Τα επιταχυνσιόμετρα που διαθέτουν τα android smartphones, αισθητήρες που καταγράφουν την κίνηση και τον προσανατολισμό της συσκευής, μπορούν να αξιοποιηθούν πέρα από τις βασικές τους λειτουργίες, ακόμα και για την ανίχνευση σεισμών
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science, τα δεδομένα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ενός συστήματος ανίχνευσης σεισμών μέσω συλλογικής συμμετοχής (crowdsourcing), μετατρέποντας εκατομμύρια συσκευές Android σε έναν παγκόσμιο «σεισμογράφο».
Το σύστημα Android Earthquake Alerts (AEA), το οποίο αναπτύχθηκε από τη Google σε συνεργασία με τον δρ Richard Allen του Seismology Laboratory του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, ξεκίνησε το 2020 και αποτελεί πλέον προεπιλεγμένη ρύθμιση σε Android συσκευές σε 98 χώρες.
Η αρχή λειτουργίας είναι απλή αλλά έξυπνη: το AEA ανιχνεύει αιφνίδιες αυξήσεις επιτάχυνσης, χαρακτηριστικές των σεισμικών κυμάτων. Όταν πολλαπλές συσκευές σε μια γεωγραφική περιοχή «κινούνται» ταυτόχρονα, στέλνουν τη σχετική πληροφορία και την τοποθεσία τους στους διακομιστές της Google. Αν το μοτίβο "ταιριάζει" με εκείνο ενός πραγματικού σεισμού, τότε το σύστημα υπολογίζει τη μέγιστη ένταση, την ώρα εκδήλωσης και την εστία (επίκεντρο σε βάθος εδάφους).
Σε περιπτώσεις σεισμών άνω των 4,5 Ρίχτερ, αποστέλλεται αυτόματη ειδοποίηση στους χρήστες της περιοχής. Επιπλέον, το AEA διανέμει ειδοποιήσεις από επίσημες υπηρεσίες, όπως το ShakeAlert των ΗΠΑ.
Μέχρι τον Μάρτιο του 2024, το σύστημα είχε ανιχνεύσει πάνω από 11.000 σεισμούς παγκοσμίως, αποστέλλοντας περισσότερες από 1.200 ειδοποιήσεις. Ανάλογα με την ένταση και την απόσταση, οι ειδοποιήσεις διαφοροποιούνται: είτε ως απλό “BeAware” είτε ως “TakeAction”, μια πιο ηχηρή ειδοποίηση που μπορεί να παρακάμψει τη λειτουργία “Μην ενοχλείτε” του τηλεφώνου.
Η διασταύρωση των περιστατικών με επίσημους σεισμολογικούς καταλόγους έδειξε ότι πάνω από το 99% των ανιχνεύσεων ήταν ακριβείς. Όταν υπήρξαν ψευδείς συναγερμοί, οφείλονταν κυρίως σε καταιγίδες ή στη δόνηση πολλών κινητών από ειδοποιήσεις μαζικού χαρακτήρα. Οι αλγόριθμοι έχουν πλέον βελτιωθεί για την ελαχιστοποίηση τέτοιων λαθών.
Οι αστοχίες στους σεισμούς στην Τουρκία
Παρά τη μεγάλη ακρίβεια του συστήματος (με πάνω από 99% των εντοπισμένων σεισμών να αποδεικνύονται έγκυροι), υπήρξαν κάποιες αστοχίες. Μεγάλου μεγέθους σεισμοί, όπως εκείνοι των 7,8 και 7,5 Ρίχτερ στην Τουρκία το 2023, υποτιμήθηκαν από το σύστημα εξαιτίας έλλειψης επαρκών εκπαιδευτικών δεδομένων. Επιπλέον, οι ειδοποιήσεις προκαλούσαν μερικές φορές τη δόνηση των ίδιων των συσκευών, επηρεάζοντας την καταγραφή.
Σύμφωνα με τον δρ Allen και τον Marc Stogaitis, επικεφαλής μηχανικό λογισμικού στη Google, το AEA δεν προορίζεται να αντικαταστήσει τα επίσημα συστήματα σεισμικής ειδοποίησης, αλλά μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμο σε περιοχές που δεν διαθέτουν τέτοια υποδομή. Προσθέτουν πως η Google υποστηρίζει τη συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα μέσω προγραμμάτων φιλοξενίας ερευνητών, ωστόσο η προστασία των προσωπικών δεδομένων περιορίζει τη διάθεση των πληροφοριών.
Από το 2020 έως το 2023, ο αριθμός των χρηστών που έχουν ενεργοποιήσει την υπηρεσία αυξήθηκε από 250 εκατομμύρια σε 2,5 δισεκατομμύρια. Η τεχνολογία προσφέρει πλέον ένα επίπεδο έγκαιρης προειδοποίησης που, σε πολλές περιπτώσεις, υπερβαίνει τις δυνατότητες κρατικών υποδομών.
Ωστόσο, αυτό εγείρει και πολιτικές και ηθικές προκλήσεις: τόσο τα δεδομένα όσο και οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιεί το σύστημα θεωρούνται ιδιοκτησία της Google, κάτι που καθιστά δύσκολη την ανεξάρτητη πρόσβαση των επιστημόνων. Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει είναι: πώς προστατεύουμε τη δημόσια ασφάλεια όταν τα απαραίτητα εργαλεία βρίσκονται στα χέρια ιδιωτικών εταιρειών;
Καθώς οι τεχνολογικές εταιρείες επεξεργάζονται συνεχώς τα δεδομένα που συλλέγονται από τις "πανταχού παρούσες" συσκευές μας, τέτοια ερωτήματα πιθανόν να επανέρχονται όλο και συχνότερα.
Με πληροφορίες από Financial Times
