Μια χαλαρή συνάντηση με φίλους σε ένα μικρό μπαρ της Κυψέλης μια Κυριακή απόγευμα με έφερε αντιμέτωπη με τον θαυμαστό κόσμο των picó και της περίφημης κουλτούρας picotera όπως την ονομάζουν στην Κολομβία. Τι είναι τα picó; Όπως μου εξηγεί ο Στέφανος Ντονικιάν, είναι τεράστια χειροποίητα κινητά ηχοσυστήματα που βγαίνουν στους δρόμους και παίζουν δυνατά μουσική τον Φεβρουάριο κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού της Καραϊβικής Ακτής της Κολομβίας – είναι γνωστά επίσης ως turbo ή turbo laser. Είναι στολισμένα με ψυχεδελικά χρώματα και νέον φώτα για να ξεχωρίζουν τις βραδινές ώρες και συνήθως έχουν ονόματα για να ξεχωρίζουν το ένα από το άλλο. Τον υπόλοιπο χρόνο, όταν δεν παίζουν στο καρναβάλι, αξιοποιούνται σε μπαρ και μπιλιαρδάδικα αλλά και σε παραδοσιακές γιορτές. Κάθε εβδομάδα ένα διαφορετικό picó σε διαφορετικό μέρος.
Η μουσική που ακούγεται από αυτά είναι χορευτική και χαρούμενη, μια μείξη από διάφορα είδη με λάτιν καταβολές όπως salsa, cumbia, mambo, samba, soca, zouk, dembow, dancehall, champeta, soukous. Η ιστορία των picó είναι συναρπαστική. Άρχισαν να εμφανίζονται τη δεκαετία του ’50 στους δρόμους των πιο λαϊκων συνοικιών της Μπαρανκίγια, της Καρταχένα και της Σάντα Μάρτα κυρίως για να διασκεδάσουν τον κόσμο που δεν είχε λεφτά. Συνήθως οι ιδιοκτήτες τους ήταν συλλέκτες δίσκων που έκαναν ουρές στα λιμάνια για να αποκτήσουν βινύλια που έρχονταν από χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και της Καραϊβικής, ανταγωνίζονταν, δε, μεταξύ τους ποιο θα παίξει το πιο σπάνιο κομμάτι. Συχνά, έσβηναν τους τίτλους των δίσκων, ζωγραφίζοντας πάνω τους.
Η Saramuya του, όπως το έχει βαφτίσει, είναι μοναδική στο είδος της στην Ευρώπη. Υπάρχουν άλλα δύο: ένα στην Ιταλία, στο Τορίνο, που ονομάζεται El Maradona, και άλλο ένα στην Ολλανδία, το El Magico Baobab. Κανένα από αυτά δεν είναι 100% φτιαγμένο στην Κολομβία.
Ο Στέφανος που μου διηγείται τη σχετική ιστορία, μπορεί να μιλάει για ώρες. Η πρώτη του γνωριμία με τα picó έγινε κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του στην Μπαρανκίγια το 2018, και τον σημάδεψε. Τέταρτη γενιά Ελληνοαρμένιος από την Αιθιοπία, η οικογένειά του μετανάστευσε εκεί στις αρχές του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αντίς Αμπέμπα σε ένα αρκετά πολυπολιτισμικό περιβάλλον, όπως μου λέει. Στο Γαλλικό Σχολείο όπου πήγαινε, τα παιδιά ανήκαν σε διάφορες κοινωνικές τάξεις και φυλές, «δεν είχε σημασία αν ήσουν πλούσιος ή φτωχός, μαύρος ή κίτρινος. Για μένα ήταν πολύ σημαντικό, γιατί με έχει διαμορφώσει ως άνθρωπο, το τρόπο που βλέπω το χρώμα την κουλτούρα. Δεν καταλαβαίνω γιατί υπάρχει τόσο discrimination. Δεν μπορεί να το χωρέσει το μυαλό μου, επειδή δεν έχω μεγαλώσει έτσι».
Ο παππούς του από την πλευρά του πατέρα του –ο άλλος είναι Κεφαλονίτης, όπως μου τονίζει– ήταν ο προσωπικός ράφτης του HIM Haile Selassie και μέλος της αιθιοπικής βασιλικής αυλής για 23 χρόνια, μέχρι τον θάνατο του αυτοκράτορα το 1975. Ο ίδιος έφυγε σε ηλικία 18 ετών από την Αιθιοπία για να σπουδάσει ναυτιλιακά στη Βρετανία. Έμεινε για αρκετά χρόνια εκεί, δουλεύοντας στη μεγάλη εταιρεία ενός Έλληνα εφοπλιστή.
