ΕΧΕΙ ΜΕΙΝΕΙ ΚΑΠΟΙΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΕΙΔΟΣ ή υπο-είδος ή συγκρότημα ή ερμηνευτής από το παρελθόν –ακόμα κι ο πιο «ξενέρωτος», ακόμα κι ο πιο απίθανος– που να μην έχει εξαγνιστεί στη μεγάλη κολυμπήθρα της νοσταλγίας, της ρετροφιλίας και του ρεβιζιονισμού; Δεν μπορώ πλέον να σκεφτώ κάποιους ή κάποιον ή κάποια που να έχει μείνει απ’ έξω.
Σίγουρα όμως ένα από τα πιο εξέχοντα και απροσδόκητα δείγματα –ειδικά για όσους και όσες από εμάς είχαν επιλέξει τις πιο σκοτεινές, τις πιο «ψαγμένες», τις πιο «ποζάτες», τις πιο μοιρολατρικές, τις πιο ματαιόδοξες και τις πιο εφηβικές τελικά, τώρα που το σκέφτομαι, μουσικές φατρίες και φυλές στα νιάτα μας– αυτής της πανίσχυρης τάσης είναι η αναβίωση και συχνά η αποθέωση του λεγόμενου Yacht Rock κατά την τελευταία δεκαετία.
Τεχνικά βέβαια δεν πρόκειται για ανάσταση ή αναβίωση αφού ο όρος αποτελεί μια εκ των υστέρων επιμελημένη ταμπέλα που δημιουργήθηκε μεταξύ αστείου και σοβαρού, για να ορίσει όχι τόσο ένα συγκεκριμένο μουσικό είδος, όσο μια αίσθηση, μια ιδέα, ένα vibe. Ένα «κάτι» που είναι και δεν είναι ακριβώς soft rock και που εκφράστηκε ιδανικά στη Νότια Καλιφόρνια από μια ομάδα ή ένα φάσμα προικισμένων (αν όχι χαρισματικών εμφανισιακά) μουσικών, διαφορετικής ίσως στόχευσης αλλά κοινής αντίληψης μέσα στο θερμοκήπιο του στούντιο, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι –ως δημιουργοί, ερμηνευτές και κυρίως ως «παίκτες»– για μια σειρά δίσκων κρυστάλλινης, ελαφρώς jazzy ποπ/ροκ στις δεκαετίες του '70 κυρίως και του '80 εν μέρει (το MTV δεν είχε πολύ χώρο για «απρόσωπους» μεσήλικες, εκτός αν έμπαιναν γερά στο κόλπο, όπως ο Phil Collins, φερ’ ειπείν).
Μόνο ο Donald Fagen των Steely Dan λάμπει διά της απουσίας του, μέχρι το τέλος της ταινίας που τον ακούμε να απαντά στο τηλέφωνο στους δημιουργούς της ταινίας. «Κάνουμε ένα ντοκιμαντέρ για το yacht rock και θα θέλαμε πολύ να συμμετέχετε». «Για ποιο;». «Για το yacht rock». «Α, για το yacht rock. Λοιπόν, άκου να σου πω. Δεν πας να γαμηθείς;».
Και τα τοτέμ αυτής της «σκηνής», σύμφωνα με τους γραφειοκράτες του Yacht Rock (αυτό που ξεκίνησε για πλάκα κατέληξε σε μουσικό έρωτα) είναι γκρουπ όπως οι Steely Dan, οι Toto (οι οποίοι έχουν παίξει σε καμιά πεντακοσαριά άλμπουμ εκτός από τα δικά τους), οι Doobie Brothers (βασικά ο συμπαθής ανέκαθεν Michael McDonald, o οποίος είναι και ο βασικός συνδετικός κρίκος με όλους τους υπόλοιπους), και δημιουργοί-ερμηνευτές όπως ο Kenny Loggins και ο βαθύτατα παρεξηγημένος Christopher Cross, όσο κι αν σύνδεσή του τελευταίου ειδικά με το αγαπημένο τους συγκρότημα, προκαλεί αναφυλαξία στους «εγκεφαλικούς» οπαδούς των Steely Dan. (Μ' αυτούς και με τον Zappa δεν θα το πιάσω ποτέ το νόημα νομίζω).
