«H ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΡΕΛΑ του Μελ Μπρουκς»… Αυτός ήταν ο ελληνικός τίτλος του “Silent Movie”, της ταινίας που είχε γυρίσει το 1976 ο Μελ Μπρουκς (της πρώτης με τον εαυτό του ως πρωταγωνιστή), ως μια σατιρική ωδή στην εποχή του βωβού. Και ήταν όντως εντελώς παράτολμο και «τρελό» αυτό που έκανε τότε ο μεγάλος κωμικός, σκηνοθέτης, συγγραφέας, παραγωγός, συνθέτης και στιχουργός (και ένα σωρό άλλες ιδιότητες): να γυρίσει δηλαδή την πρώτη βωβή ταινία του Χόλιγουντ μετά από τέσσερις δεκαετίες.
Όμως ο ευφάνταστος ελληνικός τίτλος υποδηλώνει επίσης την οικειότητα που είχε ήδη καλλιεργηθεί ανάμεσα στο ελληνικό (όπως και στο παγκόσμιο) κοινό και στον δημιουργό επικών κωμωδιών όπως «Αυτοί οι τρελοί, τρελοί παραγωγοί» (The Producers, 1968), «Μπότες, σπιρούνια και καυτές σέλες» (Blazing Saddles, 1974) και, υπεράνω όλων φυσικά το «Φρανκενστάιν Τζούνιορ» (Young Frankenstein, 1974) που παραμένει μέχρι σήμερα το υπόδειγμα, το μέτρο και τον ορισμό της τέλειας κινηματογραφικής κωμωδίας.
Απολύτως διαυγής και δραστήριος στα 99 του, ο Μελ Μπρουκς μάς μιλάει για τη ζωή του, για όλους και για όλες και για όλα, είτε από το σήμερα είτε από το χθες, μέσα από εκατοντάδες αποσπάσματα από παλιές εμφανίσεις, συνεντεύξεις, παραστάσεις, ταινίες.
Σε μερικούς μήνες ο άνθρωπος που γεννήθηκε στο Μπρούκλιν με το όνομα Μέλβιν Τζέιμς Καμίνσκι θα κλείσει τα εκατό, καθιστώντας παρωχημένο τον τίτλο («Μελ Μπρουκς: Ο 99χρονος άνδρας!») αυτού του τετράωρου (σε δύο μέρη) ντοκιμαντέρ του HBO για την ζωή και το έργο του, το οποίο σκηνοθέτησε με ιδιαίτερη επιμέλεια και φροντίδα ένας από τους επιφανείς επιγόνους του, ο Τζαντ Άπατοου. Ο τίτλος προέρχεται από μια κλασική κωμική «ρουτίνα» που συνέλαβε ο Μελ Μπρουκς στις αρχές της δεκαετίας του ’60, μαζί με τον αιώνιο κολλητό του, τον κωμικό Καρλ Ράινερ, όταν ο Μπρουκς ήταν σχετικά άγνωστος ακόμα στο μεγάλο κοινό (και ειδικά στο διεθνές, που δεν τον είχε δει στις εμφανίσεις του στην αμερικανική τηλεόραση), στην οποία έπαιζε τον «2000χρονο άνδρα», έναν άνθρωπο που κυριολεκτικά τα είχε δει όλα στην ατέλειωτη ζωή του – από την Σταύρωση του Χριστού μέχρι τον Ψυχρό Πόλεμο.
