Ήδη από τη δεκαετία του 1880, υπήρχαν ενδείξεις ότι το κάπνισμα βλάπτει τους πνεύμονες. Ωστόσο, χρειάστηκαν σχεδόν 100 χρόνια για να αποδειχθεί οριστικά ότι το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα.
Τι ισχύει, όμως, για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα;
Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες έρευνες που έχουν εξετάσει τον κίνδυνο καρκίνου για τους χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων, γνωστών και ως ηλεκτρονικών ή e-τσιγάρων, έχουν επικεντρωθεί κυρίως στον ρόλο τους ως «πύλη» προς το κάπνισμα κανονικών τσιγάρων.
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι είναι γνωστό πως τα άτομα που κάνουν χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων είναι πιο πιθανό να αρχίσουν να καπνίζουν σε σύγκριση με τους μη καπνιστές.
Ωστόσο, δεν ήταν σαφές εάν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα προκαλούν καρκίνο από μόνα τους. Δεν υπάρχουν ακόμη μακροχρόνιες μελέτες.
Ωστόσο, μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση των στοιχείων που πραγματοποίησε μαζί με τους συναδέλφους του ο Μπέρναρντ Στιούαρτ, καθηγητής Παιδιατρικής και Υγείας του Παιδιού στο UNSW Sydney, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων πιθανώς προκαλεί καρκίνο του στόματος και των πνευμόνων.
Η έρευνα για το ηλεκτρονικό τσιγάρο και τον καρκίνο
Δεδομένου ότι δεν υπάρχει μακροχρόνια έρευνα σχετικά με το αν το ηλεκτρονικό τσιγάρο προκαλεί άμεσα καρκίνο, έπρεπε να αναζητηθούν επιδράσεις στον οργανισμό που είναι γνωστό ότι συνδέονται με τον καρκίνο.
Εντοπίστηκαν όλες τις επιστημονικές μελέτες που δημοσιεύθηκαν μεταξύ του 2017 και των μέσων του 2025, οι οποίες εξέταζαν τις επιπτώσεις των ηλεκτρονικών τσιγάρων στην υγεία και θεωρούνταν ενδεικτικές πιθανής αιτιώδους συνάφειας με τον καρκίνο.
Το αεροζόλ που εισπνέουν οι χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων περιέχει ένα σύνθετο φάσμα χημικών ουσιών, μεταξύ των οποίων η νικοτίνη και τα παραπροϊόντα της, καθώς και ατμοποιημένα μέταλλα. Το αεροζόλ αυτό παρουσιάζει σχεδόν όλα τα δέκα «βασικά χαρακτηριστικά των καρκινογόνων ουσιών» που έχει προσδιορίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Οι αναλύσεις αίματος και ούρων από χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων επιβεβαίωσαν ότι είχαν απορροφήσει χημικές ουσίες από τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, οι οποίες, όπως είναι γνωστό, συνδέονται με τον καρκίνο. Αυτές οι μελέτες αποκάλυψαν την παρουσία νικοτίνης και των προϊόντων αποδόμησής της στον οργανισμό τους, συμπεριλαμβανομένων καρκινογόνων μετάλλων από το θερμαντικό στοιχείο και οργανικών ενώσεων από τα εξατμισμένα υγρά των ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το ηλεκτρονικό κάπνισμα αλλοιώνει τους ιστούς του στόματος και των πνευμόνων. Βρέθηκαν ενδείξεις μεταλλάξεων στο DNA από το στόμα και τους πνεύμονες σε όσους κάπνιζαν ηλεκτρονικά τσιγάρα, κάτι που αποτελεί περαιτέρω απόδειξη έκθεσης σε καρκινογόνες ουσίες.
Υπήρχαν επίσης ενδείξεις αλλαγών στους βιοδείκτες καρκίνου στον πνευμονικό και στοματικό ιστό των χρηστών ηλεκτρονικών τσιγάρων. Οι βιοδείκτες καρκίνου είναι αλλαγές στην κυτταρική ή μοριακή δομή που προηγούνται της ανάπτυξης ενός όγκου. Ορισμένες από αυτές μπορούν να παρατηρηθούν με μικροσκόπιο, όπως η φλεγμονή, ενώ άλλες, όπως το οξειδωτικό στρες, ανιχνεύονται με μοριακή ανάλυση.
