Μια ουσία που βρίσκεται σε πολλά προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά και τα μικροσκοπικά της σωματίδια εισέρχονται στον οργανισμό μέσω τροφής, αέρα και σκόνης πιθανότατα έχει συμβάλει σε σχεδόν 2 εκατομμύρια πρόωρους τοκετούς παγκοσμίως.
Ο φθαλικός δι-(2-αιθυλoεξυλo) εστέρας (DEHP) εμφανίζεται σε καλλυντικά, απορρυπαντικά, εντομοαπωθητικά και άλλα οικιακά προϊόντα. Στο παρελθόν έχει συνδεθεί με καρκίνο, καρδιοπάθειες και υπογονιμότητα, μεταξύ πολλών άλλων προβλημάτων υγείας.
Μια νέα μελέτη που επικεντρώθηκε στους πρόωρους τοκετούς, με επικεφαλής ερευνητές του NYU Langone Health, συνέδεσε την ουσία με πρόωρους τοκετούς. Ενώ οι ιατρικοί λόγοι πρόωρου τοκετού είναι ευνόητοι, ο ρόλος της περιβαλλοντικής έκθεσης ήταν πιο δύσκολο να μετρηθεί- μέχρι τώρα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το 2018 η έκθεση σε DEHP συνέβαλε σε περίπου 1,97 εκατομμύρια πρόωρους τοκετούς και συνδέθηκε με περίπου 74.000 θανάτους βρεφών παγκοσμίως.
Πώς οι φθαλικοί εστέρες οδηγούν σε πρόωρους τοκετούς
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι φθαλικοί εστέρες, όπως ο DEHP, μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού διαταράσσοντας τις ορμόνες που ρυθμίζουν την εγκυμοσύνη. Αυτό μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και στρες στον πλακούντα ή να επηρεάσει τη λειτουργία του, οδηγώντας ενδεχομένως σε πρώιμη έναρξη του τοκετού.
Αν και οι ακριβείς μηχανισμοί εξακολουθούν να μελετώνται, οι ουσίες αυτές αναγνωρίζονται ευρέως ως ενδοκρινικοί διαταράκτες, οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη του εμβρύου.
Ο πρόωρος τοκετός παραμένει μία από τις κύριες αιτίες θανάτου βρεφών και μακροχρόνιων αναπηριών. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ένα παιδί που γεννιέται πριν από τις 37 εβδομάδες εγκυμοσύνης έχει μεγαλύτερο κίνδυνο να αντιμετωπίσει διά βίου προβλήματα μάθησης και ανάπτυξης. Οι πρόωροι τοκετοί αποτελούν επίσης την κύρια αιτία θανάτου βρεφών.
Η έκθεση σε DEHP είναι υψηλότερη σε ορισμένες περιοχές
Ενώ προηγούμενες έρευνες είχαν συνδέσει την έκθεση σε φθαλικούς εστέρες με πρόωρο τοκετό, οι περισσότερες αποδείξεις προέρχονταν από μικρής κλίμακας ή περιφερειακές μελέτες. Η ανάλυση αυτή είναι η πρώτη που εκτιμά το παγκόσμιο βάρος, συνδυάζοντας δεδομένα έκθεσης και αποτελέσματα υγείας από περισσότερες από 200 χώρες.
Ο αντίκτυπος της ουσίας δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Η μελέτη δείχνει ότι η Μέση Ανατολή και η Νότια Ασία φέρουν πάνω από το ήμισυ του παγκόσμιου βάρους που σχετίζεται με την έκθεση σε DEHP, όπου η ταχεία βιομηχανοποίηση και η αυξανόμενη χρήση πλαστικών οδηγούν σε υψηλότερα επίπεδα έκθεσης.
Στην Αφρική, το μοτίβο είναι ακόμη πιο έντονο: ενώ καταγράφονται λιγότερες περιπτώσεις, τα νεογνά έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα θανάτου, αντανακλώντας ελλείψεις στην πρόσβαση σε φροντίδα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτό δημιουργεί διπλή αδυναμία, όπου οι υψηλότεροι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι συγκρούονται με πιο αδύναμα συστήματα υγείας, αυξάνοντας τον φόρο θανάτου σε ήδη ευάλωτες περιοχές.
Τι δείχνει και τι δεν δείχνει η μελέτη
Πέρα από τους κινδύνους για την υγεία, η μελέτη εγείρει ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο ρύθμισης των χημικών ουσιών. Οι φθαλικοί εστέρες συνήθως εξετάζονται ξεχωριστά, αλλά η ανάλυση υποδεικνύει ότι οι ουσίες αντικατάστασης μπορεί να έχουν παρόμοιους κινδύνους, δημιουργώντας έναν κύκλο υποκατάστασης αντί για λύση.
Βρέθηκε ότι ο DiNP, ένα κοινό υποκατάστατο του DEHP, μπορεί να φέρει παρόμοιους κινδύνους, προκαλώντας ανησυχίες για την αντικατάσταση μιας επικίνδυνης ουσίας με άλλη.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν άμεση αιτιώδη σχέση. Βασίζονται σε μοντελοποίηση που συνδυάζει υπάρχοντα δεδομένα έκθεσης με γνωστούς κινδύνους για την υγεία, πράγμα που σημαίνει ότι ο πραγματικός αντίκτυπος μπορεί να είναι μικρότερος ή μεγαλύτερος.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας και την ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης.
Με πληροφορίες από euronews.com
