YΠΕΣΤΗ Ο ΑΔΟΛΦΟΣ ΧΙΤΛΕΡ σωματική και συναισθηματική κακοποίηση από τον πατέρα του; Αυτό υπονοούσε ο Άλαν Μπούλοκ στο βιβλίο του «Χίτλερ: Μια μελέτη της τυραννίας», το οποίο, στα πρώτα του κεφάλαια, παρουσίαζε διάφορες θεωρίες σχετικά με τα πρώτα χρόνια της ζωής του Αδόλφου Χίτλερ. Αυτή η δελεαστική προοπτική οδήγησε τελικά εμένα και τον συνεργάτη μου Μόρις Γκραν να γράψουμε ένα θεατρικό έργο.
Αυτό που μου έκανε αμέσως εντύπωση ήταν το εξής: το 1905, ο εξάχρονος, μελανιασμένος και δαρμένος Αδόλφος μεταφέρθηκε από τη μητέρα του, Κλάρα, στον οικογενειακό τους γιατρό στο Λιντς. Δεν ήταν η πρώτη φορά που οι Χίτλερ επισκέπτονταν τον δρα Έντουαρντ Μπλοχ – ο μικρός Αδόλφος συχνά έβρεχε το κρεβάτι του και ο Μπλοχ ένιωθε ότι δεν μπορούσε να κάνει τίποτα για το αγόρι, εκτός από το να του συνταγογραφήσει ζεστό γάλα. Ωστόσο, σε αυτή την περίπτωση ο Μπλοχ είπε στην Κλάρα ότι υπήρχε ένας διακεκριμένος γιατρός που μόλις είχε ανοίξει την πρώτη κλινική για παιδιά στη Βιέννη και θα ήθελε να παραπέμψει τον μικρό Αδόλφο σ’ αυτόν. Η Κλάρα συμφώνησε, αλλά όταν είπε στον σύζυγό της Αλοΐσιο Χίτλερ –ο οποίος ξυλοφόρτωνε συστηματικά το παιδί, χρησιμοποιώντας τη ζώνη, την αγκράφα και τα χέρια του– ότι πίστευε πως ο γιατρός στη Βιέννη θα μπορούσε να κάνει καλό στον γιο της, αυτός το απαγόρευσε – πιθανώς από φόβο μήπως αποκαλυφθεί. Το όνομα του γιατρού στη Βιέννη; Σίγκμουντ Φρόιντ.
Η πληροφορία αυτή έθεσε το εξής ερώτημα: «Τι θα είχε συμβεί αν ο Αδόλφος Χίτλερ είχε επισκεφτεί τον Σίγκμουντ Φρόιντ και είχε γίνει ασθενής του;». Στη συνέχεια, μετά από ατελείωτες αναζητήσεις, συνειδητοποιήσαμε ότι ο Χίτλερ και ο Φρόιντ βρέθηκαν ακριβώς στον ίδιο τόπο σε τέσσερις διαφορετικές περιπτώσεις και θα μπορούσαν να έχουν συναντηθεί – αυτές οι φανταστικές συναντήσεις αποτέλεσαν τα συστατικά στοιχεία του θεατρικού μας έργου.
Μια άλλη ερώτηση που θα μπορούσε να τεθεί είναι η εξής: «Τι θα γινόταν αν ο Αδόλφος Χίτλερ είχε γίνει δεκτός στο διετές πρόγραμμα σπουδών της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Βιέννης το 1910 και είχε ακολουθήσει καριέρα στην τέχνη ή την αρχιτεκτονική;».
Eκτός από την επινοημένη επίσκεψη του μικρού Χίτλερ στην κλινική του Σίγκμουντ Φρόιντ, διαπιστώσαμε ότι ο Χίτλερ και ο Φρόιντ θα μπορούσαν να έχουν συναντηθεί στις εξής περιπτώσεις: το 1908, όταν ο Αδόλφος Χίτλερ έφυγε από το Λιντς για τη Βιέννη σε μια αποτυχημένη προσπάθεια να γίνει δεκτός στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης, σε μια εποχή που ο Φρόιντ ήταν ένας από τους πιο διάσημους επιστήμονες στην Ευρώπη. Το 1918, όταν ο Χίτλερ εισήχθη σε νοσοκομείο της βόρειας Γερμανίας με υστερική τύφλωση (ψυχοσωματική διαταραχή), έχοντας πέσει θύμα βρετανικής επίθεσης με αέρια στα χαρακώματα της Γαλλίας. Αυτή ήταν ακριβώς η περίοδος κατά την οποία ο Φρόιντ διεξήγαγε μελέτη σε γερμανικά νοσοκομεία σχετικά με τις πολεμικές νευρώσεις των στρατιωτών. Και το 1938, την εποχή του Anschluss. Καθώς ο Χίτλερ εισέβαλλε στην Αυστρία και αποθεωνόταν ως ήρωας-κατακτητής, ο Φρόιντ βρισκόταν στο σπίτι του, προσπαθώντας να βρει έναν τρόπο να βγάλει την οικογένειά του από τη Βιέννη, γνωρίζοντας πολύ καλά ποια θα ήταν η μοίρα τους.
Στο τέλος του έργου μας, η Άννα Φρόιντ, η αφοσιωμένη κόρη του Σίγκμουντ και κορυφαία ψυχαναλύτρια η ίδια, απευθύνεται στο κοινό και λέει: «Θα είχε κάνει κάποια διαφορά αν ο πατέρας μου είχε πραγματικά τον Χίτλερ στον καναπέ του; Ή αν τον είχα εγώ στον δικό μου; Αμφιβάλλω. Όλοι όσοι ξάπλωσαν στον καναπέ του πατέρα μου αναζητούσαν αγάπη, αλλά ο Αδόλφος απλώς αρνιόταν πεισματικά να ξαπλώσει».
Μια άλλη ερώτηση που θα μπορούσε να τεθεί είναι η εξής: «Τι θα γινόταν αν ο Αδόλφος Χίτλερ είχε γίνει δεκτός στο διετές πρόγραμμα σπουδών της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Βιέννης το 1910 και είχε ακολουθήσει καριέρα στην τέχνη ή την αρχιτεκτονική;». Είναι πιθανό ο κόσμος εκτός Αυστρίας να μην είχε ακούσει ποτέ γι' αυτόν. Αλλά απορρίφθηκε από τη σχολή καλών τεχνών επειδή δεν ήταν αρκετά καλός και πέρασε το υπόλοιπο της νεανικής του ζωής περιπλανώμενος, αναζητώντας έναν λόγο ύπαρξης, ένα πεπρωμένο.
Τώρα αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν παραλληλισμοί μεταξύ του έργου μας και του κόσμου στον οποίο ζούμε σήμερα. Όπως λέει ο Φρόιντ στον ασθενή Χίτλερ, ενώ αυτός αναρρώνει από την υστερική τύφλωση: «Εργάζομαι πάνω σε ένα βιβλίο με θέμα την ψυχολογία των μαζών. Είναι συναρπαστικό το πώς, καθώς η σύγχρονη ζωή γίνεται όλο και πιο περίπλοκη, οι μάζες αναζητούν στον ηγέτη τους όλο και πιο απλές λύσεις».
Το θεατρικό έργο «Dr Freud will see you now, Mrs Hitler» των Λόρενς Μαρκς και Μόρις Γκραν θα παιχτεί από τις 4 ως τις 28 Σεπτεμβρίου στο Upstairs at the Gatehouse του Λονδίνου.
Με στοιχεία από «The Telegraph»
