενώ η δεξιά κρατά την πιο επιφυλακτική στάση.
Δύο αναγνώσεις, λοιπόν. Στο σύνολο, μια αθόρυβη μετατόπιση – η παλιά συναίνεση ότι το σώμα ανήκει πρώτα στο κοινωνικό σύνολο δεν κατέρρευσε, απλώς ξεθωριάζει. Στις υποομάδες, μια δυνάμει ρήξη – μια διαφωνία που αναβάλλεται, αλλά δεν έχει λυθεί. Ήρεμη επιφάνεια, αλλά ταραγμένος βυθός· ίσως η πιο ειλικρινής περιγραφή της εποχής μας.
¹ Ζίγκμουντ Μπάουμαν (1925-2017): Πολωνοβρετανός κοινωνιολόγος. Με τον όρο «ρευστή νεωτερικότητα» («liquid modernity») περιέγραψε την εποχή κατά την οποία οι σταθερές ταυτότητες, δεσμοί και κανόνες δίνουν τη θέση τους σε προσωρινές, εύθραυστες και εξατομικευμένες μορφές κοινωνικής ζωής.
² Μισέλ Φουκό (1926-1984): Γάλλος φιλόσοφος και ιστορικός των ιδεών. Στο «Επιτήρηση και Τιμωρία» (1975) ανέδειξε το σώμα ως πεδίο όπου εγγράφονται οι πειθαρχικοί μηχανισμοί της νεωτερικότητας – σχολείο, εργοστάσιο, νοσοκομείο, στρατώνας.
Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής στο ΠΑΜΑΚ.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την έρευνα του People of Greece (POG) εδώ.
