Μετρώντας έναν μήνα και πλέον, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη αφήσει ισχυρό αποτύπωμα όχι μόνο στην περιοχή αλλά και σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Οι αλλεπάλληλες εχθροπραξίες από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν έχουν επηρεάσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, τις μεταφορές, την ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα, με τις διπλωματικές ισορροπίες να παραμένουν εύθραυστες.
Καθώς η ένταση παραμένει υψηλή και τα σενάρια αποκλιμάκωσης βρίσκονται στο τραπέζι, οι τελευταίες τοποθετήσεις από την Τεχεράνη και τον Λευκό Οίκο επαναφέρουν το κρίσιμο ερώτημα: «Βρισκόμαστε κοντά στο τέλος της σύγκρουσης;».
Ο Αμερικανός πρόεδρος απαντά ότι ο πόλεμος τελειώνει.
Τελειώνει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή;
Το τοπίο παραμένει θολό, ενώ το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης διατηρείται μεν ανοιχτό, αλλά χωρίς σαφή επιβεβαίωση.
Από τη μία πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος κάνει λόγο για έναν πόλεμο που «πλησιάζει στο τέλος του», αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων, σκληρών στρατιωτικών επιχειρήσεων. Με την επιστολή του προς τον λαό των ΗΠΑ, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, υιοθετεί έναν διπλωματικό τόνο, αναδεικνύοντας το κόστος της σύγκρουσης, χωρίς όμως να προχωρά σε σαφή βήματα υποχώρησης.
Την ίδια στιγμή, το παρελθόν του Τραμπ με τις χαρακτηριστικές αντιφάσεις του, το σταθερά ετοιμοπόλεμο Ισραήλ και η αμετακίνητη γραμμή της Τεχεράνης δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για ασφαλή συμπεράσματα. Το ερώτημα για το πότε και πώς θα τελειώσει ο πόλεμος -και τι θα ακολουθήσει- παραμένει ανοιχτό, με τις εξελίξεις να κινούνται σε μια εύθραυστη ισορροπία.
Η νέα τοποθέτηση Τραμπ: Μίλησε για ολοκλήρωση της «επιτυχίας» του αλλά και νέα σκληρά χτυπήματα
Σε ομιλία του το βράδυ της Τετάρτης, δήλωσε συγκεκριμένα, ότι ο πόλεμος στο Ιράν ήταν «μια επιτυχία» που «πλησιάζει στο τέλος της», παρά την κλιμάκωση της σύγκρουσης που προκάλεσε παγκόσμια οικονομική αναταραχή.
Στις δηλώσεις του από τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η «μικρή αποστολή» των ΗΠΑ στο Ιράν είχε σχεδόν επιτύχει «όλους τους στρατιωτικούς στόχους της Αμερικής», αλλά δεν έδωσε σαφείς πληροφορίες για το πώς σχεδίαζε να τερματίσει τη σύγκρουση τις επόμενες «δύο έως τρεις εβδομάδες».
«Βρισκόμαστε στο κατώφλι του τερματισμού της απειλητικής απειλής του Ιράν για την Αμερική και τον κόσμο», δήλωσε ο Τραμπ στην 19λεπτη ομιλία του, από το Cross Hall του Λευκού Οίκου. «Έχουμε όλα τα χαρτιά. Αυτοί δεν έχουν κανένα», συνέχισε, αναγνωρίζοντας μετέπειτα, το οικονομικό κόστος που έφερε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, μιλώντας για «βραχυπρόθεσμη» αύξηση των τιμών της βενζίνης στις ενέργειες του Ιράν. Για ακόμη μια φορά, ο ίδιος επέμεινε ότι οι ΗΠΑ έχουν καταστεί ενεργειακά ανεξάρτητες. Ο Τραμπ κάλεσε τις χώρες που εισάγουν πετρέλαιο μέσω του Στενού του Ορμούζ να δείξουν «θάρρος» και να καταλάβουν τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, η οποία έχει ουσιαστικά κλείσει λόγω των ιρανικών επιθέσεων από την αρχή της σύγκρουσης.
