ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ 20 ΜΑΡΤΙΟΥ το Αστικό Εφετείο Πειραιά θα δικάσει ξανά την προσφυγή του δήμου Θήρας έναντι της πλοιοκτήτριας, της οικονομικής διαχειρίστριας και της ασφαλιστικής της εταιρείας με αίτημα την ανέλκυση του ναυαγίου, το οποίο «συνεχίζει να ρυπαίνει την περιοχή», όπως ισχυρίζεται η Συντονιστική Επιτροπή Θηραίων Πολιτών για την Ανέλκυση του Κρουαζιερόπλοιου Sea Diamond, μια συλλογικότητα που 18 χρόνια τώρα προσπαθεί να αναδείξει τα σοβαρά ζητήματα που έχουν ανακύψει από το ναυάγιο.
Η υπόθεση εκδικάζεται μετά από την αίτηση αναίρεσης που κατέθεσε ο δήμος Θήρας στον Άρειο Πάγο κατά της απόφασης (350/2021) που απέρριψε την αγωγή του για ανέλκυση του ναυαγίου και αποζημίωση. Ο Άρειος Πάγος είχε αποφανθεί ότι ο δήμος δεν έχει αρμοδιότητα να ζητήσει κάτι τέτοιο. Στη συνέχεια ο δήμος Θήρας κατέθεσε αίτηση αναίρεσης κατά της παραπάνω απόφασης. Τον Απρίλιο του 2024 ο Άρειος Πάγος έκρινε πως υπάρχει έννομο συμφέρον του δήμου Θήρας και αναιρώντας την απόφαση του 2021 αποφάσισε την επανεκδίκαση της υπόθεσης.
Το 2014 ο δήμος Θήρας κέρδισε την αγωγή κατά των εμπλεκόμενων εταιρειών και το δικαστήριο διέταξε την ανέλκυση του ναυαγίου, η οποία θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί με έξοδα της πλοιοκτήτριας εταιρείας.
Η ιστορία που φτάνει ξανά στη δικαστική αίθουσα ξεκίνησε το 2012, όταν ο δήμος Θήρας διεκδίκησε δικαστικά την ανέλκυση του ναυαγίου. Το 2014 ο δήμος Θήρας κέρδισε την αγωγή κατά των εμπλεκόμενων εταιρειών και το δικαστήριο διέταξε την ανέλκυση του ναυαγίου, η οποία θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί με έξοδα της πλοιοκτήτριας εταιρείας. Η ίδια απόφαση προέβλεπε επίσης χρηματική αποζημίωση οκτώ εκατομμυρίων ευρώ εις βάρος της εταιρείας για ηθική βλάβη λόγω υποβάθμισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Στη συνέχεια η εταιρεία άσκησε έφεση.
Μετά από έξι χρόνια και πολλές αναβολές της δίκης, τον Ιούλιο του 2020 το Εφετείο απέρριψε με απόφασή του το αίτημα του δήμου για ανέλκυση του ναυαγίου και αποζημίωση λόγω ηθικής βλάβης, γιατί κρίθηκε ότι ο δήμος ήταν αναρμόδιος να ζητήσει κάτι τέτοιο. Στη συνέχεια ακολούθησε η αγωγή του δήμου στον Άρειο Πάγο, η απόρριψή της, η αναίρεση της απόφασης μετά τη νέα αίτηση του δήμου. Και έτσι, έντεκα χρόνια μετά, θα διεξαχθεί νέα δίκη για την πολύκροτη υπόθεση.
Ο Νίκος Ζώρζος δήμαρχος Θήρας λέει στη Lifo πως πιστεύει ότι «υπάρχει δυνατότητα ανέλκυσης του ναυαγίου. Αυτό μας δείχνει η έρευνα που έχουμε κάνει. Χρειάζεται όμως και η συνδρομή της πολιτείας που διαχρονικά δεν έχει υπάρξει» Για την αυριανή δική θεωρεί ότι« θα υπάρξει ένα αίσιο αποτέλεσμα, καθώς τα αιτήματα του δήμου είναι δίκαια».
