ΣΤΙΣ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1994, το πτώμα του ηγέτη των Nirvana ανακαλύφθηκε από έναν ηλεκτρολόγο που έφτασε στο σπίτι του στο Σιάτλ για να εγκαταστήσει ένα σύστημα ασφαλείας. Ο Κερτ Κομπέιν είχε εξαφανιστεί για σχεδόν μία εβδομάδα μετά την απόδρασή του από το Κέντρο Αποκατάστασης Exodus στο Λος Άντζελες. Στο στήθος του βρισκόταν μια καραμπίνα Remington, την οποία φαινόταν να είχε χρησιμοποιήσει για να τερματίσει τη ζωή του. Σαν μια έκδοση της δολοφονίας του Προέδρου Τζον Φ. Κένεντι για τη Γενιά Χ, η είδηση του θανάτου του Κομπέιν, σε ηλικία μόλις 27 ετών, είχε τόσο ισχυρό αντίκτυπο που έδωσε την αφορμή για περίπλοκες θεωρίες συνωμοσίας που κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι είχε δολοφονηθεί. Οι οπαδοί αυτών των θεωριών πολιορκούσαν κάθε εβδομάδα την αστυνομία του Σιάτλ με το αίτημα να ξανανοίξει η υπόθεση.
Αυτές οι θεωρίες αναζωπυρώθηκαν αυτόν τον μήνα χάρη στην podcaster και «ανεξάρτητη ερευνήτρια» Μισέλ Γουίλκινς. Ένα εισαγωγικό βίντεο στη σελίδα της στο YouTube με τίτλο «Who killed Kurt?» ξεκινά με τον Κομπέιν να μιλάει από τον τάφο – προϊόν μοντάζ φυσικά «Αρκετά με αυτές τις μαλακίες περί αυτοκτονίας. Δολοφονήθηκα εν ψυχρώ», λέει η φωνή –ακολουθεί ο δραματικός ήχος ενός πυροβολισμού– «από κοντινούς μου ανθρώπους».
Οι αμφιβολίες της Γουίλκινς για την επίσημη εκδοχή της αστυνομίας του Σιάτλ που έκανε λόγο για αυτοκτονία πυροδοτήθηκαν από την ταινία, στην οποία εμφανίζεται ο πανκ μουσικός El Duce, ισχυριζόμενος ότι η σύζυγος του Κομπέιν, Κόρτνεϊ Λαβ, του πρόσφερε 50.000 δολάρια για να τον «βγάλει από τη μέση».
Η Γουίλκινς συγκρότησε μια ομάδα ειδικών για να εξετάσουν τα διαθέσιμα δημόσια αρχεία (αναφορές της αστυνομίας, φωτογραφίες από τον τόπο του εγκλήματος) και ένα αντίγραφο της αυτοψίας του Κομπέιν, το οποίο της δόθηκε, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, από έναν συγγενή του. Ακολούθως συνέταξε μια επιστημονική μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο «International journal of forensic science», στην οποία υποστηρίζει ότι ο Κομπέιν ήταν θύμα δολοφονίας και ότι η σκηνή του εγκλήματος είχε σκηνοθετηθεί ώστε να μοιάζει με αυτοκτονία. Σύμφωνα με τη θεωρία της, είχε χορηγηθεί στον Κομπέιν μια «hotshot» (μια δόση ηρωίνης υψηλής καθαρότητας) προτού το χέρι του τοποθετηθεί στο κάννη του όπλου.
Μεταξύ των ευρημάτων είναι τα μοτίβα του αίματος στο τζιν του Κομπέιν, τα οποία υποδεικνύουν ότι το σώμα του μετακινήθηκε μετά τον θάνατο. Η έκθεση αναφέρει επίσης βλάβες σε όργανα που δεν συνάδουν με θάνατο από πυροβολισμό (αλλά συνάδουν με υπερβολική δόση ηρωίνης) και την απουσία αίματος στους πνεύμονες. «Οι ιατροδικαστές μας πιστεύουν ότι ήταν νεκρός πριν από τον πυροβολισμό», υποστηρίζει η Γουίλκινς. «Δεν υπάρχει περίπτωση να χρησιμοποίησε αυτό το όπλο». Επιπλέον, οι δοκιμές που έκαναν σε ένα πανομοιότυπο όπλο θέτουν υπό αμφισβήτηση την πιθανότητα ο Κομπέιν να χρησιμοποίησε ο ίδιος την καραμπίνα, ενώ το εξαιρετικά υψηλό επίπεδο ηρωίνης στο αίμα του, όπως υποστηρίζουν, σήμαινε ότι δεν ήταν σε θέση να το χειριστεί.