Στην ίδια ομιλία, ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ προανήγγειλε ότι να χτυπήσει το Ιράν «εξαιρετικά σκληρά» μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες για να ολοκληρώσει το έργο «πολύ γρήγορα» κι έτσι, τουλάχιστον από την πλευρά της Ουάσιγκτον δεν έχει οριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Πεζεσκιάν σε ΗΠΑ: «Η απεικόνιση του Ιράν ως απειλή δεν συνάδει ούτε με την ιστορία ούτε με το σήμερα»
Νωρίτερα, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν έγραψε μια ανοιχτή επιστολή που απευθύνεται στις ΗΠΑ, απορρίπτοντας τις περιγραφές του Ιράν ως απειλή για την ασφάλεια, αναφέροντας ότι δεν συνάδουν με την «ιστορική πραγματικότητα» και τόνισε, πόσο «δαπανηρός και μάταιος» είναι αυτός ο πόλεμος.
«Το Ιράν, με αυτό ακριβώς το όνομα, τον χαρακτήρα και την ταυτότητα – είναι ένας από τους παλαιότερους συνεχείς πολιτισμούς στην ιστορία της ανθρωπότητας», έγραψε σε επιστολή και μεταδόθηκε από το κρατικό μέσο ενημέρωσης Press TV και πρόσθεσε: «Το Ιράν, στη σύγχρονη ιστορία του, δεν έχει επιλέξει ποτέ τον δρόμο της επιθετικότητας, της επέκτασης, του αποικιοκρατισμού ή της κυριαρχίας… Το Ιράν δεν έχει ξεκινήσει ποτέ πόλεμο. Ωστόσο, έχει αποκρούσει με αποφασιστικότητα και γενναιότητα όσους το έχουν επιτεθεί».
Μίλησε παράλληλα, για την απεικόνιση του Ιράν ως κινδύνου εξυπηρετεί εξωτερικά συμφέροντα, σχολιάζοντας: «Η απεικόνιση του Ιράν ως απειλή δεν συνάδει ούτε με την ιστορική πραγματικότητα ούτε με τα γεγονότα της σημερινής εποχής. Μια τέτοια αντίληψη είναι προϊόν των πολιτικών και οικονομικών ιδιοτροπιών των ισχυρών – της ανάγκης να κατασκευαστεί ένας εχθρός προκειμένου να δικαιολογηθεί η άσκηση πίεσης, να διατηρηθεί η στρατιωτική κυριαρχία, να στηριχθεί η βιομηχανία όπλων και να ελεγχθούν στρατηγικές αγορές».
«Οι σχέσεις μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών δεν ήταν αρχικά εχθρικές, και οι πρώτες επαφές μεταξύ του ιρανικού και του αμερικανικού λαού δεν σημαδεύονταν από εχθρότητα ή ένταση», συνέχισε.
Σύμφωνα με το Al Jazeera, ο Πεζεσκιάν ανέφερε, ότι η «καμπή» ήταν το πραξικόπημα του 1953, περιγράφοντάς το ως «μια παράνομη αμερικανική επέμβαση με στόχο την αποτροπή της εθνικοποίησης των πόρων του Ιράν».
Είπε ότι η δυσπιστία «μεγάλωσε περαιτέρω» μέσω της υποστήριξης της διακυβέρνησης του πρώην ηγέτη Ρεζά Σαχ Παχλαβί, της στήριξης του Σαντάμ Χουσεΐν, των εκτεταμένων κυρώσεων και της «απρόκλητης στρατιωτικής επιθετικότητας – δύο φορές, εν μέσω διαπραγματεύσεων, εναντίον του Ιράν».
«Η συνέχιση της στρατιωτικής επιθετικότητας και οι πρόσφατες βομβιστικές επιθέσεις επηρεάζουν βαθιά τη ζωή, τις στάσεις και τις προοπτικές των ανθρώπων».
