— Πώς μπορεί το πολιτικό σύστημα στο σύνολό του να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την ακροδεξιά απειλή;
Η ακροδεξιά απειλή μπορεί να φαίνεται ως πιθανή πολιτική λύση ή αντίδραση στα μάτια πολλών ψηφοφόρων, αλλά στην πραγματικότητα τόσο η ατζέντα της όσο και οι ιδεολογικές της θέσεις αποδεικνύουν το αντίθετο. Το υπάρχον πολιτικό σύστημα, αντί να αντιστέκεται ιδεολογικά στην απειλή, κανονικοποιεί αυτές τις θέσεις με την ελπίδα να αποτρέψει διαρροές προς τη δεξιά. Αυτό παρατηρείται στον κεντροδεξιό χώρο σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η πιο αποτελεσματική λύση είναι η επιστροφή σε μη λαϊκιστικά μονοπάτια που θα αναδείξουν τις πραγματικές κοινωνικές ανάγκες: πράσινη πολιτική, έμφαση στο κράτος δικαίου, ενότητα και προστασία των κοινωνικά αδύναμων ομάδων. Η ελπίδα είναι να υπάρξει κοινό μέτωπο της αριστεράς, όπως συμβαίνει και στη Γαλλία, απέναντι στην απειλή, καθώς υπό τις υπάρχουσες συνθήκες μόνο αυθεντικά αριστερά κινήματα μπορούν να προασπίσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς.
H απουσία αριστερής ιδεολογίας στο πολιτικό τοπίο και ο πόλεμος στην Παλαιστίνη έχουν απομακρύνει πολλούς νέους από τα πολιτικά κόμματα.
— Τι εξήγηση δίνετε στο γεγονός ότι οι νέοι ψήφισαν σε ένα μεγάλο ποσοστό ακροδεξιά κόμματα;
Η βασική αρχή είναι ότι ο ψηφοφόρος δεν ευθύνεται για τις επιλογές του, καθώς η παρούσα κατάσταση βαραίνει κυρίως το πολιτικό σύστημα. Παρατηρούμε υψηλά επίπεδα κοινωνικής αγανάκτησης, που η κυβέρνηση μέχρι το 2023 είχε περιορίσει χρησιμοποιώντας τον διπολισμό με τον ΣΥΡΙΖΑ. Όμως, οι δημοτικές εκλογές και οι ευρωεκλογές απέδειξαν το αντίθετο: η κοινωνική οργή μετατοπίστηκε, επιβεβαιώνοντας το αναμενόμενο ευρωπαϊκό φαινόμενο λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα.
επίκουρος καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο King’s College
Ένας δεύτερος παράγοντας είναι η δημιουργία ηθικού πανικού, επικεντρωμένου σε θέματα σεξουαλικότητας, παιδείας και μετανάστευσης. Αυτά τα ζητήματα μεγεθύνονται για να τροφοδοτούν την οργή μέσω της αναγνώρισης πιθανών εχθρών. Πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν ο εβραϊκός πληθυσμός, ενώ το 2024 είναι ο μουσουλμανικός – εξιλαστήρια θύματα, των οποίων η κοινωνική διάσταση απλοποιείται.
— Ποια είναι η ακτινογραφία του ακροδεξιού ψηφοφόρου;
Στην Ελλάδα παρατηρούνται έντονα θρησκευτικά κριτήρια στην ακροδεξιά ψήφο, που συνδέονται συχνά με την Εκκλησία. Το κόμμα Νίκη διατηρεί στενές σχέσεις με εκκλησιαστικούς κύκλους, ενώ η Ελληνική Λύση επικαλείται τη θρησκεία με έμφαση σε εθνικιστικά ζητήματα. Η ανάδειξη της Φωνής Λογικής σε τρίτο ακροδεξιό κόμμα σηματοδοτεί την έναρξη του ηθικού πανικού στη χώρα, στρεφόμενη κατά ΛΟΑΤΚΙ ατόμων, προσφύγων, μουσουλμάνων, αμβλώσεων και εθνικών θεμάτων.
Η επικινδυνότητα αυτών των φαινομένων, αν και παραμένει σε χαμηλά επίπεδα διάδοσης, υποδεικνύει ότι ο ακροδεξιός ψηφοφόρος επηρεάζεται από εισαγόμενο ηθικό πανικό που βασίζεται σε αστήρικτες θεωρίες συνωμοσίας. Αυτές οι θεωρίες βρίσκουν απήχηση σε κοινό που τρέφεται από αυτές, επιδιώκοντας να κανονικοποιήσει την κοινωνική του οργή και αναζητώντας εύκολους και ανύπαρκτους εχθρούς.
— Συμφωνείτε ή διαφωνείτε ότι το νομοσχέδιο για την ισότητα στον γάμο έπληξε την κυβέρνηση, ειδικά στη Βόρεια Ελλάδα;
Πιθανόν, όμως αυτό που αγνοεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης και οι σύμβουλοί του είναι ότι ένα κόμμα που έχει επιτεθεί στο κράτος δικαίου, κανονικοποιώντας αυταρχικές πολιτικές ή ακραία ρητορική, δεν μπορεί παράλληλα να προσελκύσει φιλελεύθερους ψηφοφόρους και να κερδίσει το κέντρο. Δεν είναι μόνο το νομοσχέδιο καθαυτό αλλά και ο ιδεολογικός διπολισμός που έφερε τη ΝΔ στο -14%, και η πτώση προβλέπεται να συνεχιστεί.
Η στροφή της κυβέρνησης Μητσοτάκη, που περιγράφαμε εδώ και χρόνια, επιβεβαιώνεται από το ότι 20% των ψηφοφόρων κινείται δεξιότερα, αναζητούν κάτι ακόμα πιο έντονο ιδεολογικά. Οι ψηφοφόροι μετατοπίστηκαν λόγω της κυβερνητικής ατζέντας, αλλά τώρα φαίνεται να προτιμούν το αυθεντικό δεξιότερα της δεξιάς και όχι αυτό που προσπαθεί να λειτουργήσει σε διπλό ταμπλό με φιλελεύθερες εκφάνσεις.
— Ποια είναι η εικόνα που επικρατεί στη Μεγάλη Βρετανία λίγο πριν από τις εκλογές;
Αυτή η εκλογή φαίνεται αδιάφορη, καθώς η απουσία αριστερής ιδεολογίας στο πολιτικό τοπίο και ο πόλεμος στην Παλαιστίνη έχουν απομακρύνει πολλούς νέους από τα πολιτικά κόμματα. Η νίκη θα είναι θριαμβευτική για τους Εργατικούς, αλλά το οικονομικό τους πλάνο είναι αμιγώς νεοφιλελεύθερο, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και η κεντροαριστερά κανονικοποιεί δεξιές πολιτικές για εκλογικά οφέλη. Συνεπώς, η απόρροια των εν λόγω φαινομένων θα αναλυθεί μετά τις εκλογές, ιδιαίτερα με την απρόσμενη και ταχύτατη άνοδο του Νάιτζελ Φάρατζ, που πιθανώς να αντικαταστήσει το Συντηρητικό Κόμμα στην αξιωματική αντιπολίτευση, προκαλώντας σοκ στη βρετανική πολιτική σκηνή.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
