Μία φορά τον χρόνο, o θεσμός Loewe Foundation Craft Prize ανεβάζει τη δεξιοτεχνία σε ένα παγκόσμιο βάθρο, αποκαλύπτοντας όσα θαυμαστά μπορεί να δημιουργήσει το ανθρώπινο χέρι, αλλά και πώς η παράδοση γίνεται επίκαιρη μέσα από τον σύγχρονο σχεδιασμό.
Το Craft Prize θεσπίστηκε το 2016 από το Ίδρυμα Loewe για να τιμήσει τo DNA του ισπανικού οίκου μόδας που ξεκίνησε το 1846 ως ένας συνεταιρισμός επεξεργασίας δέρματος. Χάρη στο όραμα του Τζόναθαν Άντερσον, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία ωρίμασε σε ένα πρότυπο μοντέλο για το πώς μπορούν να υποστηριχθούν από έναν διεθνή θεσμό οι χειρωνάκτες-καλλιτέχνες και οι εξαιρετικοί τεχνίτες. Την ίδια στιγμή, το Craft Prize υπογραμμίζει τον πλουραλισμό και τη σπουδαιότητα των crafts στη σημερινή ψηφιακή εποχή.
Στην ένατη διοργάνωση προκρίθηκαν 30 artisans από διαφορετικά δημιουργικά πεδία ανάμεσα σε 5.100 συμμετοχές. Η επιλογή έγινε από διεθνή επιτροπή αρχιτεκτόνων, σχεδιαστών και επιμελητών με πολύ ιδιαίτερο στίγμα, στην οποία συμμετέχουν για πρώτη φορά και οι νέοι σχεδιαστές του οίκου Loewe, Τζακ ΜακΚάλοου και Λάσαρο Χερνάντες. Η ίδια επιτροπή θα αναδείξει και τον νικητή που θα ανακοινωθεί στις 12 Μαΐου, ενώ το σύνολο των έργων θα εκτεθεί στην Εθνική Πινακοθήκη της Σιγκαπούρης από τις 13/5 έως τις 14/6 2026. Φέτος το Loewe Foundation εγκαινιάζει, σε συνεργασία με τον όμιλο πολυτελών ταξιδιών Belmond, και ένα πρόγραμμα τριών φιλοξενιών με μαθητεία διάρκειας δύο μηνών για καλλιτέχνες του Craft Prize στο ξενοδοχείο La Residencia της Μαγιόρκα.
Όλα τα έργα προδίδουν την ίδια βαθιά γνώση μιας τέχνης, μαζί με πρωτότυπη σύλληψη και εξαιρετικό χειρισμό των υλικών σε ένα επίπεδο αρτιότητας που ξεπερνά ό,τι θεωρούσαμε ως τώρα εφικτό.
Το πανόραμα χειροποίητων τεχνών που προκύπτει από τη φετινή διοργάνωση παρακολουθεί με δέος καλλιτεχνικές πρακτικές στην κεραμική, τη βιβλιοδεσία, την υφαντουργία και τη μεταλλουργία, τη χρήση λάκας και γυαλιού και την κατασκευή επίπλων που συμφιλιώνουν πατροπαράδοτες τεχνικές με σύγχρονες παρεμβάσεις, ακροβατώντας ανάμεσα στην ισορροπία, την αστάθεια και τη ρήξη. Ανάμεσα στα έργα, γλυπτά από γυαλί, μέταλλο ή νήματα, έπιπλα, κοσμήματα και κεραμικά αντικείμενα μαρτυρούν το πώς τέχνες με παράδοση αιώνων μπορούν να αναγεννηθούν μέσα από την επιδεξιότητα και τη φαντασία σύγχρονων δημιουργών και να συνδεθούν με τους κόσμους της μόδας, της αρχιτεκτονικής, του design και της τέχνης.
Με τη Νότια Κορέα να εκπροσωπείται από την πολυπληθέστερη ομάδα (έξι καλλιτέχνες), όλα τα έργα προδίδουν την ίδια βαθιά γνώση μιας τέχνης, μαζί με πρωτότυπη σύλληψη και εξαιρετικό χειρισμό των υλικών σε ένα επίπεδο αρτιότητας που ξεπερνά ό,τι θεωρούσαμε ως τώρα εφικτό.
Tα 10 πιο αγαπημένα μας
Διάλογος χειρωνακτικής και βιομηχανικής παραγωγής, το έργο «Laying Vessel» του Βρετανού Τζόουμπ Μπερνς παράχθηκε σε μια μεταλλουργία βαριών κατασκευών υπό την επίβλεψη του καλλιτέχνη: ένα κωνικό δοχείο από φύλλο χάλυβα αμμοβολήθηκε, οξυγονοκολλήθηκε και το εσωτερικό του περάστηκε με πολλές στρώσεις κόκκινης λάκας, την ίδια στιγμή που ένα διάλυμα οξυζενέ, αλατιού και ξιδιού σκούριασε φυσικά την εξωτερική του επιφάνεια. Το αντικείμενο αντανακλά τη μεταλλουργική παράδοση των Δυτικών Μίντλαντς, «μιλά», όμως, μια σημερινή καλλιτεχνική γλώσσα, ενώ περιγράφεται σαν το ανθρώπινο σώμα μετά από σκληρή σωματική εργασία – άδειο, αλλά ζωντανό.