Εν τω μεταξύ, η ανάλυση του χειρογράφου της επιστολής αυτοκτονίας του τραγουδιστή έδειξε δύο διαφορετικά στυλ γραφής – με το δεύτερο να φέρεται να ανήκει σε κάποιον «κοντινό στον Κομπέιν». «Αν κοιτάξετε το σημείωμα, θα δείτε ότι τα δύο τμήματα της επιστολής είναι πολύ διαφορετικά», λέει η Γουίλκινς. «Στο ένα, αναφέρεται στους Nirvana και στην πρόθεσή του να αποχωρήσει από το συγκρότημα. Οι τέσσερις τελευταίες γραμμές όμως είναι το πιο δραματικό "αντίο" που έχετε διαβάσει ποτέ».
Όταν ανακάλυψε τους Nirvana σε ηλικία 17 ετών, η Γουίλκινς έγινε φανατική θαυμάστρια. Τι την ώθησε να αφιερώσει τρία χρόνια (και να συγκεντρώσει «δεκάδες χιλιάδες δολάρια») για να διερευνήσει τον θάνατο του Κομπέιν τώρα, περισσότερα από 30 χρόνια μετά; «Υπάρχουν ακόμα παιδιά που αυτοκτονούν επειδή το έκανε ο Κερτ», απαντά η 50χρονη Γουίλκινς. «Αυτό πρέπει να σταματήσει».
Οι θεωρίες συνωμοσίας άρχισαν να κυκλοφορούν αμέσως μετά τον θάνατο του Κομπέιν, αλλά ήταν το αμφιλεγόμενο ντοκιμαντέρ του Νικ Μπρούμφιλντ με τίτλο «Kurt & Courtney» του 1998 που τους έδωσε ώθηση. Οι αμφιβολίες της Γουίλκινς για την επίσημη εκδοχή της αστυνομίας του Σιάτλ που έκανε λόγο για αυτοκτονία πυροδοτήθηκαν από την ταινία, στην οποία εμφανίζεται ο πανκ μουσικός El Duce, ο οποίος ισχυρίζεται ότι η σύζυγος του Κομπέιν, Κόρτνεϊ Λαβ του πρόσφερε 50.000 δολάρια για να τον «βγάλει από τη μέση» (λίγο μετά, ο El Duce βρέθηκε νεκρός, στις γραμμές του τρένου). Ο Μπρούμφιλντ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Λαβ δεν είχε καμία ανάμειξη, ωστόσο η πιο επίμονη θεωρία παραμένει αυτή που υποστηρίζει ότι η Λαβ, φοβούμενη ότι ο Κομπέιν επρόκειτο να τη χωρίσει, δολοφόνησε τον σύζυγό της για τα χρήματά του.
Η κινητήρια δύναμη πίσω από τους ισχυρισμούς αυτούς είναι ο Τομ Γκραντ, ένας ιδιωτικός ντετέκτιβ που, κατά ειρωνικό τρόπο, είχε προσληφθεί αρχικά από την ίδια την Λαβ για να βρει τον Κομπέιν μετά τη διαφυγή του από το κέντρο αποτοξίνωσης το 1994. Ο Γκραντ ισχυρίστηκε ότι η δικηγόρος του Κομπέιν, Ρόζμαρι Κάρολ, του είχε αποκαλύψει ιδιαιτέρως ότι ο Κομπέιν σχεδίαζε να αλλάξει τη διαθήκη του για να αποκλείσει την Λαβ (η Κάρολ δεν έχει σχολιάσει ποτέ δημοσίως την υπόθεση). Σ’ ένα «κατακίτρινο» ντοκιμαντέρ του 2015 με τίτλο «Soaked in bleach» υπονοείται έντονα ότι η Κάλι ντε Βιτ, νταντά της κόρης του ζεύγους, Φράνσις Μπιν Κομπέιν, συνωμότησε με τη Λαβ για να σκοτώσουν τον Κομπέιν.