Η πρωτοβουλία να διεκδικηθεί από το δήμο Θήρας η ανέλκυση και η αποζημίωση είχε αναληφεί το 2012 όταν στη διοίκηση του δήμου ήταν και πάλι ο Νίκος Ζώρζος:
Στην πραγματικότητα όπως εξηγεί αύριο «σε επίπεδο Εφετείου θα εκδικαστούν δύο αγωγές. Η μία αφορά την ανέλκυση του ναυαγίου και η άλλη την αποζημίωση του δήμου για τη ζημιά που έχει γίνει στο Περιβάλλον και τη φήμη του τόπου»
Δύο αντίθετες θέσεις
Ο Λουκάς Λυγνός, καθηγητής και μέλος της δραστήριας Συντονιστικής Επιτροπής Αγώνα Θηραίων Πολιτών, υποστηρίζει ότι στην υπόθεση επικρατούν δύο εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις: «Από τη μία πλευρά η πλοιοκτήτρια υποστηρίζει ότι η ανέλκυση είναι ανέφικτη και ότι το ναυάγιο δεν ρυπαίνει, και από την άλλη ο δήμος Θήρας υποστηρίζει το αντίθετο, καθώς έχει πραγματογνωμοσύνες από επιστήμονες που όρισε το Αστικό Εφετείο Πειραιώς με την απόφαση 51/2017, που αποδεικνύουν ότι το ναυάγιο ρυπαίνει και θα συνεχίσει να ρυπαίνει για 420 χρόνια ακόμη, καθώς επίσης ότι η ανέλκυση είναι εφικτή με τις σύγχρονες μεθόδους και τεχνικές».
καθηγητής και μέλος της δραστήριας Συντονιστικής Επιτροπής Αγώνα Θηραίων Πολιτών
Τόσο ο δήμος Θήρας όσο και οι πολίτες που βγήκαν μπροστά στην υπόθεση αυτή, φτάνοντας μέχρι το Συμβούλιο της Επικρατείας, επικαλούνται τις δύο εκθέσεις των πραγματογνωμόνων οι οποίες συντάχθηκαν με διαταγή του Εφετείου Πειραιά, αλλά και μία μελέτη με μετρήσεις στην επίμαχη περιοχή του ναυαγίου που εκπονήθηκε από το Πολυτεχνείο Κρήτης.
Στην πρώτη έκθεση εξετάστηκε αν είναι δυνατή η ανέλκυση του ναυαγίου. Στην άλλη έκθεση καταγράφεται κατά πόσο το ναυάγιο στην καλντέρα της Σαντορίνης μπορεί να αποτελεί πηγή έκλυσης ρυπογόνων ουσιών, οι οποίες μπορεί να είναι επιβλαβείς για το οικοσύστημα της περιοχής αλλά και για τους ανθρώπους. Στις εκθέσεις καταγράφονται, αφενός ότι «η ανέλκυση του ναυαγίου είναι δυνατή», υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι «πρόκειται για μια επιχείρηση που απαιτεί ενδελεχή μελέτη με τη συνεργασία διαφορετικών φορέων και πολύπλοκη εργασία, που ενέχει περιβαλλοντικό και ανθρώπινο ρίσκο και υψηλό κόστος». Αφετέρου ότι το ναυάγιο «αποτελεί εστία εκπομπής ρυπογόνων και επιβλαβών ουσιών τόσο για τον άνθρωπο όσο και για το φυσικό περιβάλλον».
Εκ διαμέτρου αντίθετη είναι η θέση της εταιρείας, την οποία η LiFO είχε καταγράψει σε εκτενές ρεπορτάζ. Η πλοιοκτήτρια εταιρεία ισχυρίζεται ότι δεν «υφίσταται περιβαλλοντική ρύπανση», επικαλούμενη μετρήσεις του ΕΛΚΕΘΕ και άλλων διεθνών οργανισμών, όπως η ITORF (International Tanker Owners Pollution Federation).
Υποστηρίζει επίσης ότι η ανέλκυση είναι ανέφικτη, με βάση τη γνώμη αυτών που είχαν ανελκύσει το ρωσικό πυρηνοκίνητο υποβρύχιο Κουρσκ, στους οποίους, όπως υποστήριξε, είχε απευθυνθεί.
Ποιος θα πληρώσει;
Με αφορμή την επικείμενη εκδίκαση της υπόθεσης, η Συντονιστική Επιτροπή Θηραίων Πολιτών σημειώνει ότι «για άλλη μια φορά η ελληνική Δικαιοσύνη καλείται να ορίσει ποιος θα πληρώσει τα σπασμένα του ναυαγίου που προκλήθηκε με ευθύνη του πλοιάρχου του μοιραίου κρουαζιερόπλοιου και του διευθυντή επιχειρήσεων της συνδιαχειρίστριας εταιρείας της πλοιοκτήτριας, σύμφωνα και με την τελεσίδικη απόφαση 515/2016 του Αρείου Πάγου».
