Η κλιματική αλλαγή μεταμορφώνει την Αρκτική, οδηγώντας σε αγώνα δρόμου για νέα παγοθραυστικά. Καναδάς, ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα επενδύουν σε στόλους, ενώ ανοίγουν νέοι εμπορικοί δρόμοι και γεωπολιτικές προκλήσεις.
Εδώ και χιλιετίες, μια τεράστια μάζα θαλάσσιου πάγου στην περιοχή, γνωστή ως Beaufort Gyre, στην Αρκτική μεταβάλλεται ανάλογα με τις εποχές, περιστρεφόμενη ανάμεσα στη Ρωσία, τον Καναδά και την Αλάσκα. Αυτή η μοναδική ωκεανογραφική δομή υπήρξε κάποτε το «εκκολαπτήριο» για τη δημιουργία παχύτερων στρωμάτων πάγου. Ωστόσο, οι ραγδαίες κλιματικές αλλαγές έχουν μειώσει τον πολυετή θαλάσσιο πάγο. Καθώς τα ωκεάνια ρεύματα συνεχίζουν να περιστρέφουν τα εναπομείναντα κομμάτια του Beaufort Gyre, μεγάλα τμήματα πάγου φράζουν πλέον τα κανάλια μεταξύ των βόρειων νησιών.
Η καναδική ακτοφυλακή έχει μια χαρακτηριστική φράση για το φαινόμενο: λιγότερος πάγος σημαίνει τελικά... περισσότερος πάγος.
«Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι η κλιματική αλλαγή θα μειώσει την ανάγκη για ισχυρά παγοθραυστικά», λέει ο Robert Huebert, ειδικός σε θέματα αρκτικής ασφάλειας. «Η εμπειρία όμως δείχνει το αντίθετο: τώρα χρειαζόμαστε πολύ περισσότερα».
Για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, ο Καναδάς κατασκευάζει έναν νέο στόλο πλοίων ικανών να διασχίζουν τα δύσκολα αρκτικά νερά. Η παγκόσμια ζήτηση αυξάνεται, καθώς νέες εμπορικές διαδρομές ανοίγουν και η πρόσβαση σε πολύτιμα ορυκτά γίνεται εφικτή. Ρωσία, Κίνα και ΗΠΑ επιταχύνουν επίσης την κατασκευή νέων παγοθραυστικών.
Στα ναυπηγεία Seaspan στο Βανκούβερ, έχει ξεκινήσει η κατασκευή ενός παγοθραυστικού πολικής κλάσης μήκους 160 μέτρων, που θα λειτουργεί σε θερμοκρασίες έως -50°C. Το έργο θα διαρκέσει τουλάχιστον πέντε χρόνια και θα κοστίσει 3,15 δισεκατομμύρια καναδικά δολάρια. Το συγκεκριμένο πλοίο θα αποτελέσει το «κόσμημα» της νέας εθνικής ναυπηγικής στρατηγικής του Καναδά, επιχειρώντας να αφήσει πίσω δεκαετίες καθυστερήσεων και αποτυχημένων προσπαθειών.
Η κατασκευή ενός παγοθραυστικού είναι εξαιρετικά απαιτητική, καθώς πρέπει να λειτουργεί με ασφάλεια στα πιο αφιλόξενα μέρη του πλανήτη. «Είναι σαν να φτιάχνεις μια πλωτή πόλη», εξηγεί ο Eddie Schehr, αντιπρόεδρος παραγωγής της Seaspan. Ακόμα και τα πιο απλά μέρη απαιτούν ατσάλι πάχους 60 χιλιοστών και ειδικά μηχανήματα για δοκιμές αντοχής. Το νέο παγοθραυστικό θα είναι κατηγορίας 2, ικανό να λειτουργεί όλο το χρόνο και να διασχίζει πάγο ύψους έως 3 μέτρων. Ο Καναδάς είχε να κατασκευάσει αντίστοιχο πλοίο από τη δεκαετία του 1960.
Διεθνής Αγώνας Δρόμου για Κυριαρχία στην Αρκτική
Η Ρωσία διαθέτει τουλάχιστον 50 παγοθραυστικά, με περισσότερα από δώδεκα να επιχειρούν στις πιο ακραίες συνθήκες. Η Κίνα έχει περίπου τέσσερα κατάλληλα για την αρκτική, ενώ οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να αυξήσουν δραστικά τον στόλο τους. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι θέλει έως και 40 παγοθραυστικά, σηματοδοτώντας μια νέα «κούρσα εξοπλισμών» στην Αρκτική.
Η επέκταση των εμπορικών διαδρομών, όπως το Βορειοδυτικό Πέρασμα, θα μπορούσε να μειώσει αισθητά τον χρόνο μεταφοράς μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, ενισχύοντας το ενδιαφέρον για την περιοχή.
Ο Καναδάς προχωρά σε σημαντικές επενδύσεις για την Αρκτική, ενώ το πρόσφατο «Ice Pact» μεταξύ Φινλανδίας, Καναδά και ΗΠΑ αναμένεται να αλλάξει το τοπίο στη ναυπηγική βιομηχανία παγοθραυστικών. Η Φινλανδία έχει ήδη κατασκευάσει το 80% των παγκοσμίως ενεργών παγοθραυστικών.
Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες για την αποτελεσματικότητα και το κόστος της κατασκευής σε πολλαπλά ναυπηγεία, αλλά και για την ανάγκη συνολικής ενίσχυσης των αμυντικών υποδομών πέρα από τα παγοθραυστικά, όπως δορυφόροι και υποβρύχια.
Καθώς η Αρκτική γίνεται πιο προσβάσιμη, οι κίνδυνοι αυξάνονται: λιγότερος πάγος σημαίνει πιο ασταθείς συνθήκες και μεγαλύτερο ρίσκο για τα πλοία. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι τα παγοθραυστικά θα παραμείνουν απαραίτητα, καθώς η περιοχή θα συνεχίσει να αποτελεί μια από τις πιο επικίνδυνες θαλάσσιες ζώνες του πλανήτη.
Με πληροφορίες από BBC
