Κάθε χρόνο, στις αρχές Νοεμβρίου, στην πρωτεύουσα της Ινδίας, στο Νέο Δελχί επαναλαμβάνεται ένα κοινό μοτίβο: η θερμοκρασία πέφτει, ο ουρανός σκοτεινιάζει και ένα γκρίζο, αποπνικτικό πέπλο σκεπάζει την πόλη.
Για περίπου τέσσερις μήνες, περισσότεροι από 30 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με ερεθισμένο λαιμό, πονοκεφάλους και αναπνευστικά προβλήματα, εκτεθειμένοι σε έναν από τους πιο τοξικούς αέρες στον κόσμο, μια ρύπανση που αυξάνει μακροπρόθεσμα τον κίνδυνο καρκίνου και καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Φέτος, όμως, κάτι έσπασε τη ρουτίνα της σιωπηλής ανοχής. Με την επιστροφή της «σεζόν της αιθαλομίχλης», όπως την αποκαλούν στη χώρα, εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην India Gate, το εμβληματικό μνημείο που θυμίζει την Αψίδα του Θριάμβου, απαιτώντας από την κυβέρνηση να κάνει «κάτι, οτιδήποτε» για την ανεξέλεγκτη ρύπανση. Η αστυνομία διέλυσε γρήγορα τη διαμαρτυρία της 9ης Νοεμβρίου, προχωρώντας σε περισσότερες από δώδεκα προσαγωγές.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, νέα κινητοποίηση κατέληξε σε βίαιες σκηνές: διαδηλωτές ακινητοποιημένοι στο έδαφος, άλλοι στοιβαγμένοι σε κλούβες. Μετά από χρόνια παραίτησης, τουλάχιστον ένα κομμάτι της πόλης φαίνεται να έχει φτάσει στα όριά του.
As New Delhi endures another winter of deadly smog, public anger is growing over a pollution crisis India's government has failed to resolve. https://t.co/8vYlviaCr3
— Bloomberg (@business) February 14, 2026
Ινδία: Αντιμέτωπη με μία υπαρξιακή κρίση
Όποιος γνωρίζει το Νέο Δελχί -και την πυκνοκατοικημένη ζώνη της βόρειας Ινδίας στους πρόποδες των Ιμαλαΐων- αντιλαμβάνεται ότι η χώρα αργά ή γρήγορα θα κληθεί να αντιμετωπίσει αυτήν την υπαρξιακή κρίση, περιγράφει το Bloomberg στο δημοσίευμά του, για να συμπληρώσει: η κακή ποιότητα αέρα είναι πρόβλημα όλο τον χρόνο· όμως για τρεις έως τέσσερις μήνες, η πόλη γίνεται πρακτικά μη κατοικήσιμη.
Τον Δεκέμβριο ο Δείκτης Ποιότητας Αέρα (AQI) στο Νέο Δελχί έφτασε κατά μέσο όρο το 349 και τον Ιανουάριο το 307, επίπεδα που η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος χαρακτηρίζει ως «επικίνδυνα». Σε ακραίες ημέρες, σε ορισμένες γειτονιές οι μετρήσεις άγγιξαν το 1.800, σύμφωνα με την ελβετική εταιρεία IQAir. Για σύγκριση, μια τυπική χειμωνιάτικη μέρα στη Νέα Υόρκη σπάνια ξεπερνά το 50.
Η χειμερινή αιθαλομίχλη είναι το αποτέλεσμα ενός «τέλειου καταιγισμού»: χαμηλές θερμοκρασίες και άπνοια, εποχιακές καύσεις αγροτικών υπολειμμάτων, υψηλές εκπομπές από οχήματα και εργοστάσια, πυροτεχνήματα της περιόδου Ντιβάλι, σκόνη από εργοτάξια. Η γεωγραφία της πόλης -σαν λεκάνη- παγιδεύει τους ρύπους για μήνες, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία των κατοίκων της.