«Το πρώτο πράγμα που πρόσεξα όταν προσγειώθηκα στην Κολομβία ήταν τα picó. Φτάσαμε επτά η ώρα το πρωί με έναν φίλο μου Κολομβιανό από την Αγγλία στο αεροδρόμιο της Σολεντάντ και αμέσως μασκαρευτήκαμε και ξεκινήσαμε να πάμε σε από τα πιο αλτέρνατιβ πάρτι του καρναβαλιού. Η νότια Μπαρανκίγια είναι ένα φτωχό μέρος, πολύ λαϊκό, και σε κάποια σημεία επικίνδυνο αλλά γενικά είναι ασφαλές να κυκλοφορείς. Ποτε δεν ένιωσα να απειλούμαι. Από το λεωφορείο έβλεπα τα picó και αναρωτιόμουν τι είναι αυτά τα πράγματα που έπαιζαν αφρικανική μουσική. Άκουγα κομμάτια που ήξερα, μουσική που άκουγα στην Αιθιοπία και μου τη θύμισε, όπως και την Αφρική και την Ελλάδα –όλα σε ένα– και τρελάθηκα. Από τότε είπα ότι θα πηγαίνω κάθε χρόνο μέχρι που έσκασε ο Covid-19. Από την πρώτη φορά που τα είδα ήθελα ένα, έστω για το σπίτι μου, επειδή φτιάχνουν και πιο μικρά, τα mini turbo».
Τελικά, έφτιαξε ένα κανονικό picó το 2022 και μόλις πρόσφατα κατάφερε να το φέρει στην Ελλάδα, αφού πρώτα έπαιξε σε διάφορα πάρτι στο καρναβάλι της Μπαρανκίγια. Ο Στέφανος άφησε τη δουλειά του για να πραγματοποιήσει το όνειρό του και αισθάνεται πολύ περήφανος που το picó του είναι εδώ.
«Μόλς έληξε η καραντίνα, με την πρώτη ευκαιρία έφυγα για Κολομβία. Αρχικά σκεφτόμουν να φτιάξω ένα για μένα, αλλά μετά είπα “ας φτιάξω ένα μεγαλύτερο για να δω αν μπορώ να κάνω πάρτι με αυτό”. Δεν σκεφτόμουν κάν πώς θα το έφερνα στην Ελλάδα. Είπα να το φτιάξω πρώτα και μετά θα έβλεπα. Διαφορετικά, δεν θα το έκανα ποτέ, και μου έκατσε πολύ καλά, επειδή γνώρισα κόσμο από ανθρώπους που ξέρανε».
Η Saramuya του, όπως το έχει βαφτίσει, είναι μοναδική στο είδος της στην Ευρώπη. Υπάρχουν άλλα δύο: ένα στην Ιταλία, στο Τορίνο, που ονομάζεται El Maradona, και άλλο ένα στην Ολλανδία, το El Mágico Baobab. Κανένα από αυτά δεν είναι 100% φτιαγμένο στην Κολομβία. Ο Στέφανος έμεινε αρκετούς μήνες στην Μπαρανκίγια για να το τελειοποιήσει.
Μια Κυριακή μετά από την πρώτη μας συνάντηση κατάφερα να τη δω από κοντά. Ο Στέφανος την έχει κατεβάσει στην πλατεία Αμερικής για τις ανάγκες της φωτογράφισης. Ζυγίζει πάνω από 300 κιλά. Διάφοροι περαστικοί κοντοστέκονταν, χωρίς να καταλαβαίνουν τι ακριβώς είναι, θαμπωμένοι από τα χρώματα. «Φαντάσου έναν δρόμο με picó στη σειρά, πόσο δυνατά παίζει το καθένα», οπότε το να ακούσεις τι ήχο βγάζει μέρα μεσημέρι δεν είναι και η πιο σοφή κίνηση.