Παρ' όλα αυτά, θα μπορούσε εύλογα να υποστηρίξει κανείς ότι για κάποια που ήθελε να δει τον σύζυγό της νεκρό, η Λαβ φαίνεται να κατέβαλε υπεράνθρωπες προσπάθειες να τον κρατήσει ζωντανό. Η αυτοκτονία ήρθε μετά από μια σειρά παρεμβάσεις που έγιναν για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και τη χρήση ναρκωτικών. Κάτι τέτοιο συνέβη μόλις μια εβδομάδα πριν από το θάνατό του, στις 25 Μαρτίου, όταν η απελπισμένη Λαβ κάλεσε δέκα φίλους του στο σπίτι του, τον απείλησε ότι θα τον αφήσει και ζήτησε από τα μέλη της μπάντας του να δηλώσουν ότι θα διαλύσουν τους Nirvana αν αρνηθεί να μπει σε κέντρο αποτοξίνωσης.
Σε μια συνέντευξη που έδωσε το 2019 στην εφημερίδα «Independent» ο πρώην μάνατζερ των Nirvana, Ντάνι Γκόλντμπεργκ, χαρακτήριζε «γελοίες» τις θεωρίες περί δολοφονίας. «Ο Κερτ αυτοκτόνησε», δήλωνε. «Τον είχα δει την προηγούμενη εβδομάδα, ήταν βαριά καταθλιπτικός. Είχε προσπαθήσει να αυτοκτονήσει έξι εβδομάδες νωρίτερα. Μιλούσε και έγραφε διαρκώς περί αυτοκτονίας, έπαιρνε ναρκωτικά, είχε αγοράσει όπλο. Γιατί οι άνθρωποι εξακολουθούν να κάνουν εικασίες; Ίσως η αίσθηση της απώλειας είναι τόσο μεγάλη που αναζητούν άλλες εξηγήσεις».
Η Γουίλκινς αρνείται ότι την κινητοποιεί η προσπάθεια να βγάλει νόημα από το παράλογο. «Ακόμα και αν ο Κερτ σε είχε πάρει τηλέφωνο τη νύχτα πριν πεθάνει και σου είπε "δεν αντέχω άλλο, νομίζω ότι θα αυτοκτονήσω’, η επιστήμη και τα στοχεία αποδεικνύουν ότι δεν το έκανε», λέει. «Οπότε, δεν έχει πραγματικά σημασία. Οι άνθρωποι έχουν στο μυαλό τους τον Κερτ ως έναν τραγικό, ρομαντικό καλλιτέχνη που παραήταν καλός γι' αυτόν τον κόσμο και δεν μπόρεσε να τα βγάλει πέρα. Αυτή είναι μια πολύ σαιξπηρική αντίληψη του ποιος ήταν ο Κερτ», προσθέτει. «Οι άνθρωποι θέλουν να πιστεύουν ότι ήταν μια τραγική φιγούρα. Αυτό που συνέβη ήταν πράγματι μια τραγωδία – απλώς όχι το είδος της τραγωδίας που πιστεύουν». Στο διαδίκτυο, οι αντιδράσεις των οπαδών των Nirvana στα πορίσματα της Γουίλκινς ήταν ανάμεικτες. Πολλοί επισημαίνουν ότι παρόμοια ιατροδικαστικά ευρήματα έχουν παρουσιαστεί και στο παρελθόν χωρίς να καταλήξουν σε κάποιο ασφαλές συμπέρασμα, ενώ άλλοι τονίζουν τον έντονο μισογυνισμό που διακρίνει τις θεωρίες του τύπου «η Κόρτνεϊ σκότωσε τον Κερτ».
Με στοιχεία από την «Telegraph»