Ο πρόεδρος Πεζεσκιάν τόνισε ότι οι απλοί Αμερικανοί δεν θεωρούνται εχθροί, παρά τις δεκαετίες εχθρότητας. «Ο ιρανικός λαός δεν τρέφει καμία εχθρότητα προς άλλα έθνη, συμπεριλαμβανομένων των λαών της Αμερικής, της Ευρώπης ή των γειτονικών χωρών», έγραψε στην επιστολή του.
«Ακόμη και ενόψει των επαναλαμβανόμενων ξένων παρεμβάσεων και πιέσεων καθ’ όλη τη διάρκεια της περήφανης ιστορίας τους, οι Ιρανοί έχουν διαχρονικά κάνει σαφή διάκριση μεταξύ των κυβερνήσεων και των λαών που αυτές κυβερνούν. Πρόκειται για μια βαθιά ριζωμένη αρχή στην ιρανική κουλτούρα και τη συλλογική συνείδηση — όχι για μια προσωρινή πολιτική στάση».
Ο πόλεμος «πιο δαπανηρός και μάταιος από ποτέ»
Ο Πεζεσκιάν, προέτρεψε να εγκαταλειφθεί η πολιτική της αντιπαράθεσης με την Τεχεράνη, αμφισβητώντας τόσο τις πολιτικές προτεραιότητες των ΗΠΑ όσο και τον «μηχανισμό παραπληροφόρησης» σχετικά με τη χώρα του.
«Αποτελεί το 'America First' πραγματικά μία από τις προτεραιότητες της αμερικανικής κυβέρνησης σήμερα;» ρώτησε ο Πεζεσκιάν.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, κάλεσε επίσης τους Αμερικανούς να κρίνουν το Ιράν με βάση τις εμπειρίες όσων έχουν επισκεφθεί τη χώρα των περίπου 90 εκατομμυρίων κατοίκων, καθώς και τα επιτεύγματα των Ιρανών μεταναστών.
«Παρατηρήστε τους πολλούς επιτυχημένους Ιρανούς μετανάστες -που έχουν σπουδάσει στο Ιράν- οι οποίοι σήμερα διδάσκουν και διεξάγουν έρευνα στα πιο διάσημα πανεπιστήμια του κόσμου, ή συμβάλλουν στις πιο προηγμένες εταιρείες τεχνολογίας στη Δύση. Συμφωνούν αυτές οι πραγματικότητες με τις παραποιήσεις που σας λένε για το Ιράν και τον λαό του;», ρώτησε.
Ο Πεζεσκιάν είπε ότι «ο κόσμος βρίσκεται σε σταυροδρόμι» και υποστήριξε ότι η συνέχιση της εχθρικής στάσης απέναντι στο Ιράν είναι «πιο δαπανηρή και μάταιη από ποτέ». Περιέγραψε την επιλογή μεταξύ αντιπαράθεσης και συνεργασίας ως «πραγματική και σημαντική», προειδοποιώντας ότι το αποτέλεσμά της θα «διαμορφώσει το μέλλον για τις επόμενες γενιές».
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή είναι κρίσιμες, με τις επιθέσεις να συνεχίζονται και τις τιμές στον τομέα της ενέργειας να προμηνύουν σκοτεινές ημέρες για την παγκόσμια οικονομία. Όλα δείχνουν να εξαρτώνται από το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρήσουν σε περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση ή θα επιλέξουν τη διπλωματική οδό, από το αν το Ιράν θα συνεχίσει τις επιθέσεις μέσω άμεσων ή έμμεσων χτυπημάτων και από το κατά πόσο το Ισραήλ θα διατηρήσει την επιθετική του στάση στην περιοχή. Την ίδια στιγμή, κομβικό ρόλο φαίνεται να παίζει και η ασφάλεια κρίσιμων ενεργειακών διαδρομών, όπως το Στενό του Ορμούζ, που επηρεάζει άμεσα τις παγκόσμιες αγορές.
Με πληροφορίες από The Guardian, BBC Al Jazeera