Κι ο ίδιος ο αειθαλής Μπρουκς όμως, δεν έχει δει και λίγα. Το ντοκιμαντέρ διανύει μια διαδρομή που ξεκινάει από την εποχή του μεσοπολέμου και της μεγάλης ύφεσης για να βρει αργότερα τον φιλόδοξο κωμικό να συμμετέχει στα 18 του στην τελική προέλαση του Συμμαχικού στρατού (και στην αποκάλυψη των κρεματόριων), στα πρώτα του βήματα στο κύκλωμα των Εβραίων κωμικών στη Νέα Υόρκη («γεια σας, είμαι ο Μελ Μπρουκς, ο αγαπημένος σας Εβραίος» θα γινόταν μια από τις ατάκες που θα χρησιμοποιούσε αργότερα όταν είχε γίνει διάσημος), στον πρώτο του γάμο που έληξε άδοξα, στις πρώτες του επιτυχίες, στις πρώτες του αποτυχίες, στη γνωριμία του με την γυναίκα της ζωής του, την μεγάλη ηθοποιό Αν Μπάνκροφτ, με την οποία έφτιαξαν ένα από τα πιο «αταίριαστα» αλλά και ένα από τα πιο αγαπημένα ζευγάρια της σόου μπιζ.
Απολύτως διαυγής και δραστήριος στα 99 του, ο Μελ Μπρουκς μάς μιλάει για τη ζωή του, για όλους και για όλες και για όλα, είτε από το σήμερα είτε από το χθες, μέσα από εκατοντάδες αποσπάσματα από παλιές εμφανίσεις, συνεντεύξεις, παραστάσεις, ταινίες. Το ντοκιμαντέρ μας υπενθυμίζει επίσης πόσο σημαντικός υπήρξε ως παραγωγός ταινιών με την εταιρεία του την Brooksfilms, υπεύθυνη μεταξύ άλλων για τη συνάντηση ενός μεγάλου κοινού με το όραμα δημιουργών που κανείς δεν θα συνέδεε με την τρελή κωμωδία του Μπρουκς.
Όπως στην περίπτωση του Ντέιβιντ Κρόνεμπεργκ με την «Μύγα» και του άγνωστου τότε Ντέιβιντ Λιντς στον οποίον ο Μελ Μπρουκς εμπιστεύθηκε την σκηνοθεσία του «Άνθρωπου Ελέφαντα». «Ο Μελ ήταν αυτός που με έβαλε στον χάρτη», βλέπουμε τον Λιντς να λέει λίγο πριν από τον θάνατό του τον περσινό Γενάρη. «Είναι ένας πανέξυπνος τύπος. Γνωρίζει τόσα πολλά για την ανθρώπινη φύση, βλέπει τόσα πράγματα, και στο μυαλό του, που είναι διαρκώς απασχολημένο, γίνεται χαμός».
Ακόμα πιο συγκινητική είναι η συνέντευξη του Ρομπ Ράινερ, επίσης λίγο καιρό πριν το (τραγικό) τέλος του, ο οποίος θυμάται τον Μελ Μπρουκς από μικρό παιδί πλάι στον πατέρα του. Οι δύο κωμικοί είχαν στενότατη σχέση η οποία έγινε καθημερινή στα τελευταία χρόνια της ζωής του Καρλ Ράινερ, ο οποίος πέθανε το 2020. «Για μήνες μετά, εξακολουθούσε ο Μελ να πηγαίνει στο σπίτι του πατέρα μου κάθε απόγευμα». Ήταν η δεύτερη συντριπτική απώλεια στη ζωή του Μελ Μπρουκς μετά τον θάνατο της Αν Μπάνκροφτ το 2005. Όταν ο Τζαντ Άπατοου τον ρωτά πώς διαχειρίζεται τέτοιες μνημειώδεις απώλειες, εκείνος του απαντά: «Δεν υπάρχει απάντηση σ’ αυτό». Πέρα από τον βίο και την πολιτεία ενός τιτάνα της κωμωδίας, το ντοκιμαντέρ έχει να κάνει με την αλλόκοτη μοναξιά της μακροζωίας, με το να είσαι ο τελευταίος μιας ολόκληρης γενιάς. Έχει να κάνει επίσης με την αιώνια ισχύ της κωμωδίας. «Πιστεύω σοβαρά ότι δεν υπάρχει τίποτα που να μην μπορεί να γίνει κωμωδία», λέει ο 99χρονος μαέστρος του είδους. «Η κωμωδία είναι το πιο αισθησιακό και το πιο συναρπαστικό πολιτικό όπλο».
Mel Brooks: The 99 Year Old Man! | Official Trailer | HBO
