Ο ΤΖΕΦΡΙ ΣΑΚΣ είναι ένας από τους πιο γνωστούς οικονομολόγους και διανοούμενους παγκοσμίως. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, με πολυετή εμπειρία σε θέματα ανάπτυξης, διεθνούς πολιτικής και περιβαλλοντικής κρίσης, έχει συνεργαστεί με κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς, ενώ ταυτόχρονα ασκεί σκληρή κριτική στις δομικές παθογένειες της αμερικανικής και παγκόσμιας πολιτικής.
Σε μια περίοδο βαθιάς πόλωσης στις ΗΠΑ, όπου η πολιτική βία οξύνεται και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δοκιμάζεται, ο Σακς δεν διστάζει να μιλήσει ανοιχτά για τον ρόλο του Αμερικανού Προέδρου, την παρακμή του δημόσιου λόγου και τις προκλήσεις για το μέλλον της αμερικανικής δημοκρατίας. Ζητήσαμε την άποψή του και, όπως πάντα, μιλά χωρίς περιστροφές για την κατάσταση της αμερικανικής πολιτικής και την κρίση που τη διαπερνά.
«Η Αμερική είναι μια μερική και βαθιά ελαττωματική δημοκρατία. Οι κυβερνήσεις επιλέγονται με εκλογές και εξακολουθεί να υπάρχει μια εύθραυστη συνταγματική τάξη. Ωστόσο, η ποιότητα του δημόσιου λόγου είναι πολύ χαμηλή, η δημαγωγία είναι υψηλή, η διαφθορά είναι ανεξέλεγκτη».
— Ο Αμερικανός πρόεδρος, σε μια περίοδο βαθιάς πόλωσης της αμερικανικής κοινωνίας, σπάνια μιλά για συμφιλίωση. Πώς το αξιολογείτε αυτό;
Όπως είναι γνωστό, έχει μια τραμπούκικη και συγκρουσιακή προσέγγιση, και αυτό έχει αποδειχθεί εδώ και καιρό. Εκμεταλλεύεται τον φόβο, τις διαιρέσεις και τις απειλές.
— Βλέπουμε μια βαθιά πολωμένη κοινωνία, με συνεχείς εντάσεις και περιστατικά πολιτικής βίας. Τι μας λέει αυτό για την κατάσταση της αμερικανικής δημοκρατίας;
Η Αμερική είναι μια μερική και βαθιά ελαττωματική δημοκρατία. Οι κυβερνήσεις επιλέγονται με εκλογές και εξακολουθεί να υπάρχει μια εύθραυστη συνταγματική τάξη. Ωστόσο, η ποιότητα του δημόσιου λόγου είναι πολύ χαμηλή, η δημαγωγία είναι υψηλή, η διαφθορά είναι ανεξέλεγκτη, και ο Πρόεδρος ασκεί υπερβολική και επικίνδυνη επιρροή. Οι δημόσιες πολιτικές δεν αντικατοπτρίζουν το δημόσιο συμφέρον ούτε τη δημόσια γνώμη. Αντίθετα, αντικατοπτρίζουν τη δύναμη των εταιρικών λόμπι και του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος.
— Η ρητορική μίσους και η παραπληροφόρηση έχουν γίνει μέρος της καθημερινής ζωής. Μπορεί να «θεραπευτεί» η αμερικανική κοινωνία όσο κυριαρχούν αυτές οι δυνάμεις;
Οι ΗΠΑ βρίσκονται εν μέσω μιας Πολιτιστικής Επανάστασης παρόμοιας με αυτήν της Κίνας τη δεκαετία του 1960. Κυριαρχούν ο λόγος μίσους, εχθρότητα απέναντι σε βασικούς θεσμούς όπως η ανώτατη εκπαίδευση και συναισθηματικός φανατισμός που υπερισχύει της δημόσιας λογικής. Στο παρασκήνιο βρίσκονται οι ολιγάρχες και τα οικονομικά συμφέροντα.
— Φοβάστε περισσότερο την άνοδο του τραμπισμού ή την αδυναμία του Δημοκρατικού Κόμματος να εμπνεύσει και να ενώσει;
Και τα δύο κόμματα βρίσκονται στα χέρια διεφθαρμένων λόμπι. Και τα δύο ακολουθούν μιλιταριστικές προσεγγίσεις. Ο Τραμπ είναι επικίνδυνος ως προσωπικότητα, ενώ οι Δημοκρατικοί είναι μια αποτυχία ως κόμμα στην ουσία της εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής. Και οι δύο αποτελούν συμπτώματα μιας βαθύτερης ασθένειας στις ΗΠΑ: της διαφθοράς της πολιτικής και της ισχύος του στρατιωτικο-βιομηχανικού κατεστημένου.
— Αν κάνατε μια πρόβλεψη για τα επόμενα χρόνια, βλέπετε τις ΗΠΑ να ανακάμπτουν ως πρότυπο δημοκρατίας ή να βυθίζονται σε έναν φαύλο κύκλο βίας και αυταρχισμού;
Οι ΗΠΑ έχουν μπροστά τους άλλα 5-10 χρόνια κρίσης και αναταραχής. Πιστεύω ότι τελικά θα ανακάμψουν, αλλά μόνο αν γίνουν βαθιές πολιτικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες όμως δεν μπορούν να ολοκληρωθούν άμεσα. Οι ΗΠΑ θα πρέπει να μάθουν ότι η διαφθορά απειλεί ακόμη και τις ελίτ, και ότι η αμερικανική επιδίωξη της παγκόσμιας ηγεμονίας είναι αυταπάτη.
— Τι σας εξοργίζει περισσότερο στις ΗΠΑ σήμερα;
Με λυπεί βαθύτατα η ανικανότητα του αμερικανικού πολιτικού συστήματος να αντιμετωπίσει κρίσιμες και μακροπρόθεσμες προκλήσεις, όπως η οικολογική κρίση που βρίσκεται σε εξέλιξη, η ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων, ο πυρηνικός αφοπλισμός, η δικαιοσύνη για τους Παλαιστίνιους, η μεγαλύτερη ισότητα εισοδημάτων, πλούτου και ευκαιριών, και πολλά άλλα.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