«Αλλά με έναν πολύ περίεργο τρόπο», όπως αναφέρει, «όταν τα ποσά που διακυβεύονται είναι μεγάλα, όλα φαίνονται να κυλούν πολύ αργά και πολύ δύσκολα. Η ισχύς των νόμων του κράτους και των άρθρων του Συντάγματος μοιάζει να μην είναι και τόσο ξεκάθαρη ή αυτονόητη και παρά το προφανές της υποθέσεως πρέπει να γίνουν πολλές διαβουλεύσεις για να αποφασιστεί το προφανές».
«Το αυτονόητο παραμένει ζητούμενο»
Οι πολίτες που αγωνίζονται για την ανέλκυση του ναυαγίου υποστηρίζουν ότι «εδώ και 18 χρόνια η εκτελεστική εξουσία αποτυγχάνει να κάνει το αυτονόητο: να καλέσει και να υποχρεώσει τον πλοιοκτήτη και τον ασφαλιστικό του οργανισμό να πληρώσει για την ανέλκυση του ναυαγίου, όπως προστάζει ο νόμος 2881/2001 και το άρθρο 24 του Ελληνικού Συντάγματος». Το ίδιο προστάζει, όπως εξηγούν, και η απόφαση 1820/2019 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία εκδόθηκε μετά την προσφυγή πολιτών. Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, «το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας έχει άμεση και αυτοτελή υποχρέωση να κινήσει τις διαδικασίες ανέλκυσης του Sea Diamond καθώς “το βυθισμένο ναυάγιο αποτελεί αυτοτελώς πηγή ρύπανσης για το θαλάσσιο περιβάλλον λόγω της έκλυσης τοξικών και επικίνδυνων ουσιών και απειλείται μεγαλύτερη οικολογική υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος στο μέλλον λόγω της προϊούσας διάβρωσής του”».
Πολίτες: «Ο ρυπαίνων πληρώνει»
Η Συντονιστική Επιτροπή Θηραίων Πολιτών μάς υπενθυμίζει τι είχε συμβεί στη γειτονική Ιταλία το 2014: «Οι αρχές υποχρέωσαν την πλοιοκτήτρια του Costa Concordia να ανελκύσει το ναυάγιο από το Giglio της Τοσκάνης με κόστος που έφτασε το 1,2 δισ. ευρώ. Οι δικαστικές διαδικασίες ακολούθησαν στη συνέχεια και απέδωσαν τις ευθύνες σε εκείνους που τις είχαν».
Το φυσικό περιβάλλον, όπως ισχυρίζονται, δεν μπορεί να περιμένει: «Οι νόμοι της φύσης είναι γνωστοί και δεν μπορούμε να τους παραβλέψουμε, όπως πολλές φορές παραβλέπουμε τους δικούς μας νόμους. Όποτε το κάναμε υποστήκαμε τις συνέπειες. Η φύση απαιτεί τον σεβασμό μας και το φυσικό περιβάλλον που μας φιλοξενεί έχει ανάγκη την προστασία μας. Και πάλι για το δικό μας καλό, γιατί και εμείς είμαστε κομμάτι του», λένε.
«Πλησιάζει η μαύρη επέτειος»
Η δίκη της Πέμπτης στο Αστικό Εφετείο Πειραιά θα πραγματοποιηθεί λίγες μέρες πριν από τη «μαύρη επέτειο», λέει η Συντονιστική Επιτροπή: «Έχουμε εμπιστοσύνη απέναντι στη ελληνική Δικαιοσύνη, πως θα επιτελέσει το χρέος της στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και της ποιότητας της ανθρώπινης ζωής. Έχουμε χρέος απέναντι στα παιδιά μας να προστατεύσουμε το φυσικό περιβάλλον που θα τους παραδώσουμε για να ζήσουν, όπως μας το παρέδωσαν και οι πρόγονοί μας σε εμάς».
Διεκδικούν, όπως λένε, την άμεση ανέλκυση του ναυαγίου, την εξάλειψη κάθε περιβαλλοντικού κινδύνου για το θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον της περιοχής του ναυαγίου και την αποκατάσταση κάθε περιβαλλοντικής ζημίας που προκλήθηκε από το ναυάγιο και την παραμονή του στον βυθό. Και δηλώνουν «τη συνέχιση του αγώνα μας μέχρι την τελική δικαίωση όλων μας, όπως αρμόζει σε κάθε ευνομούμενη πολιτεία».
