Μια γενιά πριν, οι κάτοικοι της Οκινάουα στην Ιαπωνία αναγνωρίζονταν ως οι μακροβιότεροι στον κόσμο, καθώς ο συνδυασμός υγιεινής διατροφής, τρόπου ζωής και θετικής στάσης τους επέτρεπε να ζουν μέχρι τα βαθιά γεράματα.
Σήμερα, αυτή η μακροζωία έχει ανατραπεί. Το προσδόκιμο ζωής τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες της Οκινάουα έχει μειωθεί, σύμφωνα με τα αποτελέσματα μιας νέας μελέτης, που διεξάγεται κάθε πέντε χρόνια.
Η πάλαι ποτέ μακροζωία στην Οκινάουα
Στην τελευταία μελέτη, για το 2020, οι άνδρες της Οκινάουα βρισκόταν στην 43η θέση ως προς τη μακροζωία μεταξύ των 47 νομών της Ιαπωνίας, μια απότομη πτώση από την πρώτη θέση που κατείχαν το 1985. Αντίθετα, το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής για τους άνδρες καταγράφηκε στη Σίγκα, μια κυρίως αγροτική περιφέρεια ανατολικά του Κιότο, κοντά στη λίμνη Μπιουά.
Οι γυναίκες της Οκινάουα, που είχαν καταλάβει την πρώτη θέση στον πίνακα μακροζωίας της χώρας επτά φορές μεταξύ 1975 και 2005, είδαν επίσης τη θέση τους να πέφτει απότομα. Μέχρι το 2020, έπεσαν από την πρώτη δεκάδα για πρώτη φορά από την έναρξη των καταγραφών το 1965 και βρέθηκαν στην 16η θέση, πολύ πίσω από την Οκαγιάμα, μια περιφέρεια στο δυτικό νησί Χονσού της Ιαπωνίας, η οποία κατέλαβε την πρώτη θέση για τις γυναίκες.
Οι ηλικιωμένοι κάτοικοι της Οκινάουα αποδίδουν την παρακμή αυτή σε μια σειρά αλλαγών στην κοινότητα και φοβούνται ότι η περιφέρεια δεν θα καταφέρει να ανακτήσει την παλιά της αίγλη.
«Όλα έχουν αλλάξει τόσο πολύ και τόσο γρήγορα», δήλωσε ο Μακότο Σουζούκι, ένας 92χρονος που εξακολουθεί να εργάζεται με μερική απασχόληση ως κλινικός καρδιολόγος και είναι συνιδρυτής του Κέντρου Ερευνών για τις Επιστήμες της Μακροζωίας της Οκινάουα, με έδρα τη Νάχα.
«Ο τρόπος ζωής των νέων της Οκινάουα έχει αλλάξει δραματικά και μπορεί να συνοψιστεί σε μία λέξη: αμερικανοποίηση», δήλωσε στο This Week in Asia, επισημαίνοντας τον αντίκτυπο που είχε η έντονη παρουσία του αμερικανικού στρατού στην περιφέρεια στην ευρύτερη κοινότητα.
Οι αρνητικές συνέπειες στην υγεία των κατοίκων
Όπως πολλοί κάτοικοι της Οκινάουα, ο Σουζούκι μπορεί να ανιχνεύσει τις ρίζες του μέχρι την εποχή των βασιλέων Ryukyu, οι οποίοι κυβέρνησαν μέχρι την ενσωμάτωση των νησιών στην Ιαπωνία το 1879.
Πιστεύει ότι η εξάπλωση του γρήγορου φαγητού σε βάρος της παραδοσιακής κουζίνας, η χρήση του αυτοκινήτου αντί του περπατήματος, η ψυχαγωγία κατ' απαίτηση αντί των υπαίθριων δραστηριοτήτων και η διάβρωση του αισθήματος της κοινότητας έχουν όλα επιφέρει αρνητικές συνέπειες.
«Ήταν μια σταδιακή διαδικασία, αλλά άρχισα να παρατηρώ αλλαγές γύρω στο 2000», είπε ο Σουζούκι. «Εκείνη την εποχή, το προσδόκιμο ζωής ήταν ακόμα καλό και σταθερό τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες, αλλά από τότε έχει αρχίσει να μειώνεται».
Ενώ το προσδόκιμο ζωής για όλους τους Ιάπωνες άνδρες ήταν 81,49 έτη στην έκθεση του 2020, το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες της Οκινάουα μειώθηκε στα 80,27 έτη. Μια Ιαπωνίδα γυναίκα μπορεί να αναμένει να ζήσει μέχρι τα 87,60 έτη, ενώ οι γυναίκες της Οκινάουα βρίσκονται λίγο κάτω από αυτόν τον μέσο όρο, στα 87,44 έτη.
Οι άνδρες της περιφέρειας Σίγκα έχουν πλέον το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής στην Ιαπωνία, με μέσο όρο τα 82,73 έτη, ενώ οι γυναίκες της Οκαγιάμα έχουν το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, με 88,29 έτη.
Ο ρόλος των καλών συνηθειών
«Οι κάτοικοι της Οκινάουα ζούσαν πολλά χρόνια χάρη στην υγιεινή διατροφική μας κουλτούρα», είπε ο Σουζούκι.
Όταν ήταν μικρός, η οικογένειά του τρεφόταν με γεύματα που περιείχαν πολλά τοπικά λαχανικά, φρούτα, φύκια, τόφου και ψάρι. Μόνο περιστασιακά έτρωγαν χοιρινό κρέας. Οι μερίδες ήταν μικρές και τους είχαν μάθει να σταματούν να τρώνε όταν ήταν 80% χορτάτοι.
Ο Σουζούκι έχει διατηρήσει αυτές τις συνήθειες καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του. Σε συνδυασμό με έναν ενεργό τρόπο ζωής με πεζοπορία, κολύμπι στη θάλασσα και πολεμικές τέχνες, ήταν εύκολο να παραμείνει σε καλή φυσική κατάσταση και υγιής, είπε.
«Οι νέοι δεν ενδιαφέρονται πια για αυτά τα πράγματα. Αλλά ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή είναι η ταχύτητα της σύγχρονης ζωής και η ψυχική και πνευματική μας υγεία», είπε.
«Οι άνθρωποι, και ιδίως οι νέοι, θέλουν μια «γρήγορη» ζωή. Βλέπουν μέρη και ανθρώπους με υλικά αγαθά αλλού και θέλουν τα ίδια πράγματα. Θέλουν να αντιγράψουν τη μόδα και τον τρόπο που μιλάνε. Και επειδή πολλά από αυτά που βλέπουμε στην τηλεόραση ή στα κοινωνικά μέσα προέρχονται από την Αμερική, αυτό είναι που θέλουν».
Οι κοινωνικοί δεσμοί επίσης παίζουν ρόλο. «Υπήρχε μια νοοτροπία αλληλοβοήθειας, οι άνθρωποι της κοινότητας φρόντιζαν και βοηθούσαν ο ένας τον άλλον, και δεν ξέρω αν αυτό εξακολουθεί να ισχύει όπως παλιά», είπε.
Για τον Σουζούκι, το πιο σημαντικό στοιχείο της ζωής του είναι το ikigai, ή ο λόγος για να ζει. Από το θάνατο της συζύγου του πριν από πέντε χρόνια, εργάζεται εθελοντικά σε ένα τοπικό νοσοκομείο για να εξασφαλίσει ότι οι ηλικιωμένοι ασθενείς έχουν κάποιον να μιλήσουν.
Με πληροφορίες από South China Morning Post