Ινδία: Εκατομμύρια θάνατοι από ατμοσφαιρική ρύπανση
Οι επιπτώσεις στην υγεία είναι βαριές. Η υψηλή συγκέντρωση PM2.5 συνδέεται με καρδιακά επεισόδια, καρκίνο, εγκεφαλικά, άνοια και χρόνιες αναπνευστικές νόσους. Σύμφωνα με το επιστημονικό περιοδικό The Lancet, σχεδόν 1,7 εκατομμύρια θάνατοι στην Ινδία το 2019 αποδόθηκαν στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, γι’ αυτό και τη διαμαρτυρία της 9ης Νοεμβρίου οργάνωσε η συλλογικότητα Warrior Moms. Σε ανεπίσημη έρευνα που πραγματοποίησε σε φαρμακεία της πόλης, κατέγραψε σημαντική αύξηση στη ζήτηση για εισπνευστήρες και φάρμακα του αναπνευστικού, με το ένα τρίτο των νεφελοποιητών να αγοράζονται για παιδιά.
Η οικονομική διάσταση είναι εξίσου ανησυχητική. Έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας το 2023 εκτίμησε ότι η αυξημένη ρύπανση «κόβει» 0,56 ποσοστιαίες μονάδες από την ετήσια αύξηση του ΑΕΠ της Ινδίας. Για την ταχύτερα αναπτυσσόμενη μεγάλη οικονομία του κόσμου, αυτό μεταφράζεται σε δισεκατομμύρια δολάρια χαμένης δραστηριότητας.
Η πρώην αξιωματούχος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Γκίτα Γκόπιναθ, δήλωσε πρόσφατα στο Νταβός ότι η ρύπανση έχει προκαλέσει μεγαλύτερη οικονομική ζημιά στην Ινδία από οποιουσδήποτε δασμούς. Κι όμως, οι πολιτικές λύσεις μοιάζουν αποσπασματικές: «κανόνια ομίχλης» που ψεκάζουν νερό, πύργοι καθαρισμού αέρα, ακόμα και δοκιμές «τεχνητής βροχής» με διασπορά ιωδιούχου αργύρου, μέτρα που οι επιστήμονες θεωρούν σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικά.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική βούληση μοιάζει αδύναμη. Σε κοινοβουλευτική τοποθέτηση τον Δεκέμβριο, ανώτερος υπουργός Περιβάλλοντος υποστήριξε ότι δεν υπάρχουν «αποφασιστικά δεδομένα» που να συνδέουν άμεσα τη ρύπανση με πνευμονικές παθήσεις, θέση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την ιατρική κοινότητα. Στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, οι δαπάνες για τον έλεγχο της ρύπανσης μειώθηκαν κατά 16%. Το ζήτημα σπάνια καθορίζει εκλογές· οι ψηφοφόροι εστιάζουν κυρίως στην καθημερινή οικονομία.
Η ζωή μέσα στην αιθαλομίχλη αποκτά μια μόνιμη γκριζάδα. Η μυρωδιά καμένου μετάλλου κολλάει στα ρούχα και στα μαλλιά, τα μάτια δακρύζουν, οι βήχες επιμένουν. Μια μάσκα Ν95, μετά από λίγες ώρες χρήσης, μαυρίζει από την κάπνα. Ακόμη και τα αδέσποτα σκυλιά και οι αγελάδες της πόλης μοιάζουν να κινούνται πιο αργά, σαν να δυσκολεύονται να αναπνεύσουν.
Η αιθαλομίχλη δεν περιορίζει μόνο την ορατότητα· περιορίζει τη ζωή. Οι βόλτες ακυρώνονται, οι μετακινήσεις περιορίζονται, η καθημερινότητα συρρικνώνεται. Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η μακροχρόνια έκθεση σε PM2.5 συνδέεται με αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης και άγχους στους ενήλικες στην Ινδία.
Με πληροφορίες από Bloomberg
