Με το που μπαίνεις στην έκθεση «Shaped by earth» της γκαλερί Καλφαγιάν το βλέμμα σου πέφτει στο κέντρο του εκθεσιακού χώρου: επάνω σε επαναχρησιμοποιημένα κιβώτια αποστολής έργων τέχνης (μια διεθνής τάση για την προστασία του περιβάλλοντος) βρίσκονται τοποθετημένα έργα κεραμικής.
Πλησιάζοντας, αρχίζεις να αναγνωρίζεις τεχνοτροπίες, επειδή ακριβώς πρόκειται για κεραμικά σημαντικών Ελλήνων και ξένων εικαστικών, των οποίων η ταυτότητα είναι αδιαμφισβήτητη. Οι περισσότεροι είναι ζωγράφοι που έχουν ασχοληθεί και με άλλα μέσα, αλλά όχι μόνο: Πικάσο, Τσαρούχης, Φασιανός, Voulkos, Βερναδάκη, Πάστρα, Crowner.
Ποιο ήταν το κίνητρο να στήσει η γνωστή γκαλερί της Χάριτος μια ολόκληρη έκθεση αποκλειστικά με έργα κεραμικής; Διαβάζω απόσπασμα από το σκεπτικό στο δελτίο τύπου: «Η κεραμική συγκαταλέγεται στις αρχαιότερες μορφές τέχνης, από την οποία αντλούμε στοιχεία για τον πολιτισμό κάθε εποχής. Όσο ο άνθρωπος διερευνούσε τις απεριόριστες πλαστικές δυνατότητες του πηλού τόσο η κεραμική άρχισε να εξελίσσεται σε μορφή έκφρασης και να μην περιορίζεται αποκλειστικά σε χρηστικά ή λατρευτικά αντικείμενα».
Η κεραμική όχι μόνο αναγνωρίζεται πια ως μια σημαντική διάσταση της εικαστικής σκηνής αλλά δίνει το «παρών» όλο και πιο δυναμικά το τελευταίο διάστημα, κι αυτό είναι κάτι που εν μέρει το χρωστάμε και στη βράβευση του Grayson Perry με το Turner Prize το 2003.
Η αλήθεια είναι ότι παρατηρώντας ένα προς ένα τα έργα δεν μπορεί παρά να αναγνωρίσεις την καλλιτεχνική ευφυΐα των εξαιρετικών αυτών καλλιτεχνών που έχουν συγκεντρωθεί σε αυτή την εντυπωσιακή παράθεση ταλέντου και φαντασίας.
Κάποια είναι δεκαετιών, καθώς δημιουργήθηκαν από ανθρώπους που δεν βρίσκονται εν ζωή εδώ και πολλά χρόνια, αλλά το καλλιτεχνικό τους αποτύπωμα σε αυτά τα μικρά αριστουργήματα είναι τόσο έντονο που αποδυναμώνει κάθε παλιότερη ένσταση σχετικά με την αξία της τέχνης του πηλού, που μέχρι πρόσφατα αρκετοί θεωρούσαν ως ένα είδος που δεν άξιζε ιδιαίτερη προσοχή και εκτίμηση.
Ωστόσο, η κεραμική όχι μόνο αναγνωρίζεται πια ως μια σημαντική διάσταση της εικαστικής σκηνής αλλά δίνει το «παρών» όλο και πιο δυναμικά το τελευταίο διάστημα, κι αυτό είναι κάτι που εν μέρει το χρωστάμε και στη βράβευση του Grayson Perry με το Turner Prize το 2003. Αυτό είναι παρήγορο, καθώς σε μια εποχή που κυριαρχεί η τεχνητή νοημοσύνη και κάθε νέου τύπου τεχνολογία αρκετοί νέοι καλλιτέχνες καταπιάνονται με τη δημιουργία χειροποίητων έργων, χρησιμοποιώντας τον πηλό ως εκφραστικό μέσο.
Έτσι, στη συγκεκριμένη έκθεση ο Cacao Rocks με τα πολύχρωμα πιθάρια του και ο Δημήτρης Νεβεσκιώτης με το επιτοίχιο επιζωγραφισμένο κεραμικό του αναδεικνύονται δίπλα σε εμβληματικούς καλλιτέχνες όπως ο Γιαννούλης Χαλεπάς με την «Αθηνά βοσκοπούλα» του από τη δεκαετία του 1920 και ο Πάνος Βαλσαμάκης με τις χαρακτηριστικές του συνθέσεις από πλακάκια.
Αλλά η συγκομιδή έτσι κι αλλιώς έχει μεγάλο ενδιαφέρον καθώς κάθε έργο ξεχωριστά σηματοδοτεί και μια άλλη σπουδαία υπογραφή, τεχνική και πορεία στην ελληνική και διεθνή εικαστική σκηνή. Ενδεικτικά αναφέρουμε τον Ελληνοαμερικανό Peter Voulkos, γνωστό για τα εξπρεσιονιστικά κεραμικά γλυπτά του, την Αμερικανίδα ζωγράφο του γεωμετρικού αφαιρετισμού Sarah Crowner, τον Κωνσταντίνο Κακανιά με το βιτριολικό του χιούμορ, που δραστηριοποιείται επίσης στην αμερικανική εικαστική σκηνή, και σημαντικούς καλλιτέχνες που συνέχισαν τη μεγάλη παράδοση του Πάμπλο Πικάσο –εδώ παρουσιάζεται μια κουκουβάγια του από το 1951–, ο οποίος αφιέρωσε ένα μεγάλο κεφάλαιο της δημιουργικότητάς του στην κεραμική.
Εκτίθενται, ακόμα, έργα γυναικών, όπως το υπερμέγεθες γλυπτό «Hunting in the dark forest» της Ευγενίας Βερελή, δύο μίνιμαλ και επιβλητικά βάζα της Νικομάχης Καρακωστάνογλου που τιτλοφορεί «Archangel #2» και #3, όπως επίσης δουλειά της Ελένης Βερναδάκη, της σημαντικότερης Ελληνίδας κεραμίστριας.
Ο Αλέκος Φασιανός εκπροσωπείται από ένα κεραμικό αγγείο, μια μορφή νέου άντρα με τα χαρακτηριστικά φτερά των ζωγραφικών του αγγέλων και ένα βάζο, ο Γιάννης Τσαρούχης από δύο επιζωγραφισμένα πήλινα boȋtes με καπάκι. Τέλος, στην έκθεση περιλαμβάνεται και μια επιδαπέδια σύνθεση του Αλέξανδρου Τζάννη, εκτύπωση UV σε ατσάλι και κεραμικό με τίτλο «The Echo».
Κεραμικά γλυπτά διαμορφωμένα από γήινα υλικά και εντυπωσιακές καλλιτεχνικές χειρονομίες που δεν παραπέμπουν ούτε στη διακοσμητική τέχνη ούτε βέβαια σε χρηστικά αντικείμενα αλλά εκπροσωπούν μια γνήσια καλλιτεχνική έκφραση που μετρά έναν αιώνα και ξεκινά από τον ιδιοφυή Χαλεπά και φτάνει μέχρι τις ποπ γλυπτικές κατασκευές του Cacao Rocks, ισορροπώντας ανάμεσα σε μια πλούσια ποικιλία χρωμάτων και απροσδόκητων σχημάτων και νοημάτων.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση Shaped by earth εδώ.
