Μέσα σε λίγες ώρες από την έναρξη της κατάπαυσης πυρός στη Γάζα την Κυριακή (19/1), δεκάδες μαχητές από τις ένοπλες Ταξιαρχίες Κασάμ της Χαμάς εμφανίστηκαν με τις χαρακτηριστικές μαύρες μπαλακλάβες και τις πράσινες κορδέλες τους για να παραδώσουν τρεις ομήρους σε οχήματα του Ερυθρού Σταυρού που τους μετέφεραν πίσω στο Ισραήλ.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, είχε ορκιστεί να «καταστρέψει» την οργάνωση μετά την επίθεσή της στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023. Αντ' αυτού, μετά από 15 μήνες πολέμου, οι ένοπλοι της Χαμάς «αναδύθηκαν» από τις υπόγειες σήραγγες - φαινομενικά έτοιμοι να κυβερνήσουν και πάλι τη Γάζα.
«Εργαζόμαστε σύμφωνα με ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Δεν μπορούμε να αφήσουμε τον λαό μας στο κενό για να ικανοποιήσουμε τον Νετανιάχου» δήλωσε ο Ισμαήλ Αλ Ταουάμπτα, εκπρόσωπος της κυβέρνησης της Γάζας που ελέγχεται από τη Χαμάς. Ο Ταουάμπτα δήλωσε ότι οι αρχές υπό την ηγεσία της Χαμάς σχεδιάζουν συναντήσεις για την αποκατάσταση της εκπαίδευσης, την επαναλειτουργία τζαμιών για προσευχές και την αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας σε νοσοκομεία που έχουν επανειλημμένα βομβαρδιστεί.
«Η Χαμάς δεν έχει τελειώσει παρά τις στρατιωτικές της απώλειες» δήλωσε ο Mkhaimar Abusada, πολιτικός επιστήμονας από τη Γάζα στο Πανεπιστήμιο Northwestern των ΗΠΑ. «Ο τρόπος με τον οποίο παραδόθηκαν οι όμηροι ήταν μια επίδειξη δύναμης και μια πράξη περιφρόνησης προς το Ισραήλ. Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός άφησε ασαφείς ρυθμίσεις για την επόμενη ημέρα και για τη διακυβέρνηση της Γάζας», δήλωσε.
Στο Ισραήλ, οι εικόνες των ενόπλων της Χαμάς που επέστρεψαν για να διεκδικήσουν την εξουσία τους στον παλαιστινιακό θύλακα, σόκαραν την κοινή γνώμη και έθεσαν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα του πολέμου στη Γάζα. Ενώ ορισμένοι ισραηλινοί αναλυτές προειδοποίησαν ότι η πομπή των ενόπλων της Χαμάς ήταν ένα κόλπο δημοσίων σχέσεων που συγκάλυπτε τις τεράστιες απώλειες της ισλαμιστικής οργάνωσης, άλλοι την είδαν ως απόδειξη της έλλειψης στρατηγικού σχεδιασμού από την κυβέρνηση Νετανιάχου. Το Ισραήλ αρνήθηκε να εξετάσει έναν μεταπολεμικό ρόλο στη Γάζα για τους αντιπάλους της Χαμάς, την Παλαιστινιακή Αρχή, η οποία ασκεί περιορισμένη αυτοδιοίκηση σε τμήματα της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης.
«Η Γάζα έχει καταστραφεί, αλλά η Χαμάς στέκεται ακόμα στα πόδια της. Ο λόγος γι' αυτό είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος από την ισραηλινή κυβέρνηση να συζητήσει οποιαδήποτε άλλη επιλογή για ένα εναλλακτικό καθεστώς στη Γάζα» δήλωσε ο Άβι Ίσακαροφ, Ισραηλινός αναλυτής της Μέσης Ανατολής και συνδημιουργός της τηλεοπτικής εκπομπής Fauda.
Η επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα έχει σκοτώσει τουλάχιστον 47.000 ανθρώπους, σύμφωνα με Παλαιστίνιους αξιωματούχους υγείας, και έχει μετατρέψει τεράστιες εκτάσεις του παλαιστινιακού θύλακα σε μια ακατοίκητη, βομβαρδισμένη ερημιά. Η Χαμάς έχει επίσης υποστεί καταστροφικές απώλειες και έχει μείνει μια αποδυναμωμένη οργάνωση καθώς πολλοί από τους ανώτερους διοικητές της -συμπεριλαμβανομένου του ηγέτη της στη Γάζα, Γιαχία Σινουάρ- σκοτώθηκαν μαζί με περίπου χιλιάδες μαχητές της.
Ωστόσο, διεθνείς αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η σφοδρότητα της εκστρατείας του Ισραήλ και η ταλαιπωρία των πολιτών μπορεί να έχει προσελκύσει νέα μέλη στην οργάνωση, με τον απερχόμενο υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν να εκτιμά την περασμένη εβδομάδα ότι η Χαμάς έχει στρατολογήσει περίπου τόσους μαχητές όσους έχει χάσει.
Οι Παλαιστίνιοι είναι διχασμένοι σε ό,τι αφορά τη Χαμάς: άλλοι χαίρονται από την επανεμφάνιση των Ταξιαρχιών Κασάμ και κάποιοι δυσανασχετούν, καθώς επιρρίπτουν την ευθύνη της άνευ προηγουμένου καταστροφής στη Γάζα στις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023.
Από την Κυριακή (19/1), οι αρχές της Γάζας υπό την ηγεσία της Χαμάς προσπάθησαν να αποκαταστήσουν την τάξη και τον διοικητικό έλεγχο της λωρίδας. Η αστυνομία έχει αναπτυχθεί σε ορισμένους δρόμους και κυκλικούς κόμβους, ενώ τα τοπικά συμβούλια που διορίστηκαν από τη Χαμάς προσπαθούν να ανοίξουν τους δρόμους που έχουν αποκλειστεί από τα συντρίμμια του σκυροδέματος και να αποκαταστήσουν τις υπηρεσίες.
Όποιος όμως προσπαθήσει να κυβερνήσει τη Γάζα θα αντιμετωπίσει πολύ μεγαλύτερες προκλήσεις. Οι αποδεκατισμένες υποδομές και τα εκατομμύρια τόνοι μπάζων θα απαιτήσουν τεράστιες επενδύσεις για την εκκαθάριση και την έναρξη της ανοικοδόμησης. Για τον Γιαχία Αλ-Σαράζ, τον δήμαρχο της Γάζας, προτεραιότητα τώρα είναι η απομάκρυνση των συντριμμιών που μπλοκάρουν τους δρόμους. Σύμφωνα με τον ίδιο, το 80% του βαρέως εξοπλισμού που διαθέτει ο δήμος -όπως οι μπουλντόζες- έχει καταστραφεί. «Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημά μας», είπε ο Αλ-Σαράζ.
Ακόμη και με την πρώτη, εξάμηνη φάση της κατάπαυσης του πυρός σε ισχύ, οι διαπραγματευτές πρέπει ακόμη να οριστικοποιήσουν μια δεύτερη και ενδεχομένως τρίτη φάση της συμφωνίας για τον οριστικό τερματισμό του πολέμου στη Γάζα πριν αρχίσει η ανοικοδόμηση.
Με πληροφορίες από Financial Times