Όλα αυτά και πολλά άλλα εμφανίζονται, συζητιόνται και αναλύονται, με οξύ αλλά ελαφρύ πνεύμα, όπως αρμόζει στο «είδος», από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές, από δημοσιογράφους και από την πρόσφατη σχετικά φουρνιά οπαδών όπως ο Questlove, ο Thundercat και ο Mac De Marco, στο πολύ ενδιαφέρον και εξαιρετικά απολαυστικό ντοκιμαντέρ του HBO Yacht Rock, που είναι ίσως και το καλύτερο μουσικό ντοκιμαντέρ μιας χρονιάς που μάλλον υστέρησε στο είδος αυτό.
Μόνο ο Donald Fagen των Steely Dan λάμπει διά της απουσίας του, μέχρι το τέλος της ταινίας που τον ακούμε να απαντά στο τηλέφωνο στους δημιουργούς της ταινίας. «Κάνουμε ένα ντοκιμαντέρ για το yacht rock και θα θέλαμε πολύ να συμμετέχετε». «Για ποιο;». «Για το yacht rock». «Α, για το yacht rock. Λοιπόν, άκου να σου πω. Δεν πας να γαμηθείς;». Τελικά βέβαια παραχώρησε τα τραγούδια του για την ταινία (η οποία ακούγεται ιδανικά με καλό ηχοσύστημα), οπότε δεν πρέπει να ήταν και τόσο εξοργισμένος.
Στη (μιάμισης ώρας) ταινία συμμετέχουν και κάποιοι από τους κωμικούς που ξεκίνησαν την ιστορία του «Yacht Rock» το 2005, δύο χρόνια πριν την έλευση του YouTube, με την ομώνυμη σειρά βίντεο που παρωδούσε τους αστέρες του soft rock εν γένει χρησιμοποιώντας ως έμπνευση για το όνομα του υπο-είδους που εφηύραν, το εξώφυλλο του άλμπουμ Full Sail των Kenny Loggins και Jim Messina και το τραγούδι Sailing του Christopher Cross. Με την πάροδο του χρόνου, το «είδος» άρχισε να αποκτά πολύ μεγάλη δυναμική και να εξελιχθεί σε φαινόμενο, με συλλογές, λίστες, αφιερώματα, πάρτι, περιοδείες και (φυσικά) κρουαζιέρες.
Γιατί όμως να μην είναι και οι Fleetwood Mac, ας πούμε, ή οι Eagles yacht rock; Γιατί, σύμφωνα με τους ειδήμονες στο ντοκιμαντέρ, οι πρώτοι δεν έχουν αυτό το jazzy σκίρτημα και το R&B τίναγμα που διακρίνει το είδος, και οι δεύτεροι απλά είναι country rock. Αυτοί που «κολλάνε» πολύ περισσότερο είναι μαύροι καλλιτέχνες όπως ο Al Jarreau και ο George Benson.
Εν τέλει, δεν έχει και τόση σημασία η νομενκλατούρα. Όπως λέει και ο Questlove, το yacht rock θα μπορούσε να οριστεί ως «μουσική για να χορεύεις καθιστός». Ή, όπως λέει στην ταινία η Amanda Petrusich, η μουσικοκριτικός του New Yorker, «ο ορισμός "yacht rock" είναι συγχρόνως αφηρημένος και ακριβής. Είναι σαν τον ορισμό που είχε δώσει το 1964 ένα από τα μέλη του Ανώτατου Δικαστηρίου για την πορνογραφία: "Ξέρουμε τι είναι όταν το βλέπουμε"». Ή, εν προκειμένω, όταν το ακούμε το Yacht Rock. Θέλω να πω, δεν έχω γνωρίσει ποτέ άτομο, οποιασδήποτε συνομοταξίας, που να μην αναθαρρεύει ξαφνικά όταν μπαίνει κάπου το Africa των Toto, ακόμα κι αν έχει επίγνωση της συγκινητικής σχεδόν, αποικιοκρατικής αφέλειας των στίχων. Κι όταν σκάει η τσιρίδα στο ρεφρέν, τσιρίζει εκστατικά όλος ο πλανήτης μαζί, έστω κι από μέσα του.
Yacht Rock: A Dockumentary | Official Trailer | HBO