Ο tribal πάγκος «Baeheullim» του Κορεάτη Jong In Lee συναρμολογήθηκε από δύο ξύλινους όγκους καρυδιάς που σχηματίστηκαν αδρά με ένα αλυσοπρίονο, «κούμπωσαν» ψαλιδωτά και φινιρίστηκαν με τροχό και πλάνη χειρός, με τα ξύλα σε συνεχή διαστολή - συστολή να χορεύουν μέσα στον χρόνο σαν ένα σώμα που ισορροπεί μέσα στην ασταθή του φόρμα. Με ξύλο δούλεψε και η συμπατριώτισσά του, Somyeong Lee, μέσα από μια πολύ πιο αργή διαδικασία, στην οποία μακριές λωρίδες βελανιδιάς λύγισαν στον ατμό, πλάστηκαν όσο ακόμα ήταν ζεστές και πλέχτηκαν μεταξύ τους για να πάρουν τη μορφή τραπεζιών-γλυπτών («Chronicle of Matter 001» και «Chronicle of Matter 002»). Η έμπνευση προήλθε από τη μέθοδο με την οποία τα πουλιά μαζεύουν ξύλα για να φτιάξουν τις φωλιές τους, και αποτελεί σχόλιο για τη διαρκή πάλη μεταξύ της αντοχής και της ελαστικότητας στον φυσικό κόσμο.
Ο Jongjin Park κατασκεύασε το «Strata of Illusion», ένα στρεβλωμένο κεραμικό κάθισμα από διαστρωματωμένα φύλλα χαρτιού, τα οποία προηγουμένως είχε βουτήξει σε υγρή πορσελάνη, διπλώσει, στοιβάξει και στερεοποιήσει σε μια συμπαγή ορθογώνια μορφή. Φυσικά τσακίσματα και πτυχώσεις από αυτήν τη διαδικασία διακρίνονται στην επιφάνεια του αντικειμένου, το οποίο, αφού στέγνωσε, ψήθηκε στους 1.280 βαθμούς, ώστε οι πορσελάνινες φλέβες του χαρτιού να μετατραπούν σε ένα ενιαίο κεραμικό σώμα. Η παραμόρφωση (το ακανόνιστο βαθούλωμα στο κέντρο της μάζας) προέκυψε στο ψήσιμο και στη συνέχεια δουλεύτηκε με ηλεκτρικά εργαλεία. Ένα έργο για την πάλη του καλλιτέχνη με την ασταθή ύλη, που άλλοτε ελέγχεται κι άλλοτε καταρρέει.
Δυο «Collier» φτιαγμένα από γεωμετρικούς κύβους σε διαφορετικά μεγέθη και φόρμες που σμιλεύτηκαν από λεπτά φύλλα χρυσού και διακοσμήθηκαν με χρωματιστό σαβάτι (niello) είναι η συμμετοχή του Ιταλού Γκρατσιάνο Βισιντίν στο φετινό Craft Prize. Ο καλλιτέχνης δούλεψε τον χρυσό ως προς τη δομή αλλά και την υφή του, ενώ εφάρμοσε το σαβάτι με ελεύθερες πινελιές (κι όχι σε χαραγμένες γραμμές όπως γίνεται παραδοσιακά), δημιουργώντας έτσι μια μαύρη κρούστα πάνω στο μέταλλο. Καθώς το φως περνά από τα κολιέ, η ήσυχη λάμψη του χρυσού κοντράρεται με τη βαριά, μαύρη παρουσία του niello, σε ένα παιχνίδι χρωμάτων και αντανακλάσεων.
Η Αμερικανίδα Jane Yang-D’ Haene δημιούργησε ένα στραβό «Untitled» βάζο πλάθοντας στον τροχό ένα μείγμα πηλού και πορσελάνης σε μια στρογγυλεμένη, ασύμμετρη φόρμα. Ζωγραφικά σχέδια και καλλιγραφικές γραμμές διακοσμούν την επιφάνεια του αντικειμένου που υαλώθηκε σε πηχτές στρώσεις και υπέστη διαδοχικά ψησίματα ώστε να δημιουργηθεί ένας ανάγλυφος «χάρτης» υφών και χρωματικών τόνων. Σε αυτό το βάζο, η καλλιτέχνις συμπυκνώνει σε ένα μοναδικό αντικείμενο την παράδοση των κορεάτικων Moon Jar και τη δυτική διακοσμητική αισθητική αλλά και την κεραμική τέχνη με τη χειρονομία της ζωγραφικής, εκφράζοντας συναισθήματα και αναμνήσεις από τη διπλή πολιτιστική της ταυτότητα.