Υπό εξέταση τέθηκαν, επίσης, πειράματα σε ποντίκια που διαπίστωσαν ότι τα αερολύματα στα ηλεκτρονικά τσιγάρα προκαλούσαν καρκίνο του πνεύμονα, καθώς και περιπτώσεις που αναφέρθηκαν από οδοντιάτρους οι οποίοι θεωρούσαν ότι οι καρκίνοι του στόματος σε ορισμένους ασθενείς (που δεν κάπνιζαν) προκλήθηκαν από το ηλεκτρονικό κάπνισμα.
Στην ανασκόπησή των επιστημόνων εξετάστηκαν επίσης μελέτες που είχαν ασχοληθεί με την πιθανότητα το ηλεκτρονικό τσιγάρο να προκαλεί καρκίνο. Ωστόσο, καμία από αυτές δεν κάλυπτε το ευρύ φάσμα των στοιχείων που είχαν αξιολογηθεί.
Τι δείχνουν τα στοιχεία
Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη είναι πιθανό να προκαλέσουν καρκίνο του στόματος και των πνευμόνων. Απλώς δεν είναι γνωστό ακόμη πόσες περιπτώσεις θα προκαλέσουν.
Ωστόσο, στα στοιχεία που εξετάστηκαν, παρατηρήθηκε αυξανόμενη ανησυχία και μια σημαντική μεταβολή στα συμπεράσματα που είχαν εξαχθεί.
Μεταξύ 2017 και 2019, οι ερευνητές έτειναν να υποστηρίζουν ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για να συμπεράνουν ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα προκαλούν καρκίνο. Αυτό περιλάμβανε μελέτες που συνήθως εξέταζαν βιοδείκτες καρκίνου και καρκινογόνους μηχανισμούς.
Μέχρι το 2024 και το 2025, σχεδόν χωρίς εξαίρεση, οι συγγραφείς εξέφραζαν ανησυχία. Σημείωσαν ότι η ιδέα ότι το ηλεκτρονικό κάπνισμα ενέχει χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου από το κάπνισμα δεν μπορούσε πλέον να υποστηριχθεί, με βάση τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα σήμερα.
Η μελέτη, η οποία εξετάζει τον καρκίνο που προκαλείται από τα ηλεκτρονικά τσιγάρα καθεαυτά, σηματοδοτεί μια νέα προσέγγιση σε ό,τι γνωρίζουμε σχετικά με τη σχέση μεταξύ καρκίνου και ηλεκτρονικού καπνίσματος.
Τι δεν είναι ακόμα βέβαιο
Δεν είναι διαθέσιμες ακόμα άμεσες ενδείξεις ότι υπάρχουν περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου από ό,τι αναμενόταν μεταξύ των ατόμων που κάνουν χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου.
Το γεγονός ότι χρειάστηκαν 100 χρόνια για να αποδειχθεί ότι το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο υποδηλώνει ότι θα χρειαστούν δεκαετίες για να τεκμηριωθεί κάτι παρόμοιο για το ηλεκτρονικό τσιγάρο. Και θα είναι δύσκολο, διότι η οριστική απόδειξη θα εξαρτηθεί από έναν πληθυσμό ατόμων που κάνουν χρήση μόνο ηλεκτρονικού τσιγάρου, και όχι από άτομα που καπνίζουν και κάνουν παράλληλη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου.
Αναγκαίες είναι μεγάλες και προσεκτικά σχεδιασμένες μελέτες, οι οποίες θα επιτρέψουν στη συνέχεια να παρακολουθείται και να ανιχνεύεται ο καρκίνος σε πρώιμο στάδιο, αλλά και να προσδιοριστεί με ακρίβεια αν προκαλείται από – ή επιδεινώνεται από – το ηλεκτρονικό τσιγάρο.
Με πληροφορίες από The Conversation
