Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς παρουσίασε φιλόδοξο σχέδιο κολοσσιαίας αύξησης δαπανών για την άμυνα και τις υποδομές της χώρας, επικαλούμενος τις αυξανόμενες απειλές για την ειρήνη στην Ευρώπη. «Ο κανόνας για την άμυνα πρέπει πλέον να είναι “ό,τι χρειαστεί”», δήλωσε, υποσχόμενος αναθεώρηση του γερμανικού οικονομικού δόγματος.
Μιλώντας σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τους ηγέτες των Σοσιαλδημοκρατών και της Χριστιανικής Ένωσης Βαυαρίας, ο Μερτς ανακοίνωσε τη δημιουργία ειδικού ταμείου 500 δισ. ευρώ για επενδύσεις σε υποδομές και άμυνα, καθώς και προτάσεις για χαλάρωση του συνταγματικά κατοχυρωμένου «φρένου χρέους» (Schuldenbremse).
Ο Μερτς, ηγέτης της CDU και καγκελάριος από τις αρχές του 2025, έκανε λόγο για επείγουσα ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, στον απόηχο, όπως είπε, «πρόσφατων αποφάσεων της κυβέρνησης των ΗΠΑ». Αν και δεν τις διευκρίνισε, είναι γνωστή η κριτική του προς τον πρόεδρο Τραμπ για τη στάση του απέναντι στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά τη διάρκεια επίσημης συνάντησης στον Λευκό Οίκο.
«Βασιζόμαστε στις συμμαχικές δεσμεύσεις των ΗΠΑ, αλλά γνωρίζουμε πως οι πόροι για την εθνική και συμμαχική άμυνα της Γερμανίας πρέπει να ενισχυθούν δραστικά», είπε. Στα αγγλικά, επανέλαβε τη φράση του Μάριο Ντράγκι: «I will do whatever it takes», αυτή τη φορά όχι για το ευρώ, αλλά για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Απαλλαγή των εξοπλισμών από τους δημοσιονομικούς κανόνες
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η εξαίρεση των αμυντικών δαπανών άνω του 1% του ΑΕΠ από το “φρένο χρέους”, χωρίς ανώτατο όριο. Παράλληλα, προτείνεται σύσταση επενδυτικού ταμείου 500 δισ. ευρώ για την αναβάθμιση δρόμων, σιδηροδρόμων και άλλων υποδομών, με 100 δισ. να διοχετεύονται απευθείας στα ομόσπονδα κρατίδια και ευελιξία για περιορισμένο δανεισμό.
Παρότι η Γερμανία είναι ο μεγαλύτερος ευρωπαίος δωρητής προς την Ουκρανία, ο στρατός της παραμένει υποχρηματοδοτημένος. Το ταμείο των 100 δισ. ευρώ που είχε θεσμοθετήσει η κυβέρνηση Σολτς μετά την εισβολή της Ρωσίας το 2022 έχει σχεδόν εξαντληθεί.
Για να καλύψει τον στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες 2% του ΑΕΠ, η Γερμανία χρειάζεται επιπλέον 30 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι το ποσοστό αυτό πρέπει να πλησιάσει το 3% λόγω της αυξημένης γεωστρατηγικής πίεσης στην Ευρώπη.
Το «φρένο χρέους» είναι ενσωματωμένο στο γερμανικό Σύνταγμα και κάθε αλλαγή απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων στο κοινοβούλιο. Παρά την κοινοβουλευτική υπεροχή των κυβερνητικών κομμάτων, οι έδρες της ακροδεξιάς AfD και της Αριστεράς συνιστούν απρόβλεπτο παράγοντα.
Το σχέδιο θα εισαχθεί αρχικά στο απερχόμενο κοινοβούλιο, καθώς το νέο Σώμα δεν αναμένεται να συγκληθεί πριν από τα τέλη Μαρτίου.
Ο απερχόμενος υπουργός Άμυνας των Σοσιαλδημοκρατών, Μπόρις Πιστόριους, χαρακτήρισε τις προτάσεις του Μερτς «σημαντικό βήμα», παρότι βρίσκονται ακόμη σε στάδιο διαβούλευσης. «Δεν πρόκειται για εξοπλιστικά προγράμματα, αλλά για την ίδια την ασφάλεια της χώρας μας – τίποτα λιγότερο», δήλωσε.
Ο πρόεδρος των Σοσιαλδημοκρατών, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, τόνισε: «Η χώρα μας καταρρέει από μέσα – πρέπει να επενδύσουμε ξανά σε αυτήν». Η δήλωσή του συνοδεύτηκε από παρουσίαση του επενδυτικού σκέλους του σχεδίου, με προτεραιότητα στην αποκατάσταση βασικών υποδομών.