H Nan Wei δημιούργησε το γλυπτό «Knot-Loving» με τη γιαπωνέζικη τεχνική λακαρίσματος Shippi, με μια προσέγγιση που παραπέμπει σε επεξεργασία υφάσματος από ένα ατελιέ μόδας. Η καλλιτέχνις τέντωσε ένα κομμάτι δέρματος στο τρισδιάστατο σχήμα που επιθυμούσε και το άφησε να διαποτιστεί με λάκα, την οποία αντιμετώπισε ως σκληρυντικό παράγοντα. Στη συνέχεια, εφάρμοσε δύο εξωτερικές στρώσεις λινού υφάσματος και αρκετά περάσματα πουδραρισμένης στάχτης, στερεοποιώντας κάθε στρώση με λάκα. Η διαδικασία ακολουθήθηκε άλλες πέντε φορές, έτσι ώστε η σύσταση της φόρμας που προέκυψε να αποτελείται τελικά από συμπαγή λάκα σε όλο της το πάχος, και όχι μόνο στην επιφάνεια όπως είθισται να χρησιμοποιείται η λάκα (ως φινίρισμα). Στην τελευταία φάση, το εξωτερικό του «γλυπτού» λειάνθηκε στο χέρι με ελαφρόπετρα ώσπου να λάμψει και να λουστραριστεί.
Τρία δοχεία σε τολμηρές διαστάσεις πλέχτηκαν στο χέρι με λευκό σύμμεικτο νήμα (βαμβάκι-λινό) πάνω σε μια ειδικά κατασκευασμένη κυκλική βελόνα πλεξίματος και στη συνέχεια βάφτηκαν στο χέρι με μη τοξικές χρωστικές από τη Νορβηγίδα Γκέρτρουντ Χαλς στο έργο «Scala». Το χειροποίητο πλεκτό ύφασμα βυθίστηκε μετά σε ρητίνη και τεντώθηκε πάνω σε χαρτονένιο καλούπι καλυμμένο με πλαστικό για να σχηματιστούν τα δοχεία και αφέθηκε να σκληρύνει. Τα ανορθόδοξα αυτά βάζα με τις ποιητικές ντεγκραντέ αποχρώσεις υπαινίσσονται το πέρασμα του χρόνου και του φωτός στη διάρκεια μιας μέρας, αντανακλώντας το σταθερό ενδιαφέρον της καλλιτέχνιδας για τη μυθολογία των βόρειων χωρών, ιδιαίτερα τη βαθιά της σύνδεση με τον φυσικό κόσμο.
Από τις εφαρμογές σε γυαλί του φετινού Craft Prize, το έργο «Repose 2» της Αυστραλής Κίρστι Ρία είναι στα μάτια μου το πιο αιθέριο και τεχνικά απαιτητικό. Στη μορφή ενός επιμηκυμένου, κυματιστού φύλλου, το έργο φτιάχτηκε από ένα μοναδικό κομμάτι γυαλιού που κόπηκε και διαμορφώθηκε με παραδοσιακά εργαλεία προτού ψηθεί τέσσερις φορές σε κλίβανο. Το χρώμα, σε μορφή σκόνης, προστέθηκε στο πρώτο ψήσιμο. Με το δεύτερο επιτεύχθηκε ο κυματισμός στην επιφάνεια, ενώ στο τρίτο οι πτυχές συμπιέστηκαν ώστε στην τελική φάση να λυγίσει και να διπλωθεί απαλά το φύλλο γυαλιού. Ρηχό και ανοιχτό στην πλευρική του όψη, το γλυπτό της Rea αποθεώνει τη χαρακτηριστική ιδιότητα του γυαλιού να κινείται ελεγχόμενα και να παίρνει οργανικά σχήματα, μεταφέροντας την ευθραυστότητα του φυσικού κόσμου σε χειροπιαστές φόρμες.
Ένα ζωντανό ανθρωπολογικό ντοκουμέντο, το χαλί «Fra Fra Tapestry #2’» που δημιούργησαν οι κορυφαίοι καλαθοπλέκτες Baba Tree Master Weavers υπό την καθοδήγηση του Ισπανού designer Άλβαρο Καταλάν ντε Οκόν, συνδυάζει την πατρογονική γνώση καλαθοπλεκτικής των κοινοτήτων Frafra της Γκάνα με τις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας: με βάση μια φωτογραφία από drone ενός κυκλικού πλίνθινου οικισμού της φυλής Γκουρούνσι στην Γκάνα σχεδιάστηκε με χρήση AutoCAD στη Μαδρίτη ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο, το οποίο τυπώθηκε σε ύφασμα υπό κλίμακα. Αυτό στη συνέχεια υφάνθηκε στην Γκάνα με παραδοσιακές τεχνικές πλέξης καλαθιών από (φυσικά βαμμένο) φύλλωμα ενός τροπικού φυτού γνωστού ως «γρασίδι του ελέφαντα». Οι μαύρες σκληρές γραμμές στη σύνθεση υποδεικνύουν τοίχους, ενώ τα λευκά σημεία αντιστοιχούν σε εσωτερικές αυλές, τις οποίες οι υφαντουργοί γεμίζουν με σκίτσα και ελεύθερα σχέδια.
