Για περισσότερα από 260 χρόνια, οι επιστήμονες θεωρούσαν τις καμηλοπαρδάλεις ως ένα ενιαίο είδος. Η Giraffa camelopardalis, όπως ήταν γνωστή, ζούσε σε χιλιάδες χιλιόμετρα αφρικανικών λιβαδιών και δασών.
Ωστόσο, πλέον οι επιστήμονες τις βλέπουν διαφορετικά. Ένα είδος είναι πλέον τέσσερα, ανακοίνωσε την Πέμπτη η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN). Οι βιολόγοι θα αξιολογήσουν την κατάσταση του καθενός, με προκαταρκτικά στοιχεία να δείχνουν ότι τρία από τα είδη απειλούνται με εξαφάνιση.
«Μια καμηλοπαρδάλεις δεν είναι απλώς μία καμηλοπαρδάλεις», δήλωσε ο Μάικλ Μπράουν, ένας από τους συγγραφείς της αξιολόγησης. «Τώρα έχουμε τέσσερα διαφορετικά είδη, το καθένα με τη δική του ιστορία. Αυτό έχει σημαντικές συνέπειες για το πώς βλέπουμε τη διατήρηση των καμηλοπαρδάλων στην Αφρική».
Οι καμηλοπαρδάλεις ξεχωρίζουν εύκολα από άλλα θηλαστικά χάρη στους μακριούς τους λαιμούς, αλλά υπάρχουν και πιο λεπτές διαφορές που τις διαφοροποιούν μεταξύ τους. Στις αρχές του 1800, Ευρωπαίοι ζωολόγοι παρατήρησαν διαφορετικά μοτίβα και χρώματα στα δέρματα που στάλθηκαν σε μουσεία, υποδεικνύοντας ότι υπήρχαν οκτώ ή εννέα υποείδη.
Στον 20ό αιώνα, οι καμηλοπαρδάλεις υπέστησαν σημαντική μείωση λόγω του ιού Rinderpest, που προσέβαλε τα βοοειδή, των φραχτών και δρόμων που κατακερμάτισαν τους βιοτόπους τους, και λόγω της λαθροθηρίας. Από το 1985 έως το 2015, ο πληθυσμός τους μειώθηκε περίπου κατά 40%.
Η IUCN είχε χαρακτηρίσει το είδος ευάλωτο το 2016, θεωρώντας ότι όλες οι καμηλοπαρδάλεις ανήκουν σε ένα είδος. Νέα στοιχεία, όμως, έθεσαν υπό αμφισβήτηση αυτή την υπόθεση.
Μία μελέτη DNA του 2024 αποκάλυψε ότι οι ζωντανές καμηλοπαρδάλεις ανήκουν σε τέσσερις κύριες γενετικές ομάδες που δεν αναμιγνύονται σημαντικά εδώ και περίπου 280.000 χρόνια. Άλλη μελέτη του 2024, που ανέλυσε 515 κρανία, έδειξε ανατομικές διαφορές: οι οσικόνες (κέρατα) στο κεφάλι διαφέρουν ανάλογα με την ομάδα. Οι καμηλοπαρδάλεις στα βόρεια έχουν υψηλά κέρατα, ενώ οι νότιες χαμηλά.
Ανακεφαλαιώνοντας αυτές και άλλες μελέτες, οι ειδικοί συμφώνησαν ότι υπάρχουν τέσσερα είδη:
- Καμηλοπάρδαλη του νότου (Giraffa giraffa): περίπου 68.837 άτομα, στη Νότια Αφρική και γειτονικές χώρες.
- Καμηλοπάρδαλη Μασάι (Giraffa tippelskirchi): Ανατολική Αφρική.
- Καμηλοπάρδαλη με δικτυωτό σχέδιο (Giraffa reticulata): Βόρεια Κένυα και νότια Αιθιοπία.
- Καμηλοπάρδαλη του βορρά (Giraffa camelopardalis): σποραδικά από Νότιο Σουδάν έως Νίγηρα, μόλις 7.037 άτομα.
Οι πληθυσμοί των βόρειων καμηλοπαρδάλων, αλλά και των Μασάι και αυτών με διχτυωτό σχέδιο είναι μικροί και ευάλωτοι. Στην Ουγκάντα, βιολόγοι έχουν μεταφέρει βόρειες καμηλοπαρδάλεις από το Εθνικό Πάρκο Murchison Falls σε άλλες περιοχές για προστασία.
«Όταν οι καμηλοπαρδάλεις έχουν χώρο και ασφάλεια, αναπαράγονται καλά», λέει η Στεφανί Φένες, διευθύντρια της Giraffe Conservation Foundation. «Υπάρχουν πραγματικά θετικές ιστορίες διατήρησης εκεί έξω».
Η νέα ταξινόμηση θα επιτρέψει στοχευμένα προγράμματα προστασίας για τα πιο απειλούμενα είδη, διασφαλίζοντας ότι οι καμηλοπαρδάλεις θα συνεχίσουν να ζουν στα αφρικανικά λιβάδια και δάση.