Η Saramuya, που σημαίνει «τσαχπίνα/κοκέτα» στα ισπανικά είναι από τα ελάχιστα picó που έχουν γυναικείο όνομα στην Κολομβία. Γενικά, πρόκειται για μια αρκετά ανδροκρατούμενη κουλτούρα και «αρκετά machista», όπως τη χαρακτηρίζει ο Στέφανος. «Κανένα picó δεν είχε γυναικείο όνομα και ήθελα να βάλω κάτι που να αρχίζει με la. Μετά ανακάλυψα ότι ότι όντως δεν υπάρχουν πολλές picotteres». Στο εντυπωσιακό ταμπλό του πρωταγωνιστεί η θεά Αθηνά που τα βάζει με τον Ποσειδώνα ο οποίος προσπαθεί να εμποδίσει τον Οδυσσέα να επιστρέψει στην Ιθάκη και στην Πηνελόπη. Είναι ολόκληρη ζωγραφισμένη στο χέρι από έναν Κολομβιανό δεξιοτέχνη του είδους, τον Maestro William Gutierrez, τον Λεονάρντο ντα Βίντσι των picó. «Η κανονική του δουλειά είναι καθηγητής καλλιτεχνικών σε ένα δημοτικό σχολείο στη νότια μεριά της πόλης. Αυτός και η γυναίκα του μου φέρθηκαν σαν σε δικό τους άνθρωπο. Το στούντιό του είναι και το σπίτι του. Είναι διάσημος για τα picó του. Έχει φιλοτεχνήσει μερικά από τα πιο ιστορικά στην Κολομβία. Είναι ένας φανταστικός άνθρωπος. Πλέον μιλάω ισπανικά σαν να είμαι από κει, επειδή με βοήθησε τόσος κόσμος και με υποδέχτηκαν πολύ ζεστά», αναφέρει.
«Και τώρα, με το picó εδώ πέρα, τι έχεις σκοπό να κάνεις;»
«Θέλω να μιμηθώ τα πάρτι που έχω ζήσει στην Κολομβία, τους DJs που έχω δει και τη μουσική που έχω μάθει από αυτά. Πηγαίνεις με τρελή χαρά στα sets αυτών των ανθρώπων. Δεν θέλεις να τα χάσεις επειδή ξέρεις ότι θα περάσεις ωραία, θα έχει ωραία vibes, ωραίο κόσμο, θα έχει απ’ όλα. Στην αρχή σκεφτόμουν να το κάνω αυτό στο Λονδίνο. Δεν ήθελα να μείνω όμως άλλο εκεί. Γενικά, με έπιανε κατάθλιψη με τον καιρό και τις τιμές. Συμβαίνουν πολύ όμορφα πράγματα, αλλά ολα είναι ακριβά. Οι DJs που παίζουν στην Μπαρανκίγια είναι πλέον περιζήτητοι στην Ευρώπη. Το να πας ένα picó στο Λονδίνο είναι πολύ εύκολο επειδή είναι τόσο multicultural ως πόλη και ως κοινωνία, αλλά εγώ ήθελα να το φέρω στην Ελλάδα. Θέλω να είμαι στην Αθήνα, στην οποία δεν έχω ζήσει ποτέ. Είναι και οι γονείς, που τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια τους έβλεπα μόνο δύο εβδομάδες τον χρόνο. Ήθελα αυτή την πρόκληση και νομίζω ότι θα τα καταφέρω. Το ξέρω, είναι δύσκολο, αλλά, αν δεν το πίστευα, δεν θα το ξεκινούσα καν. Η Saramuya μου δίνει την ελευθερία να κάνω τα πάρτι που θέλω, με τη μουσική που θέλω και να μη μου λέει κανείς τίποτα· να στήσω ένα μεγάλο Colombian carnival themed party με τις μουσικές που παίζουν εκεί». Απ’ ό,τι φαίνεται, δεν θα περιμένουμε πολύ για να το δούμε. Ο Στέφανος θα παρουσιάσει τη Saramuya του για πρώτη φορά στην Αθήνα στις 24 Δεκεμβρίου στο θέατρο Φούρνος σε ένα μεγάλο πάρτι που έχει τίτλο “Más Verbena” και είμαστε όλοι καλεσμένοι!».
Το πρώτο «Más Verbena» πάρτι θα γίνει στις 24 Δεκεμβρίου στο θέατρο Φούρνος (Μαυρομιχάλη 168). Στο picó ο Αδαμάντιος (Teranga Beat) και ο Stivako.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
